https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-1_ Февраль-2025
304
ONA TILI DARSLARIDA ILG’OR PEDAGOGIK
TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISHNING AFZALLIGI
Kodirova Arofatoy Maxmudjon kizi
Xo’jaobod tuman politexnikumi ona tili fani o’qituvchisi.
Annotatsiya: Zamonaviy pedagogik texnologiyalar ta’lim jarayoni
unumdorligini
oshiradi,
o`quvchilarda
mustaqil
fikrlash
qobiliyatini
shakllantiradi, o`quvchilarda bilimga ishtiyoq va qiziqishni oshiradi, bilimlarni
mustahkam o`zlashtirish, ulardan amaliyotda erkin foydalanish ko`nikma va
malakalarini shakllantiradi.
Kalit so’zlar: ona tili, pedagogik texnologiyalar, Kompyuter, interaktiv
doska, interaktiv oʻqitish texnologiyalari, ta’lim samaradorligi.
Аннотация: Современные педагогические технологии повышают
производительность образовательного процесса, развивают у учащихся
способность самостоятельно мыслить, повышают у них энтузиазм и
интерес к познанию, формируют умения и компетенции прочно владеть
знаниями и свободно использовать их на практике.
Ключевые слова: родной язык, педагогические технологии, компьютер,
интерактивная
доска,
интерактивные
технологии
обучения,
эффективность обучения.
Abstract: Modern pedagogical technologies increase the productivity of the
educational process, form the ability to think independently in students, increase
students' enthusiasm and interest in knowledge, form skills and competencies for
the solid acquisition of knowledge and its free use in practice.
Keywords: native language, pedagogical technologies, Computer, interactive
whiteboard, interactive teaching technologies, educational effectiveness.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-1_ Февраль-2025
305
KIRISH
Bugungi kunda O‘zbekiston ta’lim tizimining rivojlanishi mamlakatimiz
uchun ustuvor yo‘nalishlardan biriga aylangan. Prezident Shavkat Mirziyoyevning
ta’lim sohasidagi islohotlarga oid bir qancha farmonlari va qarorlari yosh avlodni
yuqori darajada ta’lim olishiga xizmat qilmoqda. Ta’lim tizimining sifatini oshirish
va zamonaviy pedagogik metodlarni joriy etish dolzarb vazifalardan biridir. Shu
bilan birga, ta’lim samaradorligini oshirish borasida xorijiy tajribalardan
foydalanish katta ahamiyat kasb etmoqda. Zamonaviy ta’lim tizimi
oʻquvchilarning faol bilimlarni egallashini, mustaqil fikrlashini, ijodiy salohiyatini
rivojlantirishni taqozo etadi.
Ona tili darslarida yangi pedagogik texnologiyalarning oʻrni beqiyosdir.
An’anaviy
dars usullaridan farqli ravishda, yangi texnologiyalar oʻquv jarayonini
qiziqarli, samarali va interaktiv qiladi. Zamonaviy pedagogik texnologiyalar ta’lim
jarayoni
unumdorligini oshiradi, o`quvchilarda mustaqil fikrlash qobiliyatini
shakllantiradi,
o`quvchilarda bilimga ishtiyoq va qiziqishni oshiradi, bilimlarni mustahkam
o`zlashtirish, ulardan amaliyotda erkin foydalanish ko`nikma va malakalarini
shakllantiradi. Pedagogik texnologiyaga asoslangan ta’lim jarayonida o`qituvchi
faoliyati doirasi aniq belgilanadi, talimni tashkil etishning aniq texnologiyasi
ko`rsatiladi.Shuning uchun ham zamonaviy pedagogik texnologiyalarni ta’lim
jarayoniga joriy etish, ta’lim samaradorligini oshirish uchun tinimsiz izlanish
bugungi kunning ehtiyojiga aylandi.
Quyida ona tili darslarida qoʻllaniladigan ba’zi yangi pedagogik
texnologiyalar va ularning afzalliklari keltirilgan:
1. Interaktiv oʻqitish texnologiyalari:
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-1_ Февраль-2025
306
Guruhli ishlar: Oʻquvchilarni kichik guruhlarga boʻlib, ularga ma’lum
vazifalarni bajarish topshiriladi. Bu oʻquvchilarning bir-birlaridan oʻrganishini,
muloqot koʻnikmalarini rivojlantirishini, jamoada ishlashga oʻrgatishini
ta’minlaydi.
Masalan, matnni tahlil qilish, she’rni sahnalashtirish, hikoya tuzish kabi
vazifalarni
bajarishda guruhli ishlardan foydalanish mumkin.
Munozaralar: Oʻquvchilar muayyan mavzu boʻyicha fikr almashishadi, oʻz
nuqtai nazarlarini bayon qilishadi, dalillar keltirishadi. Bu ularning fikrlash
qobiliyatini, argumentlash mahoratini rivojlantiradi va muloqot madaniyatini
oshiradi.
"Miya hujumi" (Brainstorming): Oʻquvchilarga ma’lum bir mavzu boʻyicha
imkon qadar koʻproq fikrlarni aytish taklif etiladi. Bu ularning ijodiy fikrlashini,
xayollarini erkin ifoda etishini ragʻbatlantiradi.
2. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT):
Kompyuter va interaktiv doska: Elektron darsliklardan, taqdimoatlardan,
video va audio materiallardan foydalanish darsni yanada qiziqarli va tushunarli
qiladi.
Onlayn resurslar: Oʻquvchilar ona tili bilan bogʻliq turli onlayn lugʻatlar,
ensiklopediyalar, oʻquv materiallaridan foydalanishlari mumkin.
Multimedia materiallari: Suratlar, videolar, audio yozuvlar orqali oʻquv
materiallari yanada tushunarli va yodda qoladigan boʻladi.
3. Loyihaviy oʻqitish:
Oʻquvchilarga ma’lum bir mavzu boʻyicha tadqiqot oʻtkazish, loyiha
tayyorlash
topshiriladi. Bu ularning mustaqil ishlash koʻnikmalarini,
ma’lumotlarni qidirish va
tahlil qilish mahoratini rivojlantiradi. Masalan, "Mening sevimli yozuvchim",
"Ona
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-1_ Февраль-2025
307
tilimning boyligi" kabi mavzular boʻyicha loyihalarni amalga oshirish
mumkin.
4. Kritik fikrlashni rivojlantirishga yoʻnaltirilgan texnologiyalar:
Matnni tahlil qilish: Oʻquvchilar matnni chuqur tahlil qilib, muallifning fikrini
anglab, oʻz fikrlarini bildirishlari kerak.
Debatlar: Oʻquvchilar muayyan mavzu boʻyicha bahslashishadi, oʻz
pozitsiyalariga dalillar keltirishadi. Bu ularning argumentlash mahoratini, fikrlash
qobiliyatini rivojlantiradi.
Yangi pedagogik texnologiyalarning afzalliklari:
Oʻquv jarayonini qiziqarli va samarali qiladi.
Oʻquvchilarning faol ishtirokini ta’minlaydi.
Oʻquvchilarning mustaqil fikrlashini, ijodiy salohiyatini rivojlantiradi.
Oʻquvchilarning muloqot koʻnikmalarini oshiradi.
Zamonaviy ta’lim talablariga javob beradi.
XULOSA
Xulosa qilib aytganda, ona tili darslarida yangi pedagogik texnologiyalardan
foydalanish oʻquv jarayonini sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqadi,
oʻquvchilarning bilimlarini chuqurlashtiradi va ularning shaxsiy rivojlanishiga
ijobiy ta’sir koʻrsatadi. Lekin, shuni ham ta’kidlash kerakki, har qanday
texnologiya
oʻqituvchining professionalligi va pedagogik mahorati bilan birgalikda
samarali boʻladi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
1. Xalqaro ta’lim tizimlari: metodlar va yondashuvlar. O‘zbekiston Ta’lim
Akademiyasi, 2023.
2. M.Mahmudov. “ O’quv materialini didaktik loyihalash tizimi”. Pedagogik
mahorat 2002-yil. 3-son
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-1_ Февраль-2025
308
3. M.Mahmudov. “ O’quv materialini didaktik loyihalash tizimi”. Pedagogik
mahorat 2003-yil. 1-son
4.M.Ochilov. “Yangi pedagogic texnologiyalar” 2000-yil.
5.Sobirova M.R.”O’zbek tili darslarida interfaol usullardan foydalanish”
6.Ahmedova H.O’zbek tili o’qitishning zamonaviy texnologiyalari.-Toshkent:
Tafakkur,2012.-96
7. Abdurahmanov G’.,Rustamov H Ona tili.10-sinf uchun darslik.Toshkent,
“O’qituvchi” nashriyoti,2003-yil.
8. Tolipov O’, Usmonboeva M. Pedagogik texnologiyalarning tatbiqiy
asoslari. – Toshkent: “Fan”, 2006. –B.261.
9. Ne'matova N., G’ulomov A., Abdurimova M. Ijodiy matn ustida ishlash. -
Toshkent, “O'qituvchi”, 1997. –V.48.
10. Ochilov M. Yangi pedagogik texnologiyalar. – Qarshi: Nasaf, 2000. –B.
11. Roziqov O, Mahmudov M, Adizov B, Hamroev A. Ona tili didaktikasi. –
Toshent: Yangi asr avlod, 2005. -B.238.
12. Rajabzoda H, Safarov A. Pedagogik texnologiyalarni o’quv jarayonida
1995. V. 293.
13. Rajabzoda H, Safarov A. Pedagogik texnologiyalarni o’quv jarayonida
samarali qo’llash-hozirgi zamon ta`limi talabi. – Buxoro, 2008. – B.36.
14. Saidahmedov N. Yangi pedagogik texnologiyalar (nazariya va amaliyot)
– Toshkent: Moliya, 2003. –B. 358.
15. Tolipov O’. Ta`lim: o’qituvchi va o’quvchi faoliyati // “Sog’lom avlod”
jurnali, 2000, № 7-8, 20-23-betlar.
16. Tolipov O’.Q, Usmonboeva M. Pedagogik texnologiyalarning tatbiqiy
