https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-1_ Февраль-2025
33
BOSHLANG’ICH
TA’LIMDA
RAQAMLI
TEXNALOGIYALARNI
QO’LLASHDA
KOGNITIV
KO’NIKMALARNI
RIVOJLANTIRISH
Qo’qon Universiteti Andijon filiali “Pedagogika psixologiya va filologiya”
kafedrasi o’qituvchisi Jakbarova Oyazimxon Mutalipovna,
Boshlang’ich ta’lim yo’nalishi 1-bosqich talabasi
Abdug’aniyeva Masturaxon Toxirjon qizi
Anotatsiya: Ushbu maqolada boshlang’ich ta’limda raqamli
texnalogiyalarni o’quvchilarning kognitiv ko’nikmalarini rivojlantirishdagi
o’rni ko’rib chiqilgan. Mazkur ishda raqamli vositalar yordamida e’tibor, xotira
va ijodiy fikrlash kabi qobilyatlarni shakllantirish usullari tahlil qilinadi.
Ushbu ishda ta’lim jarayonida zamonaviy texnalogiyalaridan foydalanishning
afzalliklari va ehtimoliy kamchiliklari yoritiladi.
Анотатсия: В данной статье рассматривается роль цифровых
технологий в развитии когнитивных навыков учащихся начальных классов.В
работе анализируются методы формирования таких способностей, как
внимание, память и творческое мышление с помощью цифровых
инструментов. Также освещаются преимущества в возможные
недостатки использования современных технологий в образовательном
процессе.
Abstract: This article examines the role of digital technologies in developing
cognitive skills in primary education students.The study analyzes methods for
shaping abilities such as attention, memory, and creative thinking using digital
tools. It also highlights the advantages and potential drawbacks of using modern
technologies in the educational process.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-1_ Февраль-2025
34
Kalit so’zlar: Raqamli texnalogiyalar, kognitiv ko’nikmalar, intelektual
rivojlanish, raqamli o’quv dasturlar,vizual materiallar, innovatsion metodlar,
ta’lim samaradorligi, interfaol platformalar,adaptiv o’qitish.
Key words: Digital technologies, cognitive skills, intellectual development,
digital learning programs, visual materials, innovative methods, educational
efficiency, interactive platforms, adaptive learning.
Ключевые слова: Цифровые технологии, когнитивные навыки,
интеллектуальное развитие, цифровые учебные программы, визуальные
материалы, инновационные методы, эффективность образования,
интерактивные платформы, адаптивное обучение.
Bugungi kun zamonaviy ta’lim tizimi jadal rivojlanayotgan raqamli
texnalogiyalar davriga moslashishni talab qilmoqda. Boshlang’ich ta’limda
raqamli texnalogiyalarni qo’llash o’quvchilarning nafaqat bilim olish jarayonini
soddalashtiradi balki, ularning kognitiv ko’nikmalarini rivojlantirishda ham
katta ahamiyatga ega. Ayniqsa, e’tibor, xotira, mantiqiy fikrlash va ijodiy
yondashuv kabi kognitiv qobiliyatlarni shakllantirishda zamonaviy
texnalogiyalar samarali vosita sifatida namoyon bo’lmoqda. Boshlang’ich ta’lim
jarayonida
raqamli
texnalogiyalarni
joriy
etishning
ahamiyati,
bu
texnalogiyalarning kognitiv rivojlanishiga ta’siri va ularni amaliy qo’llash usullari
samarali bo’lishi kutilmoqda. Ushbu mavzuda bugungi kunda pedagogik faoliyatni
innavatsion yondashuvlar bilan boyitish va o’quvchilarning intelektual salohiyatini
rivojlantirishda dolzarb masala hisoblanadi.
Raqamli texnalogiyalar va boshlang’ich ta’lim:
Boshlang’ich sinflarda
o’quvchilarning e’tiborini jalb qilish va ularning faol ishtirokini ta’minlashda
ta’lim platformalari va oyinlar muhim ro’l o’ynaydi. Kognitiv ko’nikmalar- bu
xotira, e’tibor, mantiqiy fikrlash va muammoni hal qilish kabi qobiliyatlarni
o’z ichiga oladi. Tadqiqotlarga ko’ra , raqamli o’quv vositalar yordamida
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-1_ Февраль-2025
35
boshlang’ich sinf o’quvchilarining xotira va e’tiborini shakllantirishda ijobiy
natijalarga erishish mumkin. Shu bilan birga, o’yinlashgan ta’lim
texnalogiyalari bolalarning fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirishga yordam
beradi. Boshlang’ich ta’limda raqamli texnalogiyalarni qo’llash bo’yicha amaliy
yondashuvlar muhim ahamiyat kasb etadi. Masalan: Ta’lim o’yinlari, virtual
darslar, platformalar, o’quvchilarning faolligini oshiradi.
Axborotlarni qayta ishlash va xotirani rivojlantirish raqamli
texnalogiyalar orqali o’quvchilar axborotlarni tezda qayta ishlash, tanlash va
xotirada saqlash ko’nikmalarini shakllantiradi. O’quvchilar vazifalarini mustaqil
bajaradi. Interaktiv mashqlar ularning mantiqiy fikrlash faoliyatini kuchaytiradi.
Raqamli vositalar, vizual materiallar yordamida bilimlarni yanada chuqur
o’zlashtirish imkonini beradi.
Raqamli texnalogiyalarning ta’lim jarayonidagi ro’li. Interaktiv
dasturlar
. Ta’lim dasturlari o’quvchilarga bilimni amaliyotda qo’llash imkonini
beradi. Masalan: matematikada hisoblashni o’rgatadigan dasturlar bolalarning
diqqatini jamlsh va xotirasini rivojlantirishga yordam beradi.
Onlayn
o’yinlar
. O’quvchilarga tanqidiy fikrlashni rivojlantirish,
muammolarni hal qilish va tez qaror qabul qilish imkoniyatlartini yaratadi.
Ko’rgazmali vositalar :
Animatsiyalar va interaktiv grafikalar yordamida
o’quvchilarga murakkab mavzularni tushunishga yordam beradi.
Raqamli texnalogiyalarning afzallilkari va ehtimoliy kamchililari.
Texnalogiyalar o’quvchilarning motivatsiyasini oshiradi, bilimlarini ko’rish
orqali yodda saqlashni osonlashtiradi. Har bir o’quvchining qobilyat va
qiziqishlariga mos ravishda materiallarni tanlash imkoniyati.Masalan: O’quv
dasturlari o’quvchilar bilim darajasini tahlil qilgan holda shaxsiy tavsiyalarni
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-1_ Февраль-2025
36
taqdim etadi.Raqamli tehnalogiyalar ta’limjarayonini vaqt va joyga bog’liq
bo’lmagan tarzda olib borishga imkon beradi.
Ehtimoliy kamchiligi. Bolalarning haddan tashqari ekran qarshisida vaqt
o’tkazishi salbiy ta’sir o’tkazishi mumkin. Shu sababli raqamli texnalogiyalrdan
foydalanishda balans saqlash zarur.
Xulosa qilib aytganda boshlang’ich ta’limda raqamli texnalogiyalarni
qo’llash zamonaviy ta’lim jarayonini takomillashtirishda muhim vositalardan
biridir. Tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki, raqamli vositalar yordamida boshlang’ich
sinf o’quvchilarining e’tibor va xotirasini rivojlantirishning ijobiy natijalarini
ko’rsatgan. Shu bilan birga, o’yinlashgan platformalar va virtual darslar yordamida
bilimlarni chuqurroq o’zlashtirish imkoniyati mavjud. Kelajakda raqamli vositalar
orqali ta’lim jarayonining innavatsion metodlarini kengaytirish ustida ish olib
borish zarur. Bu esa yosh avlodning kognitiv ko’nikmalarini rivojlantirishga va
ta’lim sifatini oshirishga xizmat qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.Berdikulova,N . Bo’lajak boshlang’ich sinf o’qituvchilarini
tayyorlashda innovatsion texnalogiyalar.SamDu.2023.
2.Djurayeva,S.I.Boshlang’ich
ta’lim
integratsiyasida
raqamli
texnalogiyalarning o’rni. Research gate.2024.
3. Xolmurodov,B Ta’limda raqamli va innovatsion texnalogiyalarning
o’rni va istiqbollari.UMFT,2024.
4.
Saidova,M
pedagogik
faoliyatda
raqamli
kompetensiyalar.BIMM.2024
5. Karimov,O. Boshlang’ich ta’limda raqamli texnalogiyalarni qo’llash
metodikasi. Toshkent TDPU.nashriyoti . 2021.
