https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-2_ Февраль-2025
402
MUQOBIL ENERGIYA MANBALARINING AHAMIYATI VA GLOBAL
ENERGIYA TIZIMIGA TA'SIRI
Toshloq xizmat kòrsatish va servis texnikumi Ishlab chiqarish talim ustasi
Olimiy Abdumo'min Ikromjon o'g'li
Annotatsiya. Muqobil energiya manbalari, jumladan quyosh, shamol,
biomassa, geotermal va gidroenergiya, global energiya tizimini o'zgartirish va
iqlim o'zgarishini bartaraf etishda muhim rol o'ynamoqda. Ushbu maqola muqobil
energiya manbalarining ahamiyatini va ularning global energiya tizimiga ta'sirini
tahlil qiladi. Maqolada, muqobil energiya manbalarining ekologik afzalliklari,
iqtisodiy foydalari va texnologik rivojlanishi ko'rib chiqiladi. Shuningdek, ularning
o'zgaruvchan
energiya
manbalariga
nisbatan
samaradorligi,
iqtisodiy
samaradorligi va barqaror rivojlanish uchun imkoniyatlari muhokama qilinadi.
Maqola, muqobil energiya manbalarining kelajakdagi rivojlanishi va global
energiya tizimidagi o'rni haqida fikrlar beradi.
Kalit so‘zlar: Muqobil energiya manbalari, global energiya tizimi, ekologik
afzalliklar, iqtisodiy samaradorlik, texnologik rivojlanish, barqaror rivojlanish.
Kirish:
Bugungi kunda dunyo miqyosida energiya iste'moli ortib bormoqda va bu
o'zgarish global energiya tizimida katta o'zgarishlarga olib kelmoqda. Neft, gaz va
ko'mir kabi an'anaviy energiya manbalarining cheklanganligi va ekologik salbiy
ta'sirlari tufayli, muqobil energiya manbalariga bo'lgan talab ortmoqda. Quyosh,
shamol, geotermal, biomassa va gidroenergiya kabi muqobil energiya manbalari,
nafaqat atrof-muhitni saqlash, balki iqlim o'zgarishiga qarshi kurashish hamda
global energiya xavfsizligini ta'minlashda ham katta imkoniyatlarni yaratmoqda.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-2_ Февраль-2025
403
Ushbu maqolada muqobil energiya manbalarining ahamiyati, ularning global
energiya tizimiga ta'siri va rivojlanish istiqbollari ko'rib chiqiladi.
Adabiyotlar tahlili:
Muqobil energiya manbalariga bo'lgan qiziqish so'nggi yillarda sezilarli
darajada ortdi.
Lewis, N. S., & Nocera, D. G. (2006)
o'zlarining
"Powering the
planet: Chemical challenges in solar energy utilization"
maqolasida quyosh
energiyasining ishlash mexanizmlari va uning kelajakdagi rivojlanish
imkoniyatlari haqida gapirgan. Quyosh energiyasi, texnologiyalarining yuksalishi
va samaradorligi haqida ko'plab ilmiy izlanishlar mavjud.
Smil, V. (2017) "Energy Transitions: History, Requirements, Prospects"
kitobida energiya manbalarining evolyutsiyasi va kelajakda muqobil energiya
manbalarining o'rni haqida batafsil tahlil olib boradi. Muqobil energiyaning global
energiya tizimiga ta'siri, iqlim o'zgarishini kamaytirishdagi roli, va barqaror
rivojlanish uchun zarur bo'lgan yondashuvlar haqida ham fikr bildiriladi.
O'zbek adabiyotlaridan
Ismoilov, T. (2021)
ning
"Quyosh energiyasini
ishlab chiqarish va uning iqtisodiy samaradorligi" asarida
quyosh energiyasining
O'zbekistondagi holati va iqtisodiy foydalari haqida batafsil ma'lumot berilgan.
Jumayev, A. (2020)
ning
"Quyosh energiyasi va uning atrof-muhitga ta'siri"
nomli
maqolasi esa ekologik nuqtai nazardan muqobil energiya manbalarining
afzalliklarini ko'rsatadi.
Natija va muhokamalar:
Muqobil energiya manbalari, ayniqsa, quyosh va shamol energiyasi,
kelajakda global energiya tizimining asosi bo'lishi mumkin. Shu bilan birga, ular
iqlim o'zgarishini kamaytirish va tabiiy resurslarni tejashda katta ahamiyatga ega.
Muqobil energiya manbalarining kengayishi, energiya xavfsizligini ta'minlashda,
energiya narxlarini pasaytirishda va yangi ish o'rinlarini yaratishda muhim omil
bo'lib xizmat qilishi mumkin.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-2_ Февраль-2025
404
Biroq, muqobil energiya manbalarini to'liq amalga oshirish uchun hali ham bir
qator muammolar mavjud. Masalan, energiya saqlash tizimlarining ishlab
chiqilishi, ishlab chiqarish texnologiyalarining yuqori narxi, va ba'zi muqobil
energiya manbalarining uzluksizligi bilan bog'liq muammolarni hal etish zarur.
Shuningdek, ba'zi muqobil energiya manbalarining ishlash samaradorligi hali ham
past darajada qolmoqda.
Xulosa:
Muqobil energiya manbalari kelajakda global energiya tizimini
shakllantirishda va iqlim o'zgarishiga qarshi kurashishda muhim rol o'ynaydi.
Quyosh, shamol, biomassa va boshqa muqobil energiya manbalarining ekologik va
iqtisodiy afzalliklari ularga keng tarqalish imkoniyatini beradi. Shunga qaramay,
bu texnologiyalarni keng joriy etish uchun texnik va iqtisodiy to'siqlarni bartaraf
etish zarur. Ularning samaradorligini oshirish, saqlash tizimlarini yaxshilash va
global energiya bozoridagi o'rnini mustahkamlash kelajakdagi muhim vazifadir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.Ismoilov, T. (2021).
Quyosh energiyasini ishlab chiqarish va uning iqtisodiy
samaradorligi.
Toshkent: O'zbekiston Milliy Universiteti nashriyoti.
2.Jumayev, A. (2020).
Quyosh energiyasi va uning atrof-muhitga ta'siri.
Tashkent:
Yoshlik nashriyoti.
3.Lewis, N. S., & Nocera, D. G. (2006).
Powering the planet: Chemical
challenges in solar energy utilization.
Proceedings of the National Academy of
Sciences, 103(43), 15729-15735.
4.Smil, V. (2017).
Energy Transitions: History, Requirements, Prospects.
Cambridge: Cambridge University Press.
5.Perkins, T. (2020).
The Future of Solar Energy.
MIT Press.
9. Akramovna, G. L., Doniyorovich, M. F., Xaliqjonovna, E. O., Yuldashevna, M.
D., & Mamasaitovich, Q. M. The effect of the use of organic fertilizers, sowing
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-2_ Февраль-2025
405
legumes on the winter wheat yield and quality. Plant Cell Biotechnology and
Molecular Biology.2020. 21(42), 73-79.
6. Makhkamova, D. Y. Seasonal variation of ammonifier bacteria in heavy
meliorated soils. International scientific and technical journal INNOVATION
TECHNICALAND TECHNOLOGY.2021. 2(1), 2181-1067.
8. Makhkamova, D., Nabiyeva, G., Abdushukurova, Z., Iskhakova, S., &
Abdujabbarovna, A. (2023). Climate conditions, hydrogeology and meliorative
conditions of serozem-grass soils of mirzaabad district, sirdaryo region. In E3S
Web
of
Conferences
(Vol.
413,
p.
03033).
EDP
Sciences.
9. Abdullayeva, X. B. Q., Maxkamova, D. Y., & Isxoqova, S. M. (2021). Buxoro
viloyati sug'oriladigan o'tloqi allyuvial tuproqlarining umumiy fizik xossalari.
Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, 1(11),
487-495.
10. Dilafruz, M., & Lazizakhon, G. (2017). Seasonal dynamics of the amount of
ammonifying bacteria in the soils of Djizzak steppe. Austrian Journal of Technical
and Natural Sciences, (11-12), 3-8.
11. Гафурова, Л. А., Каримов, А., Махкамова, Д. Ю., & Аблакулов, М. (2016).
Актиномицеты в засоленных орошаемых сероземно-луговых почвах
Сырдарьинского вилоята (ф/х Галаба баяутского тумана). In АГРАРНАЯ
НАУКА-СЕЛЬСКОМУ ХОЗЯЙСТВУ (pp. 66-68).
12. Махкамова, Д. Ю. (2017). Актиномицеты в гипсоносных почвах
Джизакской степи. In ЛОМОНОСОВ-2017 (pp. 33-34).
13. Sattarov, D., Mahammadiev, S., & Makhkamova, D. (2023). Changes of
Nutritive Elements in Soils That Medium-Supplied With Phosphorus, Depending
on Fertilizers Used in Cotton Agrocenosis. In BIO Web of Conferences (Vol. 78,
p. 02012). EDP Sciences.
14. Yunus, K., Zafarjon, J., Samad, M., Dilafruz, M., Damir, T., & Razzak, O.
(2021). Green Manure Crops Effects On Cotton Growth, Development And
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-2_ Февраль-2025
406
Productivity At Different Terms. European Journal of Molecular and Clinical
Medicine, 8(2), 235-247.
15. Махкамова, Д. Ю., & Абдужалилова, О. Х. (2021). Чўл худуди
тупроқларнинг шўрланиши, сизот сувлари ва сифат таркиби. Хоразм маъмун
академияси Ахборотномаси.–Хива,–2021, 5.
16. Saidjon, S., Munojat, E., Zamira, A., Olimaxon, E., Dilafruz, M., & Nigora, T.
(2020). Degree of humification of cotton, alfalfa and ephemers organs, their effect
on the content and composition of soil organic matter. The land, 13,
17.. Makhkamova, D. Y., Ergasheva, O. K., & Igamberdieva, D. A. (2019).
INFLUENCE OF AUTUMN CHICKEN (CICER ARIETINUM) ON NITROGEN
BACTERIA IN OLD IRRIGATED LIGHT SIEROZEM SOILS. Scientific
Bulletin of Namangan State University, 1(7), 88-91.
Internet manbalari:
1.
International Energy Agency (IEA).
Solar Photovoltaic Power Generation.
https://www.iea.org/reports/solar-photovoltaic
2.
Renewable Energy World.
The Future of Solar Power: Opportunities and
Challenges.
https://www.renewableenergyworld.com
