https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-2_ Февраль-2025
318
TALIM JARAYONIDA AHBOROT KOMINIKATSION
TEHNOLOGIYALARIDAN SAMARALI FOYDALANISH USULLARI.
ABDURABIYEVA SHAG’ZODAXON JUMAQO’ZIYEVNA
Bag’dod agrotexnologiyalar texnikumi rus-tili fani o’qituvchisi
ABDULLAYEV AVAZBEK MUHAMMADSODIQOVICH
Bag’dod agrotexnologiyalar texnikumi tarbiya fani o’qituvchisi
SIDDIQOVA DILNOZAXON DILMURODOVNA
Bag’dod agrotexnologiyalar texnikumi maxsus fan o’qituvchisi
Anotatsiya: Yoshlarga talim berishda AKT va inavotsion tehnologiyalaridan
foydalanish talim jarayonidagi eng samarali va sermahsul usullardan biri bo’lib
kelmoqda. Shu maqsadda Hukumatning, tegishli vazirlik va idoralar hamda butun
ta’lim tizimining, hurmatli domlalarimiz va professor-o’qituvchilarning eng
muhim vazifasi - yosh avlodga puxta ta’lim berish , ularni jismoniy va ma’naviy
yetuk insonlar etib tarbiyalashdan iboratdir.
Kalit so’zlar: axborot, tarbiya, AKT, inavotsion , internet , komunikatsion
tehnologiyalari, ta’lim, texnologiya, pedagogik
Bugungi XXI asr- glaballashuv va axborot asrida talim dargohlarida ilm
olayotgan yoshlar jismonan , aqlan yetuk va barkamol bo’lib ulg’aymoqda. .
Davlatimiz rahbari Sh.Mirziyoyev “Yoshlarimizning mustaqil fikrlaydigan,
yuksak intellektual vma’naviy salohiyatga ega bo’lib, dunyo miqyosida o’z
tengdoshlariga hech qaysi sohada bo’sh kelmaydigan insonlar bo’lib kamol
topishi,baxtli bo’lishi uchun davlatimiz va jamiyatimizning bor kuch va
imkoniyatlarini safarbar etamiz. Shu maqsadda Hukumatning, tegishli vazirlik va
idoralar hamda butun ta’lim tizimining, hurmatli domlalarimiz va professor-
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-2_ Февраль-2025
319
o’qituvchilarning eng muhim vazifasi - yosh avlodga puxta ta’lim berish , ularni
jismoniy va ma’naviy yetuk insonlar etib tarbiyalashdan iboratdir!”1, - deb
ta’kidladilar. Shuning uchun yoshlarga talim berishda AKT va inavotsion
tehnologiyalaridan foydalanish talim jarayonidagi eng samarali va sermahsul
usullardan biri bo’lib kelmoqda. Hozirgi kunda ijtimoiy tarmoqlar rivojlanganligi
sababli o’quvchi yoshlarga oddiy darslikni o’zidan, yoki eskirgan metodlarni
qo’llab dars o’tsangiz, siz darsda o’zingiz kutgan natijaga erisha olmaysiz. Chunki
bugungi kun yoshlarimiz, internet , ijtimoiy tarmoqlardan foydalanib, ko’plab
ma’lumotlarga ega bo’lmoqdalar. Ularga dars o’tish davomida ham darslikdan ,
ham AKTdan foydalangan holda ,o’zaro bog’lab dars tashkillansa ko’zlangan
maqsadga erishamiz.
Axborot- komunikatsion tehnologiyalari- axborotni tayyorlash va uzatish
jorayonlari bo’lgan ta’limning yangi axborot texnologiyalari bo’lib , uni
o’tkazishning asosiy vositasi kompyuter.
Ta’lim texnologiyasi har bir bolaning shaxsiy qobilyatini va qobilyatini,
shuningdek , turli vositalar bilan ishlashning mavjud mahoratini hisobga olishni
talab qiladi. AKT ham alohida yondashuv muammosini hal qilishi mumkin,
shuning uchun o’quv materialining tezligini va malakani oshirib olish mumkin.
Bundan tashqari, inovatsion texnolagiyalardan foydalanish va o’rganish xarakterini
individualizatsiya qilish har bir bola uchun muvaffaqiyatli vaziyat yaratishga
yordam beradi, bu esa bolalarning zarur materiallarni olish darajasini oshirishga
yordam beradi.[2]
Axborot
texnologiyalari-
axborotni
yig’ish,
saqlash,uazatish,
o’zgartirish, qayta ishlash usul va vositalari yig’indisidan iborat. O’qitishning
yangi axborot texnologiyasi deganda – faqat o’quv tarbiya jarayoniga qo’llanishi
mumkin bo’lgan eng yangi axborot texnologiyalari tushiniladi. Yangi ahborot
texnologiyalari – turli toifali foydalanuvchilar tomonidan EHM asosida axborot
olish va qayta ishlash bo’yicha xizmatlar bilan ta’minlashdan iborat. Axborot
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-2_ Февраль-2025
320
texnologiyalari – ijtimoiy hayotning barcha sohalari uchun axborot yaratish,
to’plash,uzatish, saqlash va qayta ishlash ,hisoblash texnikasi va aloqa
tizimlaridan foydalanishdir. O’qitishdagi information va telekomunikatsion
vositalar yordamida axborot uzatish usuli va metodlarining majmui, bilimlarni
o’zlashtirishni tekshirish , real hayotda olingan bilimlarni qayta ishlash va ulardan
foydalanish demakdir.
Bugungi kunda taʼlim jarayonini to‘g‘ri va samarali tashkil qilishda
innovatsion
texnologiyalar,
texnik
vositalarning,
jumladan,
zamonaviy
kompyuterlarning o‘rni beqiyosdir. Dars mavzusiga oid multimediya, animatsiya,
grafika, diafilm va videofilmlardan foydalanish dars jarayonini yana-da qiziqarli
bo‘lishiga ko‘mak beradi, buning uchun esa o‘qituvchi o‘z ustida ishlashi va har
bir darsga «men bugungi dars jarayoniga qanday yangilik bilan kirib, darsni
qiziqarli tashkil qila olaman» deya o‘ziga savol berishi yaʼni, anʼanaviy taʼlimdan
qochib, noanʼanaviy taʼlim berishga intilishi lozim.
Zamonaviy axborot texnologiyalari yordamida dars jarayonini tashkil etishda
o‘qituvchi dastlab:
-darsning maqsadi;
- maqsadga erishish yo‘llari;
- o‘quv materiallarini taqdim etish usullari;
- o‘qitish metodlari;
- o‘quv topshiriqlarining turlari;
- muhokamalar uchun savollar;
- munozara va bahslarni tashkil etish yo‘llari;
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-2_ Февраль-2025
321
- o‘zaro aloqa usullari va kommunikatsiya singari omillarni aniqlab olishi
lozim. [3]
Mashg’ulotarni guruhlarga ajratib va individul o‘tish uchun o‘quvchilarning
sinf va sinfdan tashqari faoliyatlarining o‘zaro bog‘liqligini ta’minlash, olgan
bilim, ko‘nikma va malakalarini amalda qo‘llash, qo‘l mehnati, amaliy faoliyat
jarayonida amalga oshirishlariga sharoit yaratishni ko‘zda tutish muhimdir.
Shuningdek, o‘qituvchining darsga puxta tayyorlanishi, kerakli materiallardan
foydalana olishi uchun zamonaviy pedagogik-psixologik, didaktik va falsafiy
adabiyotlar, ilmiy- ommabop jurnallar, gazetalar, badiiy adabiyotlardan foydalana
olishlari uchun boy fondga ega bo‘lgan kutubxona, uning ishini yengillashtirish
uchun sinf xonalari kompyuter bilan ta’minlanishi ham muhimdir [4].
Xulosa o’rnida shuni aytishimiz mumkinki, bugungi kunda Yangi
O‘zbekistonda uzluksiz ta’lim tizimida amalga oshirilayotgan islohotlardan
ko‘zlangan asosiy maqsad, jahon ta’limi standartlariga javob bera oladigan ilg‘or
tajribalarni ommalashtirish orqali ta’lim tarbiya jarayonida samaradorlikka
erishishdir. Ayni paytda umumiy o‘rta ta’lim maktablari o‘qituvchilari oldida ham
turgan eng muhim va dolzarb vazifa o‘quvchilarning ilm olishga bo‘lgan
qiziqishlarini orttirish, ularning tasavvurlarini kengaytirishdan iborat. Ana shu
ishlarni amalga oshirish uchun bugungi kungacha bir qator tadbirlar bajarildiki,
natijada umumiy o‘rta ta’lim maktablaridagi ta’lim samaradorligining
muvaffaqiyatiga zamin yaratildi
.
Hozirgi kun davr talabi biz pedogoglarni zamon
bilan hamnafas ishlashga undaydi. Bugungi kun yoshlari har tomanlama barkamol,
yetuk, intelektual salohiyatli bo’lib ulg’aymoqdalar.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Sh.M.Mirziyoyev. Erkin va farovon demokratik O’zbekiston davlatini
birgalikda barpo etamiz. T.: “O’zbekiston”, 2017, 14-b.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-2_ Февраль-2025
322
2.Abdugapur Abduraximovichdj amirzayev ” Darslarda AKTdan inovatsion
ta’lim vositasi sifatida foydalanish”.Academic Research in Educational Scences,
VOLUME 2\ISSUE11\ 2021y, 1515-bet
3.
Zaxro
Rasulovna
Melibayeva
“TA’LIMDA
ZAMONAVIY
TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH
USULLARI” CENTRAL ASIAN ACADEMIC JOURNAL
OF SCIENTIFIC RESEARCH ISSN: 2181-2489 VOLUME 2 ǀ ISSUE 6 ǀ
2022
4
. Yulduz Aminjonova. Metodika va texnologiya bir-biridan qanday
farqlanadi?
‘Ma’rifat gazetasi’, 2003-y.19-mart
