https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-2_ Февраль-2025
257
HAMSHIRALIKDA INFEKSIYA NAZORATI VA GIGIENA
Muallif: Usmonova Shaxlo Saitmuxamatovna
Hamshiralar akademiyasi katta oʻqituvchisi
Annotatsiya: Maqolada tibbiyot muassasalarida infeksiya nazorati va
gigienaning ahamiyati, hamshiralar tomonidan amalga oshiriladigan profilaktik
chora-tadbirlar hamda samarali infektsiyadan himoyalanish usullari yoritib
beriladi.
Kalit so‘zlar: infeksiya nazorati, gigiena, tibbiy xavfsizlik, antiseptika,
sterillik.
Kirish
Zamonaviy tibbiyotda infeksion kasalliklarning oldini olish muhim
masalalardan biri hisoblanadi. Ayniqsa, shifoxonalarda va boshqa tibbiy
muassasalarda infeksiyalar tarqalishini kamaytirish, bemorlarning xavfsizligini
ta’minlash uchun qat’iy gigienik qoidalarga amal qilish talab etiladi.
Hamshiralar infeksiya nazorati bo‘yicha asosiy mas’ul shaxslardan biri
hisoblanadi. Ular qo‘llarni to‘g‘ri yuvish, tibbiy asbob-uskunalarni sterilizatsiya
qilish, bemorlar o‘rtasida infeksiya tarqalishining oldini olish kabi muhim
vazifalarni bajaradilar. Agar infeksiyalarga qarshi choralar vaqtida ko‘rilmasa, bu
bemorlar va tibbiyot xodimlari orasida kasalliklarning keng tarqalishiga olib kelishi
mumkin.
Asosiy qism
1. Infeksiya nazoratining ahamiyati
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-2_ Февраль-2025
258
Tibbiyot muassasalarida infeksion kasalliklarning oldini olish quyidagi
sabablarga ko‘ra muhim hisoblanadi:
Bemorlarning sog‘lig‘ini himoya qilish – Infeksiyalar bemorlarning umumiy
ahvolini yomonlashtirishi va ularning davolanish jarayonini cho‘zishi mumkin.
Tibbiyot xodimlarini himoya qilish – Hamshiralar va boshqa tibbiyot
xodimlari infeksiyalarni yuqtirish xavfiga duch kelishadi.
Shifoxona infeksiyalarining oldini olish – Nosokomial (shifoxonada
orttirilgan) infeksiyalar jiddiy asoratlarga olib kelishi va bemorlarning hayotiga
xavf solishi mumkin.
2. Hamshiralar tomonidan infeksiya nazoratining asosiy tamoyillari
Infeksiya nazoratini ta’minlash uchun hamshiralar quyidagi qoidalarga rioya
qilishlari lozim:
Qo‘llarni yuvish va dezinfeksiya qilish – Eng samarali profilaktik choralardan
biri bo‘lib, infeksiyalar tarqalishini oldini olishda katta ahamiyatga ega.
Sterillik va antiseptika – Barcha tibbiy asbob-uskunalar, ignalar, shpritslar va
boshqa jihozlar sterillangan bo‘lishi shart.
Shaxsiy himoya vositalaridan foydalanish – Hamshiralar qo‘lqop, niqob, steril
kiyim va boshqa himoya vositalarini ishlatishlari kerak.
Bemorlar va ularning atrof-muhitini toza saqlash – Kasallik tarqalishining
oldini olish uchun palatalar va muolaja xonalarida gigiena talablariga rioya qilish
lozim.
Biologik chiqindilarni to‘g‘ri yo‘q qilish – Infeksion materiallar va chiqindilar
maxsus qoidalarga muvofiq utilizatsiya qilinishi kerak.
3. Infeksiya nazoratida zamonaviy texnologiyalar
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-2_ Февраль-2025
259
Hozirgi kunda infeksiya nazoratini kuchaytirish maqsadida quyidagi
zamonaviy texnologiyalardan foydalanilmoqda:
Avtomatlashtirilgan dezinfeksiya tizimlari – Bemorlar va tibbiyot xodimlari
bilan aloqa qiladigan muhitni muntazam ravishda sterilizatsiya qilish uchun
ishlatiladi.
Qo‘l gigienasi monitoring tizimlari – Tibbiyot xodimlarining gigienaga amal
qilishini nazorat qilish uchun maxsus texnologik yechimlar joriy etilgan.
Bakteriyalarga qarshi qoplamalar – Tibbiyot muassasalarida bakteriyalarning
ko‘payishini kamaytirish uchun maxsus antiseptik materiallardan foydalaniladi.
Xulosa
Infeksiya nazorati va gigiena tibbiyot muassasalarida xavfsizlikni
ta’minlashning ajralmas qismidir. Hamshiralar ushbu jarayonda muhim rol o‘ynab,
infeksiyalarning oldini olish uchun qat’iy qoidalarga amal qilishlari lozim.
Infeksion kasalliklarning oldini olish uchun qo‘l gigienasi, sterillik, shaxsiy
himoya vositalaridan foydalanish va chiqindilarni to‘g‘ri yo‘q qilish kabi muhim
choralar ko‘rilishi shart. Zamonaviy texnologiyalar yordamida infeksiya nazorati
yanada samarali olib borilishi mumkin.
Tibbiyot muassasalarida infeksiya tarqalishining oldini olish bemorlar,
tibbiyot xodimlari va butun sog‘liqni saqlash tizimi uchun katta ahamiyatga ega.
Shu bois, barcha hamshiralar gigiena qoidalariga qat’iy amal qilishlari hamda
profilaktik tadbirlarni to‘g‘ri bajarishlari lozim. Infeksiya nazoratiga bo‘lgan
e’tibor oshgani sari, bemorlar sog‘lom muhitda davolanish imkoniyatiga ega
bo‘ladilar va tibbiyot tizimining umumiy sifati yaxshilanadi.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-39_ Том-2_ Февраль-2025
260
Adabiyotlar
1.
World Health Organization (WHO). (2021). Guidelines on Hand
Hygiene in Health Care.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. “Tibbiyot
muassasalarida infeksiya nazorati bo‘yicha qo‘llanma.”
3.
Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2022). Infection
Prevention and Control in Healthcare Settings.
4.
Tibbiyot gigienasi va epidemiologiya. Ilmiy maqolalar to‘plami, 2023.
