https://scientific-jl.com/luch/
Часть-40_ Том-1_ Март-2025
231
“SLOW FOOD” HARAKATINING AGROTURIZM
INTEGRATSIYASIDA IQTISODIY SAMARADORLIKKA TA’SIRI
Ergashboyev Minghojiddin Jasurbek o‘g‘li
Samarqand davlat veterinariya meditsinasi, chorvachilik va biotexnologiyalar
universiteti Iqtisodiyot fakulteti 2-bosqich talabasi
https://orcid.org/0009-0001-1268-4353
ergashboyevminghojiddin@gmail.com
+998939070022
Annotatsiya: Ushbu maqola “Slow Food” harakati va agroturizmning
integratsiyasini o‘rganadi. “Slow Food” harakati an’anaviy oziq-ovqat
mahsulotlarini saqlash va mahalliy gastronomiyani qo‘llab-quvvatlashga
qaratilgan bo‘lsa, agroturizm qishloq xo‘jaligi faoliyatini turizm bilan birlashtirib,
qishloq hududlarining iqtisodiy rivojlanishiga hissa qo‘shadi. Maqolada ushbu
ikki konsepsiyaning integratsiyasi orqali mahalliy iqtisodiyot, madaniyat va
ekologiyaga ijobiy ta'sir ko‘rsatilishi tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar: “Slow Food” harakati, agroturizm, integratsiya, qishloq
xo‘jaligi, turizm, mahalliy iqtisodiyot, madaniyat, ekologiya.
THE IMPACT OF THE SLOW FOOD MOVEMENT ON ECONOMIC
EFFICIENCY IN AGRITOURISM INTEGRATION
Abstract: This article examines the integration of the Slow Food movement
and agritourism. While the Slow Food movement aims to preserve traditional food
products and support local gastronomy, agritourism combines agricultural
activities with tourism, contributing to the economic development of rural areas.
The article analyzes the positive impact of the integration of these two concepts on
the local economy, culture and ecology.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-40_ Том-1_ Март-2025
232
Keywords: “Slow Food” movement, agritourism, integration, agriculture,
tourism, local economy, culture, ecology.
Kirish
Globalizatsiya jarayonlari oziq-ovqat sanoatida standartlashuv va tezkorlikni
keltirib chiqardi, bu esa ko‘pincha an’anaviy taomlar va mahalliy oziq-ovqat
mahsulotlarining yo‘qolishiga olib kelmoqda. Bunga javoban, 1986 yilda Italiyada
“Slow Food” harakati tashkil etilib, u oziq-ovqatning lazzati, sifati va mahalliy
an’analarini saqlashga qaratilgan. “Slow Food” - bu tez ovqatlanishning zararli
ta'siriga qarshi kurashish uchun mo'ljallangan qadriyatlar tizimi. Uning butun
odob-axloqi “dasturxondan boshlab, shoshmasdan hayot kechirish” g‘oyasiga
qaratilgan. “Slow Food” — bu anʼanaviy oshpazlik usullari va mahalliy oziq-ovqat
mahsulotlarini targʻib qiluvchi xalqaro harakatdir. 1986-yilda Italiyada Karlo
Petrini tomonidan asos solingan ushbu harakat tez ovqatlanishga muqobil sifatida
paydo boʻldi va dunyo boʻylab keng tarqaldi. “Slow Food” harakati oziq-ovqatning
sifatini, turli xilligini va barqarorligini saqlashga intiladi.
“Slow Food” - bu “eko-gastronomik” harakat boʻlib, u barchani doʻstlar va
oila a’zolari bilan dasturxon zavqini qaytarishga undaydi. Shuning uchun
ovqatlanish baham koʻrish va kashf qilish lahzasiga aylanadi. Barchani an’analar
bilan qaytadan bog'lash yoki yangi oshpazlik madaniyatlarini oʻrganish uchun
atrof-muhitga e’tibor qaratish taklif etiladi.
“Slow Food” asosiy maqsadi:
▪
Mahalliy oziq-ovqat va anʼanaviy oshpazlikni saqlash: Harakat har bir
ekomintaqa uchun “Taʼm kemasi” (Ark of Taste) loyihasini ishlab chiqib, mahalliy
kulinariya anʼanalari va oziq-ovqat mahsulotlarini nishonlaydi.
1
Our History - Slow Food
https://www.slowfood.com/our-history/
2
https://uz.healthy-food-near-me.com/what-is-slow-food
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-40_ Том-1_ Март-2025
233
▪
Barqaror qishloq xoʻjaligini qoʻllab-quvvatlash: Mahalliy oziq-ovqat
tizimlari bilan hamkorlikda urugʻ banklarini yaratish va saqlash orqali meros
boʻlgan navlarni himoya qiladi.
▪
Taʼlim va koʻnikmalarni oshirish: Maktablar va saqlashxonalarda
bogʻdorchilik koʻnikmalarini oʻrgatish, shuningdek, mahalliy bozorlarda etik xarid
qilishni ragʻbatlantirish orqali oziq-ovqat sifati va madaniyati haqida taʼlim beradi.
“Slow Food” harakati dunyo boʻylab 1 000 000 dan ortiq aʼzoga ega boʻlib,
6 000 dan ortiq ishlab chiqaruvchilarni jalb etgan va ular 1500 dan ortiq mahalliy
boʻlimlarda birlashgan. Har bir boʻlim (konvivium) mahalliy hunarmandlar,
fermerlar va taomlarni targʻib qilish uchun tadbirlar oʻtkazadi, 4 500 dan ortiq
arxeologik bog‘lar, 1300 dan ortiq oshpazlar va 6 100 dan ziyod yo‘qolib ketish
xavfi ostidagi oziq-ovqat mahsulotlarini o‘zida saqlaydi. Bosh qarorgohi
Italiyadagi Bra shahrida joylashgan.
Oʻzbekistonda “Slow Food” harakati deyarli
rivojlanmagan, ammo mamlakatning boy kulinariya anʼanalari va mahalliy oziq-
ovqat mahsulotlari ushbu harakat tamoyillariga mos keladi. Mahalliy oshpazlik
usullari va mahsulotlarini saqlash va targʻib qilish orqali “Slow Food” harakatining
maqsadlariga hissa qoʻshish mumkin. Shu bilan birga, agroturizm qishloq xo‘jaligi
va turizmni birlashtirib, qishloq hududlarining iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishiga
xizmat qilmoqda.
Adabiyotlar tahlili
“Slow Food” harakati bo‘yicha olib borilgan tadqiqotlar ko‘rsatadiki, ushbu
harakat oziq-ovqatning sifati, lazzati va mahalliy an'analarini saqlashga qaratilgan.
Petrini (2001) ta'kidlaganidek, “Slow Food” harakati oziq-ovqat ishlab chiqarish
va iste'mol qilishda barqarorlikni targ‘ib qiladi. Agroturizm esa qishloq xo‘jaligi
va turizmni birlashtirib, qishloq hududlarining iqtisodiy rivojlanishiga xizmat
3
Slow Food - Good, Clean and Fair Food for All https://www.slowfood.com/
4
Ergashboyev, M. J. o'g'li ., & Eshmuradov, U. T. (2024). O'ZBEKSTONDA AGROTURIZMNI
RIVOJLANTIRISHNING TASHKILIY-USLUBIY ASOSLARI. INTERNATIONAL SCIENCES, EDUCATION
AND NEW LEARNING TECHNOLOGIES, 1(11), 19–26. https://doi.org/10.5281/zenodo.14518213
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-40_ Том-1_ Март-2025
234
qiladi (Barbieri, 2013). Ushbu ikki konsepsiyaning integratsiyasi orqali mahalliy
iqtisodiyot, madaniyat va ekologiyaga ijobiy ta'sir ko‘rsatilishi mumkin (Sims,
2009).
Metodologiya
Tadqiqotda sifat va miqdoriy usullar qo‘llanildi. Sifat jihatidan, “Slow Food”
harakati va agroturizm integratsiyasining mahalliy iqtisodiyot, madaniyat va
ekologiyaga ta'sirini o‘rganish mahalliy fermerlar va qishloq turizmining
salohiyatlari orqali tahlil qilindi. Miqdoriy jihatdan esa, statistik ma'lumotlar tahlil
qilinib, jadvallar va diagrammalar yordamida tasvirlandi.
Natijalar va tahlil
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, “Slow Food” harakati va
agroturizmning integratsiyasi qishloq hududlarida quyidagi ijobiy o‘zgarishlarga
olib keladi:
1. Iqtisodiy rivojlanish: Mahalliy oziq-ovqat mahsulotlariga bo‘lgan talabning
oshishi va agroturizm orqali yangi ish o‘rinlarining yaratilishi.
2. Madaniy merosni saqlash: An’anaviy taomlar va qishloq xo‘jaligi
amaliyotlarini saqlash va targ‘ib qilish.
3. Ekologik barqarorlik: Barqaror qishloq xo‘jaligi usullarini qo‘llash orqali
atrof-muhitga salbiy ta'sirni kamaytirish.
“Slow Food” harakatining agroturizmga integratsiyalashuvi:
Mahalliy oziq-ovqat va madaniyatni targʻib qilish: “Slow Food” harakati
anʼanaviy oziq-ovqat mahsulotlari va oshpazlik usullarini saqlash va targʻib qilish
orqali agroturizmni boyitadi. Sayyohlar mahalliy taomlarni tatib koʻrish va
tayyorlash jarayonida ishtirok etish orqali mintaqaning madaniy merosi bilan
yaqindan tanishadilar.
Fermer xoʻjaliklari va hunarmandchilikni qoʻllab-quvvatlash: Agroturizm
doirasida sayyohlar mahalliy fermer xoʻjaliklari va hunarmandchilik markazlariga
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-40_ Том-1_ Март-2025
235
tashrif buyurib, anʼanaviy usullar bilan tanishadilar. Bu esa mahalliy ishlab
chiqaruvchilar uchun qoʻshimcha daromad manbai yaratadi.
Iqtisodiy samaradorligi:
➢
Qishloq hududlarida ish oʻrinlari yaratish: Agroturizm va “Slow Food”
harakati integratsiyasi qishloq joylarda yangi ish oʻrinlari yaratishga yordam
beradi. Bu esa aholi bandligini oshiradi va migratsiyani kamaytiradi.
➢
Mahalliy iqtisodiyotning rivojlanishi: Sayyohlar tomonidan mahalliy
mahsulotlar va xizmatlarga boʻlgan talab oshishi natijasida mahalliy iqtisodiyot
rivojlanadi. Bu esa qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining qiymatini oshiradi.
➢
Barqaror rivojlanish: Anʼanaviy usullarni saqlash va ekologik toza ishlab
chiqarishni qoʻllab-quvvatlash orqali agroturizm barqaror rivojlanishga hissa
qoʻshadi.
Muhokama
“Slow Food” harakati va agroturizmning integratsiyasi zamonaviy qishloq
xo‘jaligi va turizmning barqaror rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Ushbu
ikki konsepsiyaning birlashishi natijasida mahalliy oziq-ovqat mahsulotlariga
bo‘lgan talab ortib, qishloq xo‘jaligi ishlab chiqaruvchilari uchun yangi bozorlar
ochilmoqda. Ayniqsa, “Slow Food” tamoyillariga rioya qilgan holda yetishtirilgan
mahsulotlar ekoturistlar orasida katta qiziqish uyg‘otmoqda, bu esa mahalliy
fermerlar va tadbirkorlarning daromadini oshirishga xizmat qilmoqda.
Biroq, ushbu integratsiyaning muvaffaqiyatli amalga oshirilishi uchun bir
qator muammolarni hal etish zarur. Avvalo, mahalliy fermerlar va turizm
operatorlari o‘rtasida hamkorlik mexanizmlarini mustahkamlash muhimdir.
Shuningdek, qishloq joylarda infratuzilmaning yetarli darajada rivojlanmagani
agroturizmning keng miqyosda rivojlanishiga to‘sqinlik qilishi mumkin. Bundan
tashqari, “Slow Food” tamoyillarini keng joriy etish uchun iste’molchilarning
ekologik ongini oshirish, ularni mahalliy va organik mahsulotlarni iste’mol
qilishga undash lozim. Yana bir muhim jihat – agroturizm orqali an’anaviy taomlar
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-40_ Том-1_ Март-2025
236
va mahalliy gastronomik madaniyatni saqlab qolish va targ‘ib qilish imkoniyati
mavjud. Ammo bu jarayonda tijoratlashtirish ta’sirida an’anaviy retseptlarning
buzilib ketish xavfi ham mavjud. Shu bois, “Slow Food” harakati va agroturizmni
uyg‘unlashtirishda muvozanatni saqlash, sifat va an’analarni asrashga alohida
e’tibor qaratish lozim. Umuman olganda, “Slow Food” harakati va agroturizmning
integratsiyasi nafaqat iqtisodiy jihatdan foydali, balki ekologik va madaniy jihatdan
ham ijobiy natijalar berishi mumkin. Biroq, bu sohaning to‘laqonli rivojlanishi
uchun hukumat, tadbirkorlar va jamiyat vakillarining hamkorligi muhim rol
o‘ynaydi.
Xulosa va takliflar
“Slow Food” harakati va agroturizmning integratsiyasi qishloq hududlarining
barqaror rivojlanishiga xizmat qiladi. Ushbu integratsiyani muvaffaqiyatli amalga
oshirish uchun quyidagi takliflar beriladi:
1. Mahalliy oziq-ovqat mahsulotlarini sertifikatlash va standartlash tizimini
takomillashtirish – Bu iste'molchilarga mahsulot sifati va xavfsizligi haqida
ishonch beradi.
2. Qishloq infratuzilmasini rivojlantirish – Turistlar uchun qulay sharoitlar
yaratish maqsadida yo‘llar, transport, aloqa va turar joy infratuzilmasini
yaxshilash.
3. Marketing strategiyalarini rivojlantirish – Mahalliy oziq-ovqat va
agroturizm mahsulotlarini targ‘ib qilish uchun zamonaviy raqamli marketing
vositalaridan foydalanish.
4. Fermerlar va tadbirkorlar uchun o‘quv dasturlarini joriy etish – “Slow
Food” tamoyillari va agroturizmni rivojlantirish bo‘yicha maxsus treninglar tashkil
etish.
5. Davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash dasturlarini ishlab chiqish –
Subsidiyalar va grantlar ajratish orqali qishloq xo‘jaligi va turizm sohalarini
birlashtirishni rag‘batlantirish.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-40_ Том-1_ Март-2025
237
“Slow Food” harakati va agroturizm integratsiyasi qishloq hududlarida
barqaror rivojlanishning muhim omillaridan biri hisoblanadi. U oziq-ovqat
xavfsizligini ta’minlash, ekologik muhitni yaxshilash, mahalliy iqtisodiyotni
rivojlantirish va madaniy merosni saqlashga xizmat qiladi. Ushbu tadqiqot asosida
taklif etilgan strategiyalar amaliyotga joriy etilsa, “Slow Food” va agroturizm
konsepsiyasi mahalliy ishlab chiqaruvchilar, sayyohlar va jamiyat uchun katta
foyda keltirishi mumkin. Shu sababli, bu sohani rivojlantirish bo‘yicha tizimli
yondashuv zarur.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati
1.
Slow Food - Good, Clean and Fair Food for All https://www.slowfood.com/
2.
Petrini, C. (2001). Slow Food: The Case for Taste. Columbia University
Press. Slow Food | Columbia University Press http://cup.columbia.edu/book/slow-
3.
Barbieri, C. (2013). Sustainable Agrotourism and Its Role in Rural
Development. Journal of Sustainable Tourism. Assessing the sustainability of
agritourism in the US: A comparison between agritourism and other farm
entrepreneurial
ventures.
https://www.researchgate.net/publication/_Assessing_the_
sustainability_of_agritourism_in_the_US_A_comparison_between_agritourism_a
nd_other_farm_entrepreneurial_ventures
4.
Sims, R. (2009). Food, Place and Authenticity: Local Food and Sustainable
Tourism in England. Journal of Sustainable Tourism, 17(3), 321-336. Slow Food:
The Case for Taste (Arts and Traditions of the Table: Perspectives on Culinary
History): Petrini, Carlo, McCuaig, William, Waters, Alice: 9780231128452:
Amazon.com:
Books.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-40_ Том-1_ Март-2025
238
5.
FAO (2022). The Role of Agrotourism in Sustainable Rural Development.
Food and Agriculture Organization of the United Nations. Food and Agriculture
Organization of the United Nations. https://www.fao.org/home/en
6.
UNWTO (2023). Tourism and Gastronomy: A Path to Sustainable
Development. World Tourism Organization. UN Tourism | Bringing the world
7.
https://uz.healthy-food-near-me.com/what-is-slow-food
8.
Ergashboyev, M. J. o‘g‘li ., & Eshmuradov, U. T. (2024).
O‘ZBEKSTONDA AGROTURIZMNI RIVOJLANTIRISHNING TASHKILIY-
USLUBIY ASOSLARI. INTERNATIONAL SCIENCES, EDUCATION AND
NEW
LEARNING
TECHNOLOGIES,
1(11),
19–26.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14518213
9.
Ergashboyev, M. J. o‘g‘li ., & Eshmuradov, U. T. (2025). AGROTURIZM
–
QISHLOQ
XO‘JALIGIDA
YANGI
DAROMADLAR
KALITI.
INTERNATIONAL SCIENCES, EDUCATION AND NEW LEARNING
TECHNOLOGIES, 1(12), 36–41. https://doi.org/10.5281/zenodo.14601764
10.
Agritourism Development In Italy And New Zealand: A Comparative
Analysis And Implications For Uzbekistan | American Journal of Advanced
Scientific Research https://search.app/dvBv3QmTB1TE3WhVA
