https://scientific-jl.com/luch/
Часть-41_ Том-2_ Март-2025
140
YURAK ISHEMIK KASALLIGI
Ikromova Dilrabo Islamovna
Buxoro viloyati G'ijduvon tumani Abu Ali ibn Sino nomidagi Jamoat
salomatligi texnikumi
Annotasiya: Yurak ishemik kasalligi butun dunyo bo'ylab kasallanish va
o'limning asosiy sababi bo'lib qolmoqda. Ushbu maqola yurak ishemik
kasalligining ko'p qirrali sabablarini har tomonlama ko'rib chiqishga qaratilgan.
Genetik, atrof-muhit va turmush tarzi omillarini o'rganish, shuningdek, yangi hissa
qo'shuvchilar bo'yicha paydo bo'lgan tadqiqotlar orqali ushbu maqola Yurak
ishemik kasalligi ning murakkab etiologiyasi haqidagi tushunchani yaxshilashga
harakat qiladi.
Kalit so’zlar: Yurakning ishemik kasalligi, Koronar arteriya kasalligi,
ateroskleroz,tromboz, xavf omillari, irsiy omillar, Turmush tarzi, Atrof-muhit
omillari, zararli odatlar.
Аннотация: Ишемическая болезнь сердца остается основной причиной
заболеваемости и смертности во всем мире. Целью данной статьи является
предоставление всестороннего обзора многогранных причин ишемической
болезни сердца. В данной статье предпринята попытка улучшить
понимание сложной этиологии ишемической болезни сердца посредством
изучения генетических, экологических и образ жизни факторов, а также
новых исследований новых факторов.
Ключевые слова: Ишемическая болезнь сердца, Ишемическая болезнь
сердца, атеросклероз, тромбоз, факторы риска, наследственные факторы,
Образ жизни, Факторы окружающей среды, вредные привычки
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-41_ Том-2_ Март-2025
141
Abstract: Coronary artery disease remains a leading cause of morbidity and
mortality worldwide. This article aims to provide a comprehensive review of the
multifaceted causes of coronary artery disease. By examining genetic,
environmental, and lifestyle factors, as well as emerging research on novel
contributors, this article attempts to improve our understanding of the complex
etiology of coronary artery disease
Keywords: Ischemic heart disease, Coronary artery disease, atherosclerosis,
thrombosis, risk factors, hereditary factors, Lifestyle, Environmental factors,
harmful habits..
Yurak ishemik kasalligi (YuIK) butun dunyo bo'ylab salomatlik uchun jiddiy
muammo bo'lib, uning patogeneziga turli xil xavf omillari yotadi.
Yurakning
ishemik kasalligi
— yurak qon tomir sistemasining keng tarqalgan kasalligi;
miokard ishemiyasi va koronar qon aylanishining buzilishi bilan kechadi.
Yurakning ishemik kasalligiklariga, asosan, koronar (toj) tomir arteriyalari
aterosklerozi natijasida yurak muskullarida qon aylanishining yetishmay qolishi va
shu tufayli yurakning qonga yolchimasligi sabab boʻladi. Yurakning ishemik
kasalligiklariga stenogkardiya (dastlabki, muqim, nomuqim), miokard infarkti,
infarktdan keyingi kardioskleroz, aritmik tur va yurak yetishmovchiligi kiradi.
Yurakning ishemik kasalligi muntazam rivojlanib boruvchi ogʻir yurak xastaligi
hisoblanadi. Yosh ulgʻaygan sari kasallik uchrashi koʻpayadi.
YU.i.k. klinik jihatdan bir xilda kechmay, dam zoʻrayib, dam bosilib turadi.
Koʻpincha Yurakning ishemik kasalligik. zimdan kechib, bemor oʻzining shunday
xavfli kasallikka chalinganini bilmay, shifokorga murojaat qilmay yuradi. Odatda,
Yurakning ishemik kasalligik.ning dastlabki klinik belgilaridan biri — zoʻriqish
stenokardiyasi xuruji boʻlib, jismoniy ish bajarilganda roʻy beradi. Keyinchalik
kasallik uzoq davom etishi, hatto yillab choʻzilishi mumkin. Koʻpincha zoʻriqish
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-41_ Том-2_ Март-2025
142
stenokardiyasiga birmuncha vaqtdan keyin tinch holatda ham kuzatiladigan tinch
holat stenokardiyasi hurujlari qoʻshilishi mumkin.
Yurak ishemik kasalligining kelib chiqishi va rivojlanishiga kishilarning
yoshi, kasallikka irsiy moyillik, gipertoniya kasalligi, qandli diabet, semirib ketish,
ichkilikka ruju qilish, kashandalik, kam harakat (gipodinamiya), jismoniy hamda
ruhiy zoʻriqish va boshqalar sabab boʻladi. Kashandalar oʻrtasida Yurakning
ishemik kasalligining nisbatan koʻp uchrashi kuzatilgan.
Yurak ishemik kasalligining rivojlanishida, ayniqsa, xolesterinning roli katta.
Qonda xolesterin miqdorining oshib ketishi aterosklerozga sabab boʻladi va bu
Yurakning ishemik kasalligik. rivojlanish xavfini oshiradi.
Yurak ishemik kasalligining xavfli omilini bartaraf etsa boʻladigan va bartaraf
etib boʻlmaydigan xillari bor. Mas, koʻkrak qisishi (stenokardiya), miokard
infarkti, insultni bartaraf etib boʻlmaydi; agar odam bu kasalliklar bilan bir marta
ogʻrib oʻtgan boʻlsa, Yurakning ishemik kasalligi. rivojlanish xavfi koʻproq
boʻladi.
Yurak ishemik kasalligining dastlabki bosqichi stenokardiya boʻlsa, miokard
infarkti uning eng ogʻir shaklidir. Stenokardiya bilan bemor uzoq vaqt yashashi
mumkin, ammo dastlabki davrida (birinchi uch kun) 20—30% bemorda miokard
infarkti kuzatiladi. Miokard infarktining klinik belgilari, odatda, stenokardiya
belgilariga oʻxshash boʻlib, faqat ogʻriq uzoqroq va kuchliroq davom etadi. Bunda
dastlabki soatlardayoq oʻlim roʻy berishi yoki keyinchalik ham jiddiy asoratlar
kuzatilishi mumkin. Infarktdan keyingi kardioskleroz, yurak aritmiyasi, yurak
yetishmovchiligi aslida Yurakning ishemik kasalligik. ning asoratlari boʻlib,
yuraktomir sistemasi kasalliklaridan boʻladigan nogironlik va oʻlimning asosiy
sabablaridir. Yurakning ishemik kasalligik. ga gumon qilinganda darhol bemorni
kasalxonaga yotqizish zarur. Kasallikning klinik belgilari (kasallik tarixi, bemor
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-41_ Том-2_ Март-2025
143
shikoyatlari, perkussiya, auskultatsiya, umumiy koʻruv), elektrokardiografiya,
yurak muskullariga xos fermentlar va struktura elementlari (kreatinin fosfokinaza
izofermentlari, mioglobin va boshqalar) hamda qon tahlili, exokardiografiya va
boshqalar tekshiruv natijalariga qarab diagnoz qoʻyiladi.
Yurak ishemik kasalligini davolash terapevtik va jarrohlik usulida olib
boriladi. Yurakning ishemik kasalligik. da parhezga rioya qilish muhim ahamiyatga
ega. Ovqatning umumiy miqdori va kaloriyasini cheklab, vaznni meʼyorida
saqlashga harakat qilish, badan tarbiya bilan shugʻullanish, mehnat va dam olishni
uygʻunlashtirish, vrach koʻrsatmalariga bekamu koʻst amal qilish lozim. Chekishni
tashlash shart. Yurakning ishemik kasalligik. ning oldini olish uchun gipertoniya
kasalligi, qandli diabet va boshqalarni davolash zarur
Oldini olish-Yurak ishemik kasalligi profilaktikaan quyidagilarni o’z ichiga
oladi.
Chekishni istisqo qilish, xolestirinni kamaytirishga qaratilgan parhez,
kundalik jismoniy faollik, stressdan qochish
Yurak ishemik kasalligi bilan ogʻrigan bemorlar kardiolog shifokor nazoratida
boʻlishlari kerak.
Manbalar
tahrir | manbasini tahrirlash]
1.
↑ „ВОЗ | Serdechno-sosudistie zabolevaniya“. WHO.
Qaraldi: 2019-yil 30-mart.
2.
www.rosminzdrav.ru. Qaraldi: 2019-yil 30-mart.
3.
Л.И. Агеева, Г.А. Александрова, Н.М. Зайченко, Г.Н.
Кириллова, С.А. Леонов, Е.В. Огрызко, И.А. Титова, Т.Л. Харькова,
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-41_ Том-2_ Март-2025
144
В.Ж. Чумарина, Е.М. Шубочкина
. Здравоохранение в России. 2017:
Стат.сб./Росстат
4.
заболевания“ (ru). www.who.int. Qaraldi: 2019-yil 30-mart.
5.
↑ „Профилактика сердечно-сосудистых заболеваний - ГУЗ
"Поликлиника №4" г.Волгограда“. poliklinika4vlg.ru. Qaraldi: 2019-yil
30-mart.
6.
Руководство по кардиологии в
четырех томах. Том 3: Заболевания сердечно-сосудистой системы (I)
.
Практика, 2014.
7.
↑ {{{заглавие}}}— ISSN 2077-6764.
8.
↑ „Четвертое универсальное определение инфаркта
2018)“ (ru).
cardioweb.ru. Qaraldi: 2019-yil 30-mart.
9.
↑ „Цереброваскулярные заболевания“. www.emcmos.ru.
Qaraldi: 2019-yil 30-mart.
