https://scientific-jl.com/luch/
Часть-43_ Том-2_ Апрел-2025
361
TURIZM INFRATUZILMASINING RIVOJLANMAGANLIGI –
O‘ZBEKISTON TURIZM SALOHIYATINING TO‘LIQ
OCHILMASLIGINING ASOSIY TO‘SIG‘I SIFATIDA
Xalqaro Nordik universiteti magistranti
Ubaydulloyeva Umida Otamurod qizi
Аnnоtаtsiyа: Ushbu tezisda “Turizm infratuzilmasining rivojlanmaganligi –
O‘zbekiston turizm salohiyatining to‘liq ochilmasligining asosiy to‘sig‘i sifatida”
mavzusi yuzasidan muammolar haqida so‘z yuritiladi. Tezisimizning maqsadi -
O‘zbekistonning turizm infratuzilmasining rivojlanishiga ta’sir etuvchi asosiy
omillarni tahlil qilish va ushbu sohadagi mavjud muammolarni aniqlashdir.
Shuningdek, turizm infratuzilmasini rivojlantirishga yo‘naltirilgan tavsiyalarni
ishlab chiqish hamda mamlakatda turizm sohasining iqtisodiy rivojlanishdagi
o‘rnini kuchaytirish bo‘yicha amaliy choralar taklif qilishdir.
Kаlit sо‘zlаr: Turizm infratuzilmasi, rivojlanish omillari, O‘zbekiston turizmi,
iqtisodiy rivojlanish, xalqaro turizm, investitsiyalar.
Аnnоtаtiоn: This thesis discusses the issues of "Underdevelopment of tourism
infrastructure as a major barrier to the full realization of Uzbekistan's tourism
potential." The aim of the thesis is to analyze the key factors influencing the
development of Uzbekistan's tourism infrastructure and identify the existing
problems in the sector. Furthermore, it aims to propose recommendations for the
development of tourism infrastructure and suggest practical measures to
strengthen the role of tourism in the country's economic growth.
Key wоrds: Tourism infrastructure, development factors, Uzbekistan tourism,
economic development, international tourism, investments.
Аннотация:
В данной тезисе рассматриваются проблемы
"Недоразвитость
туристической
инфраструктуры
как
основное
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-43_ Том-2_ Апрел-2025
362
препятствие для полного раскрытия туристического потенциала
Узбекистана". Целью диссертации является анализ основных факторов,
влияющих на развитие туристической инфраструктуры Узбекистана, а
также выявление существующих проблем в этой области. Также будут
предложены рекомендации по развитию туристической инфраструктуры и
предложены практические меры для усиления роли туризма в экономическом
росте страны.
Ключевые слова:
Туристическая инфраструктура, факторы
развитияб туризм Узбекистана, экономическое развитие, международный
туризм, инвестиции.
Turizm sohasining rivojlanishi har bir davlatning iqtisodiy o‘sishida muhim
o‘rin egallaydi. O‘zbekistonning iqtisodiy taraqqiyotida turizmning roli tobora
ortib bormoqda, chunki turizm faolligi mamlakatga nafaqat iqtisodiy foyda
keltiradi, balki madaniy almashuvni kuchaytirib, xalqaro miqyosda mamlakatning
imijini oshiradi. O‘zbekistonning geografik joylashuvi, qadimiy tarixiy
yodgorliklari, betakror tabiiy manzaralari va boy madaniy merosi uni turizm
sohasida katta salohiyatga ega mamlakatga aylantirmoqda.
Biroq, turizm infratuzilmasining rivojlanishi hozirgi kunda bir qator
muammolar bilan to‘qnashmoqda. Mavjud transport va kommunikatsiya tizimi,
mehmonxona va xizmat ko‘rsatish sohasidagi muammolar, mahalliy aholi
tomonidan turizmga qiziqishning pastligi kabi omillar turizmning to‘liq
salohiyatini amalga oshirishga to‘sqinlik qilmoqda. Shu bilan birga, davlat
tomonidan turizmni rivojlantirishga qaratilgan siyosatlarning yetarlicha samarali
bo‘lmasligi, mamlakatda turistik infratuzilmaning umumiy darajasiga salbiy ta’sir
ko‘rsatmoqda.
Turizm infratuzilmasining rivojlanishi mamlakat iqtisodiyotiga ko‘plab ijobiy
ta’sirlar keltirishi mumkin. Buning uchun birinchi navbatda turistik ob'ektlarga olib
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-43_ Том-2_ Апрел-2025
363
boruvchi yo‘llar va transport tizimlarini modernizatsiya qilish, mehmonxona
tarmoqlarini kengaytirish, shuningdek, turizmni rivojlantirish uchun raqamli
texnologiyalarni joriy etish zarurdir. Mamlakatda turizmni rivojlantirish uchun
samarali strategiyalar ishlab chiqilishi, shuningdek, infratuzilmaning barcha
sohalarini kompleks ravishda yaxshilashga qaratilgan choralar ko‘rilishi kerak.
Muammo mohiyati:
So‘nggi yillarda O‘zbekistonda turizm sohasiga alohida e’tibor qaratilmoqda,
ammo ayrim hududlarda turizm infratuzilmasining (yo‘llar, transport,
mehmonxonalar, zamonaviy servis xizmatlari) yetarli darajada emasligi xorijiy va
mahalliy sayyohlar oqimining sekin o‘sishiga sabab bo‘lmoqda. Ayniqsa, chekka
hududlardagi tarixiy va tabiiy obidalar yetarlicha e’tiborga olinmagan, bu esa
turizmning hududiy teng rivojlanishiga to‘sqinlik qilmoqda.
Respublikamizda Turizm infratuzilmasining rivojlanishiga salbiy ta'sir
etuvchi katta hamda kichik omillar
Katta (makro) omillar:
Bu omillar butun mamlakat miqyosida turizm siyosati va infratuzilmasiga
bevosita ta’sir qiladi.
Moliyaviy resurslarning yetishmasligi
– Davlat budjeti va xususiy sektor tomonidan turizm sohasiga investitsiya
hajmining cheklangani.
Transport tizimining nomukammalligi
– Xalqaro reyslar sonining kamligi, ichki transport (temiryo‘l, avtobus, avia)
qulayliklarining yetarli emasligi.
Qonunchilikdagi nomukammalliklar
– Sayyohlik faoliyatini yengillashtiruvchi soliq, bojxona va sarmoya
siyosatidagi to‘siqlar.
Marketing va xalqaro targ‘ibotning sustligi
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-43_ Том-2_ Апрел-2025
364
– O‘zbekiston turizm salohiyati haqida xalqaro axborot vositalarida yetarlicha
targ‘ib qilinmasligi.
Turizmni hududiy muvozanatsiz rivojlantirish
– Asosan Toshkent, Samarqand, Buxoro kabi shaharlarga e’tibor qaratilib,
boshqa hududlar e’tibordan chetda qolmoqda.
Kichik (mikro) omillar:
Bu omillar mahalliy darajadagi xizmat ko‘rsatish va kundalik turizm tajribasiga
ta’sir ko‘rsatadi.
Xizmat ko‘rsatish madaniyatining pastligi
– Restoran, mehmonxona va gidlik xizmatlarida sifat va professionallik
darajasining pastligi.
Turistik ob'ektlarga olib boruvchi yo‘llarning yomon holati
– Ayniqsa, chekka va tabiiy turizm obyektlariga borish qiyinligi.
Zamonaviy
axborot
texnologiyalarining
joriy
qilinmaganligi
– Sayyohlar uchun interaktiv xaritalar, mobil ilovalar va onlayn xizmatlarning
yo‘qligi.
Sanitariya-gigiyena sharoitlarining pastligi
– Jamoat hojatxonalari, chiqindi tashlash tizimi va umumiy tozalik darajasining
pastligi.
Mahalliy aholi va tadbirkorlarning turizmga qiziqishining pastligi
– Turizmning foydasi haqida yetarlicha tushuntirish ishlari olib borilmaganligi.
Muammoning yechimi:
1.
Hududiy turizm infratuzilmasini rivojlantirish bo‘yicha davlat va xususiy
sektor hamkorligini kengaytirish.
2.
Turistik zonalarni rivojlantirish uchun xorijiy investitsiyalarni jalb qilish va
soliq imtiyozlari yaratish.
3.
Avtotransport va temiryo‘l tarmoqlarini turistik ob'ektlarga moslashtirish.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-43_ Том-2_ Апрел-2025
365
4.
Raqamli xizmatlar – mobil ilovalar, onlayn bron qilish, virtual gidlar – joriy
etilishini rag‘batlantirish.
Turizm infratuzilmasini rivojlantirish strategiyasi
1. Qisqa muddatli strategiya (1-3 yil):
Asosiy maqsad:
Mavjud turistik infratuzilmani optimallashtirish va eng
zaruriy xizmatlar bilan ta’minlash.
Chora-tadbirlar:
Audit va xarita tuzish:
Har bir viloyat va tuman bo‘yicha turistik obyektlar,
infratuzilma holati va mavjud muammolar xaritasini tuzish.
Yo‘l va transport qulayligini oshirish:
Sayyohlik obyektlariga olib boruvchi
yo‘llarni ta’mirlash, mahalliy transportni (avtobus, mikroavtobus) sayyohlar
ehtiyojiga moslashtirish.
Xizmat ko‘rsatish darajasini yaxshilash:
Mehmonxonalar, yotoqxonalar,
sanitariya-gigiyena sharoitlarini oshirish.
Kichik loyihalarni qo‘llab-quvvatlash:
Oilaviy mehmon uylari, “homestay”
loyihalari, mahalliy qo‘llanma xizmatlarini subsidiya asosida rag‘batlantirish.
Raqamlashtirish:
Turistik ma’lumotlarni onlayn xaritalarga joylashtirish,
mobil ilovalar orqali bron qilish imkoniyatini yo‘lga qo‘yish.
2. Uzoq muddatli strategiya (4-10 yil):
Asosiy maqsad:
Barqaror, ekologik va iqtisodiy jihatdan samarali turizm
infratuzilmasini yaratish.
Chora-tadbirlar:
Hududiy turizm markazlarini shakllantirish:
Har bir hudud uchun asosiy
“turizm klasterlari”ni belgilash va rivojlantirish (masalan, Buxoro - tarixiy,
Farg‘ona - ekologik, Qoraqalpog‘iston - ekstremal).
Xalqaro investitsiyalarni jalb qilish:
Turizm infratuzilmasiga to‘g‘ridan-
to‘g‘ri xorijiy sarmoyalarni jalb qilish uchun qulay qonunchilik bazasi yaratish.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-43_ Том-2_ Апрел-2025
366
Yashil turizm va ekologik yondashuv:
Ekoturizm obyektlari uchun
infratuzilma (eko-lojiyalar, biohojatxonalar, veloyo‘llar) qurish.
Kadrlar tayyorlash tizimini kuchaytirish:
Turizm sohasida malakali
mutaxassislar tayyorlash uchun kollej va oliygohlarda maxsus yo‘nalishlar ochish.
Marketing va brending:
O‘zbekistonning turizm brendini xalqaro miqyosda
ilgari surish, yirik sayyohlik ko‘rgazmalarida ishtirok etish.
Xulosa qilib aytganda, O‘zbekiston turizm salohiyatining to‘liq ochilishi uchun
bir qator chora-tadbirlar zarur, jumladan, transport va mehmonxona
infratuzilmasini modernizatsiya qilish, turizmni raqamlashtirish va xalqaro
investitsiyalarni jalb qilish. Shuningdek, davlat va xususiy sektorning hamkorligi
orqali turizm infratuzilmasi rivojlanishi va turizmning mamlakat iqtisodiyotiga
qo‘shadigan hissasi sezilarli darajada oshishi mumkin.
Bundan tashqari, hududiy turizm markazlarini rivojlantirish va xalqaro
miqyosda brendni yaratish uchun samarali marketing strategiyalarini amalga
oshirish zarurati ta’kidlandi. Shunday qilib, turizm infratuzilmasining rivojlanishi
mamlakatning iqtisodiy rivojlanishini tezlashtirish va xalqaro darajada
raqobatbardoshligini oshirishda muhim omil hisoblanadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
Ubaydullayeva, G. (2022).
O‘zbekiston turizm sohasining rivojlanish
istiqbollari
. Tashkent: O‘zbekiston Respublikasi Turizmni rivojlantirish davlat
qo‘mitasi nashriyoti.
2.
Karimov, A. (2021).
Turizm infratuzilmasi va uning mamlakat
iqtisodiyotidagi o‘rni
. Journal of Economic Research, 24(3), 112-119.
3.
Raximov, B. (2020).
O‘zbekistonning turizm infratuzilmasini rivojlantirish
bo‘yicha xalqaro tajriba
. Tashkent: O‘zbekiston iqtisodiyot akademiyasi.
4.
Tursunov, E. (2023).
Turizm va iqtisodiyot: Yangi imkoniyatlar va
muammolar
. Tashkent: "O‘zbekiston" nashriyoti.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-43_ Том-2_ Апрел-2025
367
5.
Baxtiyorov, R., & Jumaev, Z. (2022).
O‘zbekiston turizmining transport
infratuzilmasi: Muammolar va yechimlar
. Journal of Tourism Studies, 18(2), 45-
53.
6.
O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi (2022).
Turizm va
xizmatlar sohasi rivojlanishi to‘g‘risida ma’lumotlar
. Tashkent: O‘zbekiston
Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi.
7.
Kamolov, Sh. (2021).
Sayyohlik va investitsiyalar: O‘zbekiston misolida
.
International Journal of Economic and Social Studies, 9(1), 67-75.
8.
World Tourism Organization (2023).
Global Report on Tourism
Infrastructure and Sustainability
. Madrid: United Nations World Tourism
Organization.
