https://scientific-jl.com/luch/
Часть-43_ Том-2_ Апрел-2025
232
PEDAGOG IMIDJIDA MOBIL TELEFONNING AHAMIYATI
Maqola
Mardayev Nurmurat Gulmuradovich,
Xasanov Muxiddin Kamiljanovich
IIV Surxondaryo akademik litseyi informatika fani o‘qituvchisi
Annotatsiya: Mazkur maqolada mobil telefonlarning pedagogik faoliyatdagi
o‘rni, ularning o‘qituvchi imidjiga ta’siri, shuningdek, mobil qurilmalardan
foydalanish madaniyati tahlil qilinadi. Mualliflar axborot-kommunikatsiya
texnologiyalari
rivojlanayotgan
zamonda
pedagoglarning
texnologik
savodxonligini oshirishda mobil qurilmalar muhim omilga aylanganini asoslaydi.
Kalit so‘zlar: pedagog imidji, mobil telefon, raqamli savodxonlik, axborot
texnologiyalari, metodik yondashuv, professional madaniyat.
Kirish
Zamonaviy jamiyatda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining jadal
rivojlanishi ta’lim sohasiga ham chuqur kirib bormoqda. Ayniqsa, mobil
telefonlarning kundalik hayot va kasbiy faoliyatdagi ahamiyati ortib bormoqda.
Har bir pedagog o‘z mutaxassisligidan tashqari, zamonaviy raqamli vositalardan
samarali foydalana olishi lozim. Bu holat pedagog imidjining shakllanishida mobil
telefonning o‘rnini dolzarb mavzulardan biriga aylantirmoqda. Shu bilan birga,
mobil qurilmalar bilan bog‘liq cheklovlar, ehtiyot choralari va etik me’yorlar ham
muhim o‘rin tutadi.
Asosiy qism
Mobil telefon pedagogning nafaqat dars jarayonida, balki tashkiliy, metodik
va ijodiy faoliyatida ham samarali vosita sifatida qaralmoqda. Mobil qurilmalar
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-43_ Том-2_ Апрел-2025
233
orqali o‘quv dasturlari, test topshiriqlari, interaktiv ilovalar, elektron darsliklar,
zamonaviy aloqa kanallari bilan ishlash imkoniyati kengaymoqda. Shu bilan birga,
o‘quvchilar va ota-onalar bilan tezkor va samarali muloqot o‘rnatilishi
ta’minlanmoqda.
Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, 2023-yil yakuniga qadar O‘zbekistondagi
pedagoglarning 92 foizi o‘z mobil qurilmalaridan kasbiy faoliyatda faol
foydalanmoqda¹. Biroq o‘qituvchilarning 67 foizi dars vaqtida mobil telefon
haddan tashqari chalg‘ituvchi vosita bo‘lishi mumkinligini qayd etgan². Bu holat
esa o‘qituvchining tashqi ko‘rinishi va professional imidjiga bevosita ta’sir
ko‘rsatadi.
Pedagogik etikaga ko‘ra, dars vaqtida mobil telefon faqat o‘quv jarayonini
samarali tashkil etishga xizmat qilishi lozim. Aks holda, bu holat o‘quvchilarda
o‘qituvchi haqida salbiy taassurot uyg‘otadi. Psixolog olima G. A. Gorbunova
ta’kidlaganidek: “Pedagogning tashqi ko‘rinishi va texnologik vositalardan
foydalanish uslubi uning professional madaniyatidan dalolat beradi”³.
Bugungi kunda ko‘plab umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida o‘qituvchilarga
mobil telefonlardan foydalanish bo‘yicha ichki tartib-qoidalar ishlab chiqilgan.
Jumladan, sinfda mobil qurilmani “ovozsiz rejimda” saqlash talabi dars intizomini
ta’minlashga va o‘quvchilar e’tiborini chalg‘itmaslikka xizmat qilmoqda.
Shunga qaramay, mobil telefonlarning ijobiy imkoniyatlarini ham e’tibordan
chetda qoldirmaslik kerak. Zamonaviy pedagog raqamli davr talablariga
moslashgan, ilg‘or texnologiyalardan foydalana oladigan shaxs bo‘lishi zarur.
Masalan, QR-kodli testlar, real vaqtli interaktiv so‘rovnomalar (Kahoot,
Mentimeter), audio va video dars materiallari aynan mobil qurilmalar orqali tez va
qulay tarzda amalga oshiriladi. Bu esa o‘qituvchining innovatsion va metodik
yondashuviga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-43_ Том-2_ Апрел-2025
234
Xulosa
Xulosa qilib aytganda, mobil telefon – bu pedagog uchun shunchaki aloqa
vositasi emas, balki uning professional saviyasi, texnologik savodxonligi va
zamonaviylik darajasining ko‘zgusidir. Mobil qurilmalardan oqilona, maqsadli va
me’yorida foydalanish o‘qituvchining ijobiy imidjini shakllantiradi. Aksincha,
ularni bevosita dars jarayonida o‘rinsiz ishlatish esa pedagogik axloq va
madaniyatga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Demak, mobil telefon – bu pedagog
qo‘lida qudratli vosita, uni qanday ishlatish esa o‘qituvchining individual
madaniyatiga bog‘liq.
Izohlar
1. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi ma’lumotlari, 2023-yil
statistik tahlil bo‘yicha.
2. "Pedagog va raqamli texnologiyalar", Toshkent pedagogika jurnali, 2022.
3. Gorbunova G. A. "Imidj uchastnikov obrazovatelnogo protsessa", Moskva,
2019. – B. 84.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. 2023-yil uchun ta’lim
tizimi statistik hisobotlari.
2. "Pedagog va raqamli texnologiyalar". Toshkent: O‘qituvchi, 2022.
3. Gorbunova G. A. Imidj uchastnikov obrazovatelnogo protsessa. Moskva:
Pedagogika, 2019.
4. Jo‘rayev R. Pedagogik madaniyat asoslari. Toshkent: Fan, 2021.
5. Saidov A. Axborot texnologiyalari va ta’lim. Samarqand: Zarafshon, 2020.
