https://scientific-jl.com/luch/
Часть-37_ Том-3_ Январь-2025
44
SHE’RIYATNING MAHOBATI VA ZAMONAVIY JAMIYATDAGI
O‘RNI
Ilmiy rahbar professor v.b
Xurshida Narxo`djayeva
Iqtisodiyot vapedagogika universiteti
Pedagogika fakulteti boshlang`ich ta`lim
yo`nalishi 2-kurs talabasi
Omonova Asila
Annotatsiya: Ushbu maqolada she’riyatning inson hayotidagi ahamiyati, uning
ma’naviy, madaniy va tarbiyaviy jihatlari tahlil qilinadi. Zamonaviy jamiyatda
she’riyatning roli, uning yosh avlod tarbiyasidagi ta’siri va ijtimoiy muhitga ko‘rsatgan
ta’sirlari o‘rganilgan. Maqola davomida she’riyatning ijodiy jarayondagi ahamiyati,
madaniy qadriyatlarni saqlash va rivojlantirishdagi o‘rni ham tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar: She’riyat, zamonaviy jamiyat, madaniy qadriyatlar, ijod, tarbiya,
ijtimoiy ta’sir, mahobat, yosh avlod, badiiy zavq, milliy madaniyat, axborotlashuv,
shoirlar merosi, ruhiy uyg`onish
She’riyatning mahobati va tarixiy o‘rni: She’riyat qadim zamonlardan beri
insoniyat madaniyati va tafakkurining ajralmas qismi bo‘lib kelgan. Sharq adabiyoti boy
tarixga ega bo‘lib, unda she’riyat nafaqat badiiy ijod sifatida, balki ma’naviy tarbiyaning
asosi sifatida qadrlangan. Alisher Navoiy o‘zining “Xazoyin ul-maoniy” asarida insoniy
fazilatlarni yuksak darajada ulug‘lab, she’riyatni ruhiy poklanishning asosiy vositasi
sifatida ko‘rsatgan. Rudakiy va Jomiy kabi shoirlarning ijodi esa jamiyatda ezgulik,
adolat va ilm-fanning rivojlanishiga xizmat qilgan.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-37_ Том-3_ Январь-2025
45
She’riyat har doim o‘z davrining madaniy va ijtimoiy holatini aks ettirgan.
Masalan, qadimiy dostonlar va xalq she’riyati orqali milliy qadriyatlar va an’analar
saqlanib qolgan. Shu bilan birga, she’riyat insonning ichki kechinmalarini, orzu-
umidlarini va ijtimoiy muammolarni ifodalash vositasi bo‘lgan.
Zamonaviy jamiyatda she’riyatning o‘rni muhim ahamiyatga ega. Bugungi kunda
jamiyat texnologik rivojlanish va globalizatsiya bosqichini boshdan kechirmoqda.
Ushbu sharoitda she’riyat o‘z ahamiyatini saqlab qolib, jamiyatda ma’naviy
bo‘shliqlarni to‘ldirishda muhim rol o‘ynaydi. Ayniqsa, axborot oqimining cheksizligi
inson ongida chalg‘ituvchi ta’sir ko‘rsatgan davrda, she’riyat ruhiy muvozanatni
tiklashga yordam beradi.
Zamonaviy shoirlar dolzarb mavzularni yoritish orqali jamiyatdagi muammolarga
e’tibor qaratmoqda. Masalan, ekologiya, inson huquqlari, axloqiy qadriyatlar va adolat
masalalari zamonaviy she’riyatning asosiy mavzularidan biriga aylangan. Yoshlar
orasida she’riyatga bo‘lgan qiziqishni oshirish uchun ijtimoiy tarmoqlar, audio va vizual
platformalar orqali targ‘ibot ishlari olib borilmoqda. Bu nafaqat she’riyatni
ommalashtiradi, balki yosh avlodning estetik didini shakllantirishga ham xizmat qiladi.
She’riyatning inson tarbiyasidagi o‘rni juda katta. U orqali shaxsiy fazilatlar
rivojlanadi, qalbda go‘zallik va ezgulik hissi kuchayadi. Ma’naviy tarbiyaning muhim
jihati shundaki, u insonga nafaqat yuksak maqsadlarni tushuntiradi, balki ularni amalda
qo‘llashni ham o‘rgatadi. She’rlar o‘qish va ularga mushohada qilish orqali odamlar o‘z
his-tuyg‘ularini chuqurroq anglaydi va o‘zgalarga nisbatan mehribonlikni tarbiyalaydi.
Milliy she’riyatning yosh avlod tarbiyasidagi ahamiyati beqiyos. Ona tilida
yozilgan she’rlar orqali yoshlar o‘z madaniy merosini chuqurroq his qiladi. Bundan
tashqari, she’riyatni ta’lim jarayonida keng qo‘llash nafaqat badiiy zavqni oshiradi, balki
o‘quvchilarning mantiqiy fikrlash va tasavvur qilish qobiliyatlarini rivojlantiradi.
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-37_ Том-3_ Январь-2025
46
She’riyatning madaniy qadriyatlarni saqlashdagi o‘rni: She’riyat milliy
madaniyatning asosi hisoblanadi. Shoirlar o‘z asarlarida xalqning tarixi, qadriyatlari va
orzu-umidlarini aks ettirib, madaniy merosni kelgusi avlodlarga yetkazadi. Bu, o‘z
navbatida, jamiyatni birlashtiruvchi vosita sifatida xizmat qiladi. Zamonaviy davrda
milliy o‘zlikni saqlash masalasi dolzarb bo‘lib, she’riyat bunda muhim o‘rin tutadi.
Masalan, O‘zbekistonda she’riyat festivallari, xalqaro adabiy tadbirlar va ijodiy
tanlovlar tashkil etilib, yosh ijodkorlarni qo‘llab-quvvatlash choralari ko‘rilmoqda.
Bunday tadbirlar nafaqat ijodiy salohiyatni oshiradi, balki madaniy qadriyatlarni xalqaro
miqyosda targ‘ib qilish imkonini beradi.
Xulosa:
She’riyatning zamonaviy jamiyatdagi o‘rni faqat badiiy ijod bilan
cheklanib qolmaydi, balki uning tarbiyaviy, ma’naviy va ijtimoiy jihatlari ham katta
ahamiyat kasb etadi. She’riyat inson qalbiga ruhiy quvvat baxsh etib, go‘zallik va
ezgulikni singdiradi. Bugungi kunda yosh avlodni tarbiyalashda va ularning ma’naviy
dunyosini boyitishda she’riyatdan foydalanish dolzarb hisoblanadi.
She’riyatni targ‘ib qilish va uni zamonaviy platformalar orqali keng ommaga
yetkazish orqali milliy madaniyatni rivojlantirish, yoshlar ongida milliy g‘urur va
madaniy qadriyatlarni mustahkamlash mumkin. Shu bois, she’riyatni qo‘llab-quvvatlash
va ommalashtirishga qaratilgan chora-tadbirlar uzluksiz davom ettirilishi lozim.
Foydalanilgan manbalar:
1. Navoiy, Alisher. Xazoyin ul-maoniy.
2. Jomiy, Abdurahmon. Haft avrang.
3. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarorlari va madaniy meros
to‘g‘risidagi qonunlar.
4. Sobirov, X. “She’riyat va ma’naviyat.” Adabiyotshunoslik jurnali, 2023-yil.
5. Karimov, A. “Zamonaviy jamiyatda badiiy ijodning roli.” Sharq adabiyoti
tahlillari to‘plami, 2024-yil.
