https://scientific-jl.com/luch/
Часть-37_ Том-5_ Январь-2025
103
ALEKSANDR FAYNBERGNING IJODIDA VATAN TIMSOLI
Shukurova Sevinch Bahodir qizi
O’zbekiston Davlat Jahon Tillari Universiteti
Ingliz Filologiyasi 2-kurs talabasi
Annotatsiya: Aleksandr Faynbergning ijodida Vatan timsoli o‘ziga xos ravishda
namoyon bo‘lgan. U o‘zining she’rlari va nasriy asarlarida ona yurtga bo‘lgan samimiy
mehr-muhabbatni chuqur aks ettiradi. Ayniqsa, Toshkent va O‘zbekiston manzaralari
uning ijodining markaziy motivlaridan biridir. Ushbu maqolada Faynberg ijodida ona
yurtga bo’lgan sevgi, tabiat va tarixiy merosga bo’lgan chuqur hurmat yoritib berilgan.
Kalit so’zlar: o’zbek she‘riyati, milliy urf-odatlar, Toshkent, ona yurt, tabiat
obrazi, vatanparvarlik
.
Kirish
. Aleksandr Faynberg o’zbek she‘riyatining eng ko’zga ko’ringan namoyon-
dalaridan biri ekanligi shubhasiz. Uning ismi va ishi butunlay o’zbek muxlislari va
shoirlari orasida o’zgarmasdir. Faynberg she'riyatida tarixiy va hozirgi davrlar, G'arb va
Sharq, millatchilik va baynalmilallik, alohida estetik soha yaratish uchun birlashdi.
Aleksandr Arkadevich oʼz vatanining haqiqiy vatanparvarligi uchun juda qadrlidir.
Aleksandr Faynbergning mumtoz sheʼriyatning eng yaxshi anʼanalari va Oʼzbekiston
zaminiga mehr-muhabbat tuygʼulari singdirilgan beqiyos va noyob asarlari
adabiyotimiz tarixida alohida sahifadir. Aleksandr Faynbergni tilidan yoki millatidan
qatʼi nazar, Oʼzbekistondagi barcha adabiyot ixlosmandlari yaxshi bilishadi va hurmat
qilishadi.
Shoir O’zbekistonni ona vatanim deya jondon ortiq sevdi, ona deya ardoqlagan
vataniga mehr-u muhabbat, shukronalik tuyg’ularini izhor etishdan tolmadi. She’rlari
hamda nasriy asarlari O’zbekistonning jannatmakon manzaralarini, xalqimizning milliy
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-37_ Том-5_ Январь-2025
104
urf-odatlarini, yuksak madaniyati va ma’naviyatini tasvirladi. Har bir tasvirni samimiy,
yurakni jiz ettiradigan muhabbat harorati ila jonli va hayotiy ifodalaydi.
O’zbekiston xalq shoiri, Kinomatografiya uyushmasi a’zosi Aleksandr Faynberg
Rossiya prezidenti tomonidan O’zbekiston O’rtasidagi madaniy aloqalarga munosib
hissa qo’shganligi uchun Pushkin medali bilan taqdirlandi. Prezidentimizning
tashabbusi bilan yangidan bunyod etilgan adiblar xiyobonida mumtoz va zamonaviy
adiblarning ulug’ namayondalari qatorida Aleksandr Faynberg haykali ham qad rosladi.
Faynberg samimiy yozuchi, u she’rlaridagi holatlarni tabiiy bo‘yoqlarda
tasvirlaydi, har qanday bo‘rttirishlardan yiroq. She’rlari tabiat manzaralaridan tortib,
o‘zbek milliy qadriyatlari, vatanga bo‘lgan sevgi, muhabbat, baxt, do‘stlik, ijtimoy-
hayotiy mavzularni o‘z ichiga oladi. “Vatan” nomli she’rida u shunday deydi:
Dalalarni kezdim qadamma-qadam,
Teodolit ko‘tarib, o‘lchadim tanob.
Loysuvoq uylarda simirdim chalob,
Eshiksiz hovlilar ochiqdir mudom.
Mushfiq yurt. Shu yerda nasl-u nasabim –
O‘zbekistondadir xokim, turobim.
Hoy, Yevropa! Seni tanimayman ham.
She’rdan shuni anglashimiz mumkin-ki, Faynberg uchun yurt dalalari,
loysuvoq uylari, eshiksiz hovlilari-yu, doim ochiq turadigan uylar, hamma-
hammasi qadrli. Yana u nasl-u nasabi, xokini ham shu yurt bilan chambarchas bog‘laydi.
Bir so‘z bilan aytganda she’rlari ko‘rinishidan sodda, ammo teran ma’nolarni
mujassamlashtira olgan.
"Ona shahrim Toshkentim" nomli nasriy asarida shunday yozadi: "Men
Rossiyaning poytaxtiga mehmon boʻlib kelganman. Mana, u bamisoli kaftimning ustida
turgandek butun borlig'i bilan ko'rinmoqda. O'n sakkizinchi qavat derazasidan ushbu
shaharning ufqqa cho'zilib ketgan tarxiga boqaman va ich- ichimdan o'kinaman.
O'kinaman, o'ksinaman! Bu shahar revolutsiya yillarida mening yolg'izgina onamni
https://scientific-jl.com/luch/
Часть-37_ Том-5_ Январь-2025
105
Magadan ostonasiga uloqtirib yuborgan edi. Ko'p yillar o'tgandan so'ng faqatgina
Toshkent uni o'z bag'riga oldi va ellik darajali sovuqlarda qolgan vujudini mehr bilan
isitdi".
Qalbi quyoshdek issiq, bag'ri keng. oq ko'ngil o'zbek xalqning mehr-u
saxovatidan bahramand bo'lganini taqdirning cheksiz inoyati va rahm-u shafqati deb
biladi shoir. Agar ota-onam Toshkentga kelmaganida urush payti nemis- fashistlar
qirg'inidan omon qolmas edik. balki men hali dunyoga kelmasdanoq juvarmarg bo'lar
edim, degan iqrorini takror-takror eshitganmiz. "Onam Moskvada, otam Piterning
shundoqqina biqinidagi Gatchina shahrida tug'ilgan. Biroq ular Toshkentga Sibirdan
ko'chib kelishgan. Hoynahoy, men aynan shu yerda tug'ilishim uchun ko'chib kelishgan
bo'lsa kerak..." Uning otasi Arkadiy Lvovich, onasi Anastasiya Aleksandrovna
Faynberg.
Xulosa.
Tabiat obrazlari Faynberg she’riyatida ona yurtdagi go‘zallikni ulug‘lash
vositasi sifatida ishlatilgan. Daraxtlar, tog‘lar va dalalar orqali Vatan qiyofasi
tasvirlanadi. Bu timsollar shoirning ona yurtga bo‘lgan mehrini kuchaytiradi. Umuman
olganda, adabiyot insonni ruhiyatiga kira oluvchi bir yo‘l. Bu yo'lda Aleksandr Faynberg
ijodi va she’rlari o‘zbek adabiyotida o‘z o‘rniga ega bo‘lgan, ma’naviyatimizni boyita
oladigan, inson qalbini to‘lqinlantira oladigan bir tarmoqdir. Adabiyotimizni dunyoga
tanish uchun qilgan mehnatlari xalqimiz qalbidan o‘rin egallagan.
Foydalanilgan Adabiyotlar:
1. Sirojiddinov.Sh, Jo’rayeva.G, U.Hamdam, Abdullayeva.M A program and
methodical manual for studying Alexander Arkadyevich Feinberg’s life and work.
Tashkent -2020.
2. Aleksandr Faynberg. Qoralanmaga qasida. – Toshkent: Adabiyot, 2021.
3.
https://n.ziyouz.com/portal-haqida/xarita/jahon-she-riyati/rus-
sheriyati/aleksandr-faynberg-1939-2009
4.
https://uz.wikipedia.org/wiki/Aleksandr_Faynberg
5. Rashidova Amina O'ktam qizi. Aleksandr Faynberg ijodiy merosi. Journal of
science-innovative research in Uzbekistan, 2024 March
