BARQAROR IQTISODIY OʻSISH ORQALI AHOLI
TURMUSH FAROVONLIGINI OSHIRISH MASALALARI
24-may 2024-yil
136
RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA IJTIMOIY SOHANI
DAVLAT HUSUSIY SHERIKLIK ASOSIDA
MOLIYALASHTIRISHNING AMALDAGI XOLATI TAHLILI
Xalilova Shoxsanam G`ayrat qizi
“Byudjet hisobi va g`aznachilik”
kafedrasi katta o`qituvchisi.
Annotatsiya:
Maktabgacha
ta`limda
davlat
xususiy
sheriklik
munosabatlati hamda ushbu sohani raqamli texnologiyalar orqali tartibga solish,
rivojlantirish va shu yo`l orqali jahon amaliyotini ijtimoiy sohaning bir qismi
bo`lmish maktabgacha ta`limga tadbiq qilish bo`yicha fikrlar berilgan.
Kalit so`zlar.
Davlat xususiy sheriklik, raqamlashtirish, axborotni
yaratish, tehnologiyalar, raqamli iqtisodiyot.
Yangilanayotgan Oʼzbekiston bugun oʼz oldiga shunchaki rivojlanishni
emas, balki jamiyat hayotining turli sohalarida amalga oshirilayotgan keng
qamrovli islohotlar natijasida eng kuchli davlatlar qatoridan oʼrin olishni
maqsad qilib qoʼygan.
Iqtisodiyot va jamiyatning "raqamlashtirish" jarayoni (ingliz tilida –
digitization ya’ni, raqamlashtirish, ba’zan esa digitalization ya’ni
raqamlashtirilishi ma’nosini bildiradi) haqida gapirganda, birinchi navbatda,
terminologiyaga aniqlik kiritish kerak. Eng keng ma’noda "raqamlashtirish"
jarayoni odatda raqamli texnologiyalarni keng qo‘llash va assimilyasiya qilish
tashabbusi bilan boshlangan ijtimoiy-iqtisodiy o‘zgarishni anglatadi. axborotni
yaratish, qayta ishlash, almashish va uzatish texnologiyalaridir.
Shuni alohida taʼkidlash kerakki, “oldin raqamli texnologiyalarni barcha
sohalarda, yaʼni, sanoat, iqtisodiyot, bank va boshqa sohalarda joriy etish bilan
cheklanib qolgan edik. Bugungi kunda esa raqamli iqtisodiyot shiddat bilan
rivojlanib borayotganini eʼtiborga olib, raqamli rivojlanish boʼyicha barcha soha
rahbarlarining oʼrinbosarlari lavozim tarkibiga kiritilmoqda”
1
.
Taʼlim va maktabgacha taʼlimda raqamli texnologiyalarni oʼqitish sifatini
saqlab qolgan holda samarali qoʼllash uchun nimalar qilish kerak?
Soʼnggi yillarda maktabgacha taʼlim agentligi tomonidan sohani
raqamlashtirish, yelektron xizmatlar koʼlamini kengaytirish va yangi xizmatlarni
joriy yetish boʼyicha muntazam ravishda ishlar olib borilmoqda.
Xususan, maktabgacha taʼlim tashkilotlari tashkilotlarini yagona bazasini
hamda maktabgacha taʼlim tashkilotlarining dastlabki maʼlumotlari (quvvati,
hududi, bino, inshootlar maydoni va h.k) oʼz ichiga olgan maktabgacha taʼlim
tashkilotlari pasporti moduli ishlab chiqilib, barcha maʼlumotlarni yelektron
tarzda shakllantirish ishlari boshlandi.
1
Abdullayev, M., Saidahror, G., & Ayupov, R. (2020). Рақамли иқтисодиёт - кадрлар тайёрлашнинг
долзарб
йўналишлари.
Архив
научных
исследований,
извлечено
от
BARQAROR IQTISODIY OʻSISH ORQALI AHOLI
TURMUSH FAROVONLIGINI OSHIRISH MASALALARI
24-may 2024-yil
137
Maktabgacha ta`lim tashkilotlarida “Yagona mavsumiy taomnoma”
asosida tarbiyalanuvchilar davomatidan kelib chiqib oziq-ovqat xarajatlarini
elektron tarzda hisoblash amaliyotga tatbiq etildi.
Bola ta’minoti uchun ota-onalar to‘lovini elektron hisobga olish tizimini
joriy etilib, to‘lovlar qabul qilinganligini tasdiqlovchi hujjatning (chek, hisob-
faktura) to‘lovchiga taqdim etish moduli ishlab chiqildi.
Maktabgacha ta`lim tashkilotlari xodimlari va tarbiyalanuvchilarining
davomatdan o‘tgan tasvirlari sun’iy intellektning “deep learning inference”
(chuqur o‘rganish) metodi orqali haqiqiylikka tekshirish yo‘lga qo‘yildi.
Quyida maktabgacha ta`limda raqamlashtirish yo`nalishlarini ko`rib
chiqamiz:
1-
rasm. Maktabgacha ta`lim tizimini raqamlashtirish
2
.
Oʼzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 2-avgustdagi
“Maktabgacha taʼlim sohasida davlat-xususiy sheriklik munosabatlarini
zamonaviy raqamli texnologiyalar yordamida soddalashtirish chora-tadbirlari
toʼgʼrisida” 426-son qarori asosida, 2022-yil 1-sentabrdan boshlab DXSh
asosida faoliyat yuritayotgan maktabgacha taʼlim tashkilotlarilarida, shu
jumladan, oilaviy nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarini davlat byudjeti
mablagʼlari hisobidan subsidiyalar xodimlarning ishga kelib-ketishi hamda
tarbiyalanuvchilarning davomatidan kelib chiqib Nodavlat maktabgacha taʼlim
tashkilotlarini boshqarish axborot tizimida (NMTTBAT) avtomatik ravishda
hisoblab chiqilishi belgilandi. Bunda, xodim va tarbiyalanuvchilarning davomati
shaxsni biometrik identifikasiya qilish texnologiyasi orqali mobil ilova
yordamida yuritiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro`yhati.
2
Maktabgacha va maktab ta`limi vazirligi ma`lumotlari asosida muallif tomonidan ishlab chiqildi.
MTT pasporti moduli
“Yagona mavsumiy taomnoma” asosida oziq-ovqat xarajatlarini elektron
hisoblash moduli
Davomat ma`lumotlarini sun`iy intellekt orqali tekshirish
Mobil ilova yordamida kassa cheklarini shakllantirish
Tarbiyalanuvchilarni maktablarga biriktirish bo`yicha modul
BARQAROR IQTISODIY OʻSISH ORQALI AHOLI
TURMUSH FAROVONLIGINI OSHIRISH MASALALARI
24-may 2024-yil
138
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018 yil 20 oktyabrdagi “Davlat-xususiy
sheriklikni rivojlantirishning huquqiy va institutsional bazasini yaratish bo‘yicha
birinchi navbatdagi chora-tadbirlar to‘g‘risida” PQ-3980-sonli qarori. https://lex.uz.
2.
Abdullayev, M., Saidahror, G., & Ayupov, R. (2020). Рақамли иқтисодиёт - кадрлар
тайёрлашнинг
долзарб
йўналишлари.
https://journal.tsue.uz/index.php/archive/article/view/2702
3.
Xalilova Sh.G`. “Maktabgacha ta`lim tashkilotlarini davlat xususiy sheriklik asosida
moliyalashtirishni takomillashtirish”.(PhD) dissertatsiyasi. 2024-y.
4.
Klichev, B. (2014). Бошқарув ҳисобида баҳо шакллантиришни такомиллаштириш
масалалари. Молия, 2014(5), 10–15.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10522860
5.
Ibragimov Gayratjon Artikovich. (2023). DIGITAL ECONOMY AND CHANGES IN
BUSINESS ANALYSIS. International Journal of Research in Finance and Marketing
(IJRFM), 13(12), 47-52. Retrieved from
content/uploads/IJRFM4Dec2023-Uzb.pdf
6.
Қличев, Б. (2022). Истеъмолчи манфаатлари асосида маҳсулотга баҳо
шакллантириш масалалари таҳлили
.
Iqtisodiyot: tahlillar va prognozlar, 4 (20)-сон,
170-175.
7.
Ibragimov Gayratjon Artikovich, Kurbanbaev Jurabek Eruvbayevich, Mukhiddinova
Barno Gafurjanovna. (2019). The main differences between IFRS and NSA.
International Finance and Accounting, 3(13), 1-12. Retrieved from
https://core.ac.uk/download/pdf/285998049.pdf
8.
Ibragimov Gayratjon Artikovich. (2023). DIGITALIZATION OF THE ECONOMY
AND OPERATIONAL SAFETY. International Journal of Research in Economics and
Social Sciences(IJRESS), 13 (11), 95-101. Retrieved from
content/uploads/IJRESS10-Nov2023-Uzb.pdf
9.
Ibragimov Gayratjon Artikovich. (2024). EKSPORT-IMPORT OPERATSIYALAR
HISOBI NAZORATINI TAKOMILLASHTIRISH YO’NALISHLARI . World
Scientific Research Journal, 23(2), 215–222. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3034
10.
Самадова Наргиза Расуловна. (2024). КОРХОНА ИҚТИСОДИЙ
САЛОҲИЯТИНИНГ КОМПЛЕКС ТАҲЛИЛИ COMPLEX ANALYSIS OF THE
ECONOMIC COMPETENCE OF THE ENTERPRISE . World Scientific Research
Journal, 23(2), 174–181. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3030
11.
Gayratjon Ibragimov. (2024). TIJORAT BANKLARIDA MBMB TIZIMINI JORIY
ETISH MASALALARI . World Scientific Research Journal, 23(2), 223–230.
Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3035
12.
Пардаевич, Қ. Б. (2023). Хўжалик юритувчи субъектларда операцион
фаолиятида ишлаб чиқариш ҳажмини ифодаловчи кўрсаткичлар
таҳлили.
Scientific Journal of “International Finance & Accounting
, (2), 2181-1016.
13.
Ibragimov Gayratjon Artikovich. (2024). MUQOBIL IQTISODIYOTNI
SHAKLLANTIRISH: MUAMMOLAR VA YECHIMLAR . World Scientific
Research Journal, 23(2), 231–238. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3036
14.
Қличев, Б. (2021, ноябрь 19). Ички аудит хизмати фаолиятида иқтисодий
таҳлилни такомиллаштириш масалалари. Рақамли иқтисодиёт шароитида солиқ
маъмуриятчилиги ва халқаро солиққа тортиш механизмини такомиллаштириш.
BARQAROR IQTISODIY OʻSISH ORQALI AHOLI
TURMUSH FAROVONLIGINI OSHIRISH MASALALARI
24-may 2024-yil
139
Халқаро конференция материаллари тўплами. Тошкент, Ўзбекистон.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10531234
15.
Самадова Наргизза Расуловна. (2024). ХЎЖАЛИК ЮРИТУВЧИ СУБЪЕКТЛАР
ИҚТИСОДИЙ САЛОҲИЯТИНИ ТАҲЛИЛ ҚИЛИШ ВА БАҲОЛАШ. World
Scientific Research Journal, 26(3), 95–104. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3252
16.
Ibragimov Gayratjon Artikovich. (2024). BIZNES JARAYONLARNI
OPTIMALLASHTIRISH YO’NALISHLARI . World Scientific Research Journal,
23(2), 239–246. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3037
17.
Қличев, Б. (2021). Хўжалик юритувчи субъектларда ишбилармонлик фаоллиги
таҳлили
.
Актуар молия ва бухгалтерия ҳисоби, 1 (3)-сон, 1-9. Retrieved from
https://finance.tsue.uz/wp-content/uploads/2021/06/4.-Қличев-Б.pdf
18.
Қличев, Б. (2021). Инновацион фаолиятда асосий воситалар таҳлилини ташкил
этиш масалалари. Инновацион иқтисодиёт: муаммолар, таҳлил ва ривожланиш
истиқболлари. Қарши, Ўзбекистон.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10531216
19.
Қличев, Б. (2021, сентябрь 30). Меҳнат мотивациясида моддий рағбатлантириш
таҳлили. Молия-банк тизимида илм-фан,таълимнинг инновацион
инфратузилмасини шакллантириш ва ривожлантиришда тошкент молия
институтининг ўрни. Конференция материаллари тўплами, Тошкент,
Ўзбекистон.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10531256
20.
Қличев Бахтиёр Пардаевич. (2023). ОПЕРАЦИОН ФАОЛИЯТ
НАТИЖАЛАРИНИ ИФОДАЛОВЧИ КЎРСАТКИЧЛАР ТАҲЛИЛИ. World
Scientific Research Journal, 21(1), 182–188. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2876
