Ustozlar uchun
pedagoglar.org
71-son 2 –to’plam May 2025
Sahifa: 320
“QIZ BOLANING KASBI-UNING BAXTI”
Usmanova Guljahon Mayusupovna
Quvasoy shahar 7-umumiy oʻrta ta'lim maktabi amaliyotchi psixologi
Annotatsiya:
Kasb tanlash katta hayot yo‘lidagi eng muhim qadamdir. Inson
hayotda o‘zini baxtli his etishi uchun albatta, atrofida mehribon, sevimli insonlar
bo‘lishidan tashqari, o‘z qiziqishi bilan amalga oshiradigan kasb-hunarga ham ega bo‘lishi
zarur. Asosiysi, yoshlar to‘g‘ri yo‘lni tanlash o‘z hayotlari oldida juda katta mas’uliyatli
vazifa ekanligini yaxshi bilishlari va faqatgina qiziqishlari yuqori bo‘lgan kasb sirlarini
egallashga intilishlari zarur.
Kalit so’zlar
: intellektual salohiyat, innovatsion rivojlanish, ilm-fan taraqqiyoti,
ayol ma’naviyati, optatsiya, kasb-hunar ta’limi, situatsion xonalar, ijtimoiy faollik,
iqtisodiy erkinlik, kelajak tarbiyachisi.
KIRISH
Bugungi zamonaviy va ilm-fan innovatsion rivojlanib kelayotgan bir vaqtda
insonlar juda ko‘p axborot almashishi orqali fikr mulohazalarini yangilab boradi. Bu
davrda xotin qizlar o‘zlarining faolliklari, intellektual salohiyati bilan ustun bulib
kelishgan, ayniqsa, bilimli va ma’rifatli ayollarning yoshlar ma’naviyatini yuksaltirish,
ilm-fan taraqqiyoti va innovatsion rivojlantirish jarayonlaridagi o‘rni beqiyos. SHarq
ayollari azaldan ibo-hayosi bilan birga mehnatsevar va oilaparvar bo‘lib kelishgan. Ular
hardoim oilasi va farzandlari, ularning farovonligi uchun bor kuch qudrati bilan, har
qanday ishchi kasbni egallab ma’suliyatni o‘z zimmasiga olganlar. Ayolning ilmiy
salohiyati va maxoratli kasb egasi bo‘lishi oilada, ijtimoiy hayotda - jamiyatda barqarorlik,
xamjixatlikning mustaxkam bo‘lishining asosidir. Kelajagimiz bo‘lgan yoshlarimizning
kim bo‘lib etishishi millatimiz tarbiyachilariga bog‘liq. Buyuk mutafakkirlar
e’zozlaganidek “Ayol ilmli bo‘lsa-millat ilmli bo‘ladi”.
Mamlakatimizda mazkur masalaga alohida va davlat siyosati darajasida e’tibor
qaratilib
kelmoqda.O‘zbekiston
Respublikasi
Prezidentining
“Jamiyatda
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
71-son 2 –to’plam May 2025
Sahifa: 321
ijtimoiyma’naviy muhitni sog‘lomlashtirish, maxalla institutini yanada qullab-quvvatlash
hamda oila va xotin-qizlar bilan ishlash tizimini yangi darajaga olib chiqish choratadbirlari
tug‘risida”gi 2020-yil 18-fevraldagi PF 5938-son Farmoni bunga misol bo‘ladi.
Jamiyatimizning aksariyat qismini yoshlar tashkil etadi va o‘spirin yoshlar fe’l
atvorining o‘ziga xos tomonlaridan biri ular bugunni va ertangi kunni kelajak nuqtai
nazardan qabul qiladi. Bu davr 11-12 yoshdan 14-18 yoshga tug‘ri keladi va ilmiy tilda
“Optatsiya” (lotincha so‘z: tanlov, xoqish) deb nomlanadi va bunda uspirin bilimga
chanqoqligi, xar xil kasblarga qiziqa boshlaydi va o‘zini professinal sifatida tasavvur
qiladi. davrining sodir yuqori darajasi sodir buladi. Demak bu davrda yoshlarimizni
vaqtini bekor o‘tkazmasdan ularni biror foydali kasbga yo‘naltirish lozim bo‘ladi. Shu
o‘rinda davlatimiz tomonidan olib borilayotgan islohatlarning yana bir asosini keltirib
o‘tish joizdir.
ADABIYOTLAR TAHLILI
VA METODLAR
Mazkur maqolani tahlil qilish jarayonida ilmiy bilishning mantiqiylik, tarixiylik,
izchillik va obyektivlik usullaridan keng foydalanildi. O‘quvchi qizlarni kasbga
yo‘naltirish yo‘lidagi olib borilayotgan islohatlar haqida qisqacha tahlil olib borildi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmon va qarorlari metodoligik jihatdan
olindi.
MUHOKAMA VA
NATIJALAR
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 - yil 6 - noyabrdagi PF-6108 son
“O‘zbekistonning yangi taraqqiyot davrida ta’lim – tarbiya va ilm-fan sohalarini
rivojlantirish chora-tadbirlar tug‘risida” gi Farmonida umumta’lim muassasalari
bitiruvchilari o‘z iqtidori va qiziqishlariga mos kasbni tanlab olishi, mehnat bozorida
munosib o‘rnini topishi, kasbiy faoliyatida muvofaqqiyatga erishishi uchun “Kasbga
yo‘naltirish tizimi” ni joriy etish asosida o‘quvchilarni kasb-hunarga bo‘lgan qiziqishlar
bazasini yaratish, ularni ma’lum kasbga yo‘naltirishga alohida e’tibor berilgan. Kasb-
hunar maktablarida umumta’lim muassasalari o‘quvchilari uchun kasbga yo‘naltirish
bo‘yicha “situatsion xonalar” tashkil etilishi yoshlarning kasb egallashda toʻg‘ri yo‘lni
tanlashiga dasturi amal bo‘lib xizmat qiladi. Ayniqsa kasb-hunar maktablarida dual
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
71-son 2 –to’plam May 2025
Sahifa: 322
tizimini joriy etish natijasida ishlab chiqarish amaliyotini o‘tayotgan o‘quvchilarga ish
beruvchi bilan tuzilgan muddatli shartnomaga muvofiq ish haqi to‘lanishi bugungi bozor
iqtisodiyoti sharoitida tadbirkorlikka yo‘l ochiladi va ularning iqtisodiy erkinligini
ta’minlab boradi.Mazkur Farmonda aynan 15-16 yoshdagi ug‘il-qizlarni ishchi kasbga
yo‘naltirib o‘qitish hozirgi shiddat bilan o‘tib ketayotgan zamonda farzandlarimiz katta
hayotga ertaroq tayyorlab borish nazarda tutilgan.
Mamlakat Prezidenti SH.M. Mirzieyov “Agar biz farzandlarimizni sog‘lom va
barkamol, Vatanga sodiq insonlar etib voyaga etkazish niyatida ekanmiz, avvalo, xotin-
qizlar uchun ilm-fan va kasb-hunar yo‘llarini keng ochib berishimiz kerak” deb
ta’kidlaganidek, rivojlanib kelayotgan jamiyatimizda qizlarimiz yaxshi bir kasb egasi
bo‘lsa xayotida iqtisodiy va ma’naviy qaramlik tushunchasidan mutlaqo uzoq bo‘ladi.
Taraqqiyparvar ma’rifatparvar alloma A.Avloniy “Tarbiyani kimlar qilur? Qayda
qilinur?” degan savolga “Birinchi uy tarbiyasi. Bu ona vazifasidur” deb javob bergan edi.
Oilada farzand tarbiyasi bilan shug‘ullanadigan onalarimiz avvalo o‘zlari ilmlibilimli va
biror kasb egasi bulmog‘i nazarda tutilgan. Dono xalqimiz “Ayol ilmli bo‘lsa-ko‘pchilik
ilmli bo‘ladi” deb bejiz aytmagan. Ilmli ona tarbiyasidagi bir necha farzandlar jamiyatimiz
koriga yaraydigan etuk ma’rifatli, salohiyatli kadrlar bo‘lib etishadi. Ayniqsa
yurtboshimiz “Oilani ham, jamiyatni ham birlashtirib, unga fayzu barokat kiritadigan,
xonadonlarimizni mehr-muhabbat, nafosat, ezgulik nuri bilan munavvar qiladigan zotlar
ham aslida mu’tabar ayollardir” deb ta’kidlagan.
XULOSA
Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, bugungi kunda biz istiqomat qilayotgan
jamiyatda aynan yuqoridagi g‘oyalar ilgari surilib yosh qizlarimiz umuman yoshlarimiz
uchun yangi imkoniyatlar yaratilib kelmoqda. Qabul qilinayotgan hukumat Farmon va
qarorlarning ijrosi mamlakat xotin-qizlarining oilada, davlat va jamiyatdagi faolligini
oshirishga qaratilganligi ko‘p jihatdan ayollarning ongi, tafakkuri, intellektual salohiyati
darajasini ko‘tarayotganligi ko‘rsatmoqda. Ularning ilm-fan sirlarini puxta egallashlari,
shu tariqa o‘z qobiliyat va imkoniyatlarini jamiyat taraqqiyoti yo‘lida
sarflanayotganliklari xalq, millat, mamlakat kelajagi uchun xizmat qilmoqda. Bizning
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
71-son 2 –to’plam May 2025
Sahifa: 323
oldimizda turgan muxim vazifa ularni tug‘ri yo‘naltirish, taqdim etilayotgan farmoyishlar,
qarorlar, huquqiy – me’yoriy hujjatlardan o‘z vaqtida va tug‘ri foydalanishga o‘rgatishdir.
Zero, bugungi davlatimiz tomonidan olib borilayotgan har bir islohatda ularning manfaati
aks ettirilgan.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI :
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 - yil 6 - noyabrdagi PF-
6108 son “O‘zbekistonning yangi taraqqiyot davrida ta’lim – tarbiya va ilm-fan sohalarini
rivojlantirish chora-tadbirlar tug‘risida” gi Farmonida
2.
“Jamiyatda ijtimoiy-ma’naviy muhitni sog‘lomlashtirish, maxalla institutini
yanada qullab-quvvatlash hamda oila va xotin-qizlar bilan ishlash tizimini yangi darajaga
olib chiqish chora-tadbirlari tug‘risida”gi 2020 yil 18 fevraldagi PF 5938son Farmoni
3.
O‘zbekiston Respublikasi PrezidentiSH.Mirzieyovning Oliy Majlisga
Murojaatnomasi // Xalq so‘zi 2020 y. 30 dekabr
4.
A.Avloniy –tanlangan asarlar 2 jildlik 2-jild.-T.:Ma’naviyat 1998.-B-37
5.
Pulatov, Sh., Madalimov, T., Mullajonov, I., Qodirov, M., & Valiyev, L.
(2020). Some Characteristics of Modern Indian Philosophy. International Journal of
Multidisciplinary Research and Publications, 2(11), 47-49.
6.
Pulatov Sh.N.Sankhya-ancient Indian philosophical school. //PUSTAK
BHARATI RESEARCH JOURNAL// JAN-June. ISSUE Toronto, Canada. No: 1-
2, 2020.
7.
PULATOV SH.N. XIX asr oxiri - XX asr boshlarida Hindistondagi
ijtimoiysiyosiy vaziyat. Academic Research In Educational Sciences. Volume 1. 2020
468474 P.
8.
Po‘latov, Sh.N., Rabindranat Tagorning Hindiston ilm-ma’rifatga qo‘shgan
хissasi.// “SCIENCE AND EDUCATION” Scientific journal Volume 1, Special issue
2020 136-144 P.
