YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
148
RAQAMLI IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISHDA BANKLARDA OMONAT
TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISHNING AHAMIYATI
Ro‘zimatov Sanjarbek Qosimjon o‘g‘li
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
Iqtisodiyot fakulteti 2-bosqich talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15655831
Annotatsiya:
Ushbu tezisda O‘zbekistonda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish jarayonida
banklarda omonat tizimini takomillashtirishning ahamiyati haqida so‘z borgan. Omonat tizimi
nafaqat milliy iqtisodiyotning barqarorligi, balki jamg‘armalarni samarali boshqarish va
moliyaviy resurslarni jalb etish imkoniyatlarini yaratishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Raqamli texnologiyalar yordamida omonat tizimining takomillashuvi esa o‘z navbatida, xalqaro
moliya bozorlarida ishtirokini kengaytiradi va shaxsiy moliya xizmati ko‘rsatishda samarali
innovatsiyalarni yaratadi.
Kalit so‘zlar:
Raqamli iqtisodiyot, omonat tizimi, banklar, moliyaviy barqarorlik,
O‘zbekiston iqtisodiyoti, jamg‘arma, raqamlashtirish, innovatsiyalar, bank tizimi, xalqaro
moliya bozorlari.
O‘zbekiston iqtisodiyotining raqamli transformatsiyasi so‘nggi yillarda jadal
rivojlanayotgan sohalardan biridir. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M.Mirziyoyevning “
“Raqamli O‘zbekiston — 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-
tadbirlari to‘g‘risida”gi farmoni bunga yaqqol misoldir. Raqamli iqtisodiyot nafaqat
texnologiyalarni, balki iqtisodiy tizimning barcha sohalarini o‘z ichiga olgan
integratsiyalashgan jarayonni anglatadi. Banklar o‘z faoliyatini raqamli shakllarga o‘tkazish
orqali omonat tizimini yanada takomillashtirish imkoniyatiga ega. Omonat tizimi esa o‘z
navbatida jamg‘armalarni to‘plash, iqtisodiy barqarorlikni ta’minlash va investitsiyalarni jalb
etish uchun zarur bo‘lgan moliyaviy infratuzilma hisoblanadi.
Raqamli texnologiyalar yordamida omonat tizimining takomillashuvi
Raqamli texnologiyalar yordamida omonat tizimining takomillashuvi moliyaviy
xizmatimizni yanada samarali va shaffof qiladi. Banklar va moliya muassasalari o‘z mijozlariga
mobil ilovalar orqali omonatlarni ochish, pul o‘tkazmalarini amalga oshirish, foiz stavkalarini
solishtirish imkoniyatlarini yaratmoqda. Bu jarayon banklarda omonatlar hajmini oshirishga
va jamg‘armalarni ilg‘or texnologiyalar yordamida boshqarishga yordam beradi.
Omonat tizimi, xususan, banklarning iqtisodiyotdagi roli haqida gapiradigan bo‘lsak,
banklar jamg‘armalarni jalb etish va ularni samarali boshqarish orqali o‘z mijozlariga xizmat
ko‘rsatadi. O‘zbekistonning 2023-yilgi statistikalariga ko‘ra, mamlakatdagi omonatlar hajmi 45
trillion so‘mdan oshdi, bu esa banklarning o‘sayotgan moliyaviy resurslarini ko‘rsatadi.
Omonat tizimining xalqaro iqtisodiyot bilan integratsiyasi
Raqamli banklarning ortishi va omonat tizimining takomillashuvi O‘zbekistonni xalqaro
moliya bozorlarida yanada faolroq ishtirok etishga imkon yaratadi. Bu esa xorijiy
investitsiyalarini jalb qilish, iqtisodiy o‘sish va rivojlanishni ta‘minlashda muhim omil bo‘lib
xizmat qiladi.
O‘zbekistonda raqamli omonat tizimi va uning rivojlanish istiqbollari
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
149
O‘zbekiston hukumati 2023-yilda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish bo‘yicha yangi
dasturlarni amalga oshirishni boshladi. 2023 yil oxiriga kelib, O‘zbekistonda mobil to‘lovlar
hajmi 22,5 trillion so‘mni tashkil etdi, bu 2022 yilga nisbatan 35% ga ko‘paygan.
Markaziy bank tomonidan taqdim etilgan ma’lumotlarga ko‘ra, banklar va moliya
tashkilotlari raqamli omonat tizimini joriy qilishda faollashgan. Raqamli omonatlar hajmi 2022-
yilda 10 trillion so‘mdan oshgan bo‘lib, 2023-yilda esa bu ko‘rsatkich 15 trillion so‘mga yetgan.
Ushbu jarayonni yanada rivojlantirish uchun maxsus raqamli banklar, onlayn omonat turlari va
mobil ilovalar ishlab chiqilmoqda.
Omonat tizimini takomillashtirishning asosiy istiqbollari
Yangi texnologiyalar, xususan blokcheyn, sun’iy intellekt va ma’lumotlar tahlili orqali
omonat tizimini yanada xavfsiz va samarali qilish mumkin. Bu omonatlarni boshqarish va foiz
stavkalarini prognoz qilishni osonlashtiradi.
Banklar o‘rtasida raqamli platformalar orqali integratsiya, masalan, “Open Banking”
konsepsiyasi omonat tizimini samarali boshqarish imkoniyatlarini yaratadi. Mijozlarga xizmat
ko‘rsatishda zamonaviy texnologiyalarni joriy qilish, shuningdek, mijozlarning banklar bilan
o‘zaro aloqalarini soddalashtiradi.
Omonat tizimi faqat banklar uchun emas, balki butun iqtisodiyot uchun barqarorlikni
ta’minlashda muhimdir. Omonatlarning oshishi jamg‘armalarni ko‘paytiradi va ular orqali
moliyaviy resurslarni iqtisodiyotga yo‘naltirish imkonini beradi.
Xulosa qilib, O‘zbekistonda omonat tizimini takomillashtirish raqamli iqtisodiyotning
rivojlanishiga katta hissa qo‘shadi. Banklarning raqamli texnologiyalarni joriy etishi, omonatlar
hajmini oshirishi, xalqaro moliya bozorlariga integratsiyalashishi va iqtisodiy barqarorlikni
ta’minlashi, investitsiyalarni jalb qilishda muhim ahamiyatga ega. O‘zbekiston uchun bu
jarayon nafaqat iqtisodiy, balki ijtimoiy rivojlanishning muhim qismi hisoblanadi.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni, 05.10.2020 yildagi PF-6079-son.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy Banki (2023). “O‘zbekistondagi bank tizimining
raqamlashtirish jarayoni”.
3.
World Bank (2023). “Digital Economy in Uzbekistan: Challenges and Opportunities”.
4.
Shaykhutdinov M. (2021). “Raqamli bank xizmatlari: Tendensiyalar va istiqbollar”.
Toshkent: Universitet nashri.
