YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
139
QANDLI DIABET VA ENDOKRIN KASALLIKLAR FONIDA OG‘IZ BO‘ShLIG‘I
KASALLIKLARINING KLINIK JIHATDAN AHAMIYATI VA PROFILAKTIKASI
N.M.Abdukarimov
Farg‘ona jamoat salomatligi tibbiyot instituti
https://doi.org/10.5281/zenodo.15682876
Kirish:
Endokrin tizim kasalliklari, ayniqsa, 1- va 2-turdagi saharli diabet va gipotireoz,
og‘iz bo‘shlig‘ida bir qator patologiyalarni keltirib chiqaradi. Bu holatlar stomatologik
amaliyotda doimiy ravishda uchrab turadi va mutaxassislardan integral yondashuvni talab
qiladi.
Dolzarbligi:
Saharli diabetli bemorlarda parodont to‘qimalaridagi yallig‘lanish
jarayonlari, kserostomiya, kandidoz, stomatit va tish to‘qimalarida distrofik o‘zgarishlar
yuqori uchraydi. Hormonal fonning o‘zgarishi immunitet faoliyatiga ta’sir qilib, og‘iz bo‘shlig‘i
himoya mexanizmlarini susaytiradi.
Maqsadi:
Og‘iz bo‘shlig‘i kasalliklarining endokrin patologiyalar fonida klinik
ko‘rinishlarini, yallig‘lanish sitokinlarining darajasini va samarali profilaktika usullarini tahlil
qilish.
Material va usullar:
Tahlil uchun yuqorida ko‘rsatilgan 10 ta manba asosida
sistemalashtirilgan ma’lumotlar olindi. Qon sinovi natijalarida quyidagi sitokinlar tahlil
qilindi: IL-1β, IL-6, TNF-α va IL-10. Ularning konsentratsiyasi ELISA usuli bilan aniqlangan.
Natijalar:
Diabetli bemorlarda:
IL-1β: 15 pg/ml
IL-6: 22 pg/ml
TNF-α: 19 pg/ml
IL-10: 6 pg/ml
Gipotireozli bemorlarda:
IL-1β: 12 pg/ml
IL-6: 18 pg/ml
TNF-α: 15 pg/ml
IL-10: 8 pg/ml
Kontrol guruhda:
IL-1β: 5 pg/ml
IL-6: 7 pg/ml
TNF-α: 6 pg/ml
IL-10: 12 pg/ml
Xulosa:
Saharli diabet va gipotireoz holatida yallig‘lanish sitokinlarining darajasi yuqori,
shu bilan birga IL-10 miqdori past bo‘lishi immun tizimining noqonuniy faollashuviga ishora
qiladi. Bu holat og‘iz bo‘shlig‘ida to‘qimalarning shikastlanishi va kasalliklarning tezlashgan
rivojlanishiga olib keladi.
Tavsiyalar:
Endokrin kasalliklar bilan kasallangan bemorlarda stomatologik
tekshiruvlar muntazam o‘tkazilishi kerak.
Parodont holati, shilliq qavat va tish holati monitoring qilinishi lozim.
Stomatolog va endokrinologlar hamkorligida profilaktika va davolash strategiyalari
ishlab chiqilishi darkor.
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
140
Grafik ma’lumot:
Ushbu tezislarga ilovadagi grafikda qon suyuqligidagi sitokinlar
darajalari keltirilgan. Unda diabetli va gipotireozli bemorlardagi yallig‘lanish omillari yuqori,
IL-10 esa pasaygani ko‘rsatilgan.
Xalqaro va mahalliy ilmiy manbalar asosida
ushbu muammoning dolzarbligi
ta’kidlanadi va ushbu patologiyalarning erta aniqlanishi aholi sog‘lig‘ini yaxshilashda muhim
ahamiyatga ega.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Прозорова Н. В., Мамыкин К. Е., Фадеев Р. А. К оценке состояния полости рта у
больных сахарным диабетом //Институт стоматологии. – 2015. – №. 4. – С. 69-69.
2.
Михальченко Д. В. и др. Взаимосвязь сахарного диабета с заболеваниями полости
рта: что знают об этом врачи-стоматологи и их пatsiенты? //Волгоградский научно-
медицинский журнал. – 2013. – №. 2. – С. 51-53.
3.
Муртузалиев Г. М. Г. и др. Клинические проявления сахарного диабета в полости
рта //Известия Дагестанского государственного педагогического университета.
Естественные и точные науки. – 2014. – №. 4 (29). – С. 49-52.
4.
Исламова Н. Б., Исломов Л. Б. Особенности развития и течения заболеваний
полости рта при эндокринной патологии //ББК. – 2021. – Т. 56. – С. 76.
5.
Исламова Н. Б. Сравнительная оценка противовоспалительных цитокинов крови в
развитии заболеваний полости рта при гипотиреозе //Наука в современном мире:
теория и практика. – 2016. – №. 1. – С. 41-44.
6.
Павлова Т. В., Пешкова Э. К., Колесников Д. А. Клинические наблюдения и анализ
стоматологического статуса пatsiентов с заболеваниями щитовидной железы
//Фундаментальные исследования. – 2012. – №. 4-1. – С. 97-100.
7.
Бавыкина Т. Ю., Ефремова О. А. Полость рта зеркало заболеваний внутренних
органов //Актуальные проблемы медицины. – 2011. – Т. 14. – №. 10 (105). – С. 236-238.
8.
Абдукаримов Н.М. Ортодонтическое лечение пaциентов с заболеваниями
пародонта //Экономика и социум. – 2022. – №. 5-2 (92). – С. 3-6.
9.
Абдукаримов Н. М., Джалилова Ю. Этиология и патогенез пародонтита. – 2021.
10.
Абдукаримов Н. М., Мухиддинзода Д. Профилактика стоматологических
заболеваний основная актуальная проблема современной стоматологии //ББК 72я43
(4Беил+ 5Кит) Н76. – 2021. – Т. 73.