YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
46
MOBIL ILOVALAR YORDAMIDA INGLIZ TILI SO'Z BOYLIGINI OSHIRISHNING
SAMARADORLIGI
Saparova Elmira Nietbay qızı
Nukus tumani 21-sonli umumta'lim maktabi ingliz tili o'qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.16612644
Annotatsiya:
Ushbu maqolada mobil ilovalarning ingliz tili lug‘atini boyitishdagi o‘rni,
ularning funksional imkoniyatlari va o‘quvchilar til o‘rganishidagi faolligiga ta’siri tahlil
qilinadi. Shu bilan birga, zamonaviy raqamli texnologiyalarning ta’lim jarayonidagi afzalliklari
ham ko‘rib chiqiladi.
Kalit so‘zlar:
ingliz tili, lug‘at boyligi, mobil ilovalar, raqamli ta’lim, interaktiv o‘rganish.
Kirish
. Globalizatsiya jarayonlari kuchaygan hozirgi davrda ingliz tilini bilish har bir soha
mutaxassisidan talab qilinmoqda. Ayniqsa, til o‘rganishda lug‘at boyligini kengaytirish muhim
hisoblanadi, chunki bu til ko‘nikmalarining barcha — tinglab tushunish, o‘qish, yozish va
gapirish — darajalariga bevosita ta’sir qiladi. Shu nuqtayi nazardan, o‘rganishni interaktiv va
qulay shaklda tashkil etishga imkon beruvchi mobil ilovalar til egallashning yangi, innovatsion
vositasi sifatida e’tirof etilmoqda [4, 271-289].
Birinchi navbatda shuni ta’kidlash kerakki, mobil ilovalar foydalanuvchiga istalgan joyda
va vaqtda til o‘rganish imkonini beradi. Bu esa an’anaviy ta’lim shakllariga nisbatan ko‘proq
moslashuvchanlikni ta’minlaydi. Ayniqsa, Duolingo, Memrise, BBC Learning English va Quizlet
kabi ilovalar til o‘rganuvchilarga bosqichma-bosqich, interaktiv usullar orqali yangi so‘zlarni
o‘rganish va mustahkamlash imkoniyatini yaratadi [3].
Bundan tashqari, ushbu ilovalar foydalanuvchining bilim darajasini aniqlab, individual
o‘quv yo‘nalishlarini taklif etadi. Masalan, Quizlet orqali foydalanuvchi o‘ziga mos flesh-
kartalarni yaratib, ularni vizual va eshitish vositalari bilan birgalikda mustahkamlashi mumkin.
Shu tariqa, bu ilovalar o‘quvchini passiv bilim egallovchidan faol ishtirokchiga aylantiradi.
Keyingi muhim jihat — mobil ilovalarda gamifikatsiya elementlarining mavjudligi. Ya’ni,
o‘yin shaklidagi topshiriqlar, ball to‘plash, bosqichma-bosqich yutuqlarga erishish kabi
mexanizmlar foydalanuvchining o‘rganishga bo‘lgan motivatsiyasini oshiradi [2, 227-268]. Shu
bois, ko‘plab o‘rganuvchilar muntazam mashg‘ulot olib boradi, bu esa so‘zlarni uzluksiz
takrorlash va xotirada saqlashga olib keladi. Masalan, Memrise ilovasida so‘zlar jonli
kontekstlarda, videolar orqali taqdim etilishi ularni eslab qolishni osonlashtiradi. Shuningdek,
bu usul semantik xotirani faollashtirib, tilni tezroq va samaraliroq o‘zlashtirishga xizmat qiladi
[5, 126-132].
Tadqiqotlar shuni ko‘rsatmoqdaki, mobil ilovalardan foydalangan o‘quvchilar an’anaviy
o‘quv metodlariga nisbatan so‘z boyligini 30–50 foizga ko‘proq o‘zlashtirgan. Masalan, Xitoyda
olib borilgan bir tajribada 80 nafar talaba ikki guruhga bo‘lingan: biri an’anaviy o‘quv uslubida,
ikkinchisi esa Duolingo ilovasi yordamida lug‘at o‘rgangan. Natijada, mobil ilova yordamida
o‘rganganlar sinovda yuqori natijalarni ko‘rsatgan [1, 4-20].
Shuningdek, O‘zbekistonda 2023-yilda Samarqand Davlat Chet tillar universitetida
o‘tkazilgan tajriba ham shuni ko‘rsatadiki, haftasiga 4 soat Quizlet ilovasi bilan ishlagan
talabalar umumiy lug‘at boyligini 5 haftada 600 ta yangi so‘z bilan kengaytirgan.
Shu bilan birga, mobil ilovalardan foydalanishda ayrim muammolar ham mavjud.
Birinchidan, ayrim ilovalarda noto‘g‘ri talaffuz yoki kontekstda foydalanilmagan so‘zlar
uchrashi mumkin. Ikkinchidan, ba’zi foydalanuvchilar ilovalarning ingliz tilidagi interfeysini
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
47
tushunmay qiynaladi. Shu sababli, ushbu ilovalarning o‘zbekcha versiyalarini ishlab chiqish,
mavjudlarini esa lokal kontent bilan boyitish lozim. Bunga qo‘shimcha ravishda, o‘qituvchilar
uchun metodik qo‘llanmalar yaratish va ularni mobil ilovalarni darsda integratsiyalashga
o‘rgatish foydali bo‘ladi.
Xulosa
. Yuqoridagilardan kelib chiqib aytish mumkinki, mobil ilovalar yordamida ingliz
tili lug‘atini boyitish zamonaviy ta’limning muhim yo‘nalishiga aylanmoqda. Ular orqali
o‘rganish jarayoni interaktiv, qiziqarli va samarali tus oladi. Biroq, bu vositalarni to‘g‘ri tanlash
va ulardan pedagogik maqsadlarda oqilona foydalanish eng asosiy shart hisoblanadi. Shunday
ekan, ingliz tili ta’limi sohasida mobil texnologiyalardan kengroq va puxta foydalanish dolzarb
vazifa bo‘lib qolmoqda.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Burston, J. (2015). Twenty years of MALL project implementation: A meta-analysis of
learning outcomes. ReCALL, 27(1), 4-20.
2.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The" what" and" why" of goal pursuits: Human needs and
the self-determination of behavior. Psychological inquiry, 11(4), 227-268.
3.
Godwin-Jones, R. (2011). Mobile apps for language learning.
4.
Kukulska-Hulme, A., & Shield, L. (2008). An overview of mobile assisted language
learning: From content delivery to supported collaboration and interaction. ReCALL, 20(3),
271-289.
5.
Nation, I. S., & Nation, I. S. P. (2001). Learning vocabulary in another language (Vol. 10, pp.
126-132). Cambridge: Cambridge university press.
