YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
103
DIZAYN FIKRLASH VA UNING NAZARIY JIHATLARI HAMDA GRAFIK TA’LIM
JARAYONIDAGI AMALIY AHAMIYATI
Mardov Sanjar Xudoykulovich
Pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD)
Toshkent arxitektura-qurilish universiteti
https://doi.org/10.5281/zenodo.13987321
Annotatsiya:
Hozirgi kunda oliy ta’lim maskanlarida grafik ta’limga alohida e’tibor
qaratilmoqda. Grafik ta’lim sohasini ya’nada jozibali qilib ko‘rsatishda dizayn fikrlash muhim
omillardan biri ekanligi o‘z isbotini topdi.
Xususan arxitektura yo‘nalishi mutaxassislari
hisoblanmish muhandis-quruvchilar uchun dizyn fikrlash va uning nazariy jihatlarini
mukammal bilib talab etiladi. Chunki ular yaratayotgan va barpo etayotgan loyiha inshoatlari
foydalanuvchilar uchun qulay va shinam bo‘lishi talab etiladi. Shuning uchun ham dizayn
fikrlash va uning nazariy jihatlari, takibiy tuzilmasini o‘rganishlari talab etiladi.
Kalit so‘zlar:
dizayn fikrlash, grafik ta’lim, startap, grafik dastur, standart, innovatsiya,
grafika, arxitektura, muhandis, vektorli grafika, loyiha, modeling.
Hozirgi shiddat bilan rivojlanib borayotgan texnika asrida deyarli barcha sohalarni
kompyuter va innovatsion texnologiyalar qamrab bormoqda. Bu esa o‘z navbatida sohalarning
uzviy aloqada va jozibaliy ishlashga undaydi. Bu o‘zgarishlar grafik ta’lim jarayonini ayniqsa
yuqori darajada qamrab olmoqda. Grafik ta’lim jarayoniga ko‘proq murojat qiladigan
muhandis-quruvchilarda yaratayotgan inshoatlarni chiroyli va ko‘rkam qilib yaratish juda
muhim hisoblanadi. Muhandis-quruvchilar o‘z maxsulotlarini jozibali qilib yaratish uchun
albatta ulardan yuqori darajadagi dizayn fikrlash talab etiladi. Dizayn fikrlash grafik ta’lim
jarayonida juda muhim bo‘g‘in hisoblanadi. Dizayn fiklashsiz buyuk asarlar va ko‘rkam
inshoatlar ham yaratilmas edi.
Dizayn fikrlash tushunchasining o‘zi dizaynni anglatadi, shuning uchun barcha sohalarda
undan samarali foydalanib kelinmoqda. Ma’lumki, bugungi rivojlanayotgan davrda dizayn
fikrlash juda kengroq tushuncha bo‘lib, u loyihalash, bizness yuritish yoki har qanday
zamonaviy inshoatlar, shaxsiy vazifalarni bunyod etish uchun uchun bir xil darajada
qo‘llaniladi. Demak dizayn fikrlashni oliy ta’lim maskanlarida o‘qitiladigan fanlarda, ayniqsa
muhandis-quruvchilar uchun muhim hisoblangan grafik ta’lim jarayonida (arxitektura va
texnika yo‘nalishidagi oliy ta’lik maskanlari) samarali vosita sifatida foydalanish maqsadga
muofiq hisoblanadi.
Dizayn fikrlash (
ingliz tilidan design-thinking
) - bu nostandart muammolarni bartaraf
qilishda nozik yechimni o‘z ichiga olgan mahsulotni ishlab chiqishda foydalanuvchiga
yo‘naltirilgan yondashuv. Bir so‘z bilan aytgandahar-qanday sharoitda chiroyli yechim orqali
hal qilish degani.
Yuqorida keltirilgan fikrda birinchi o‘rinda foydalanuvchi so‘rovi, hal qilinish kerak
bo‘lgan vazifani texnik amalga oshirish imkoniyatlari, iqtisodiy imkoniyatlar bu o‘rinda ikkinchi
darajali vazifaga aylanadi. Sababi hal bo‘linayotgan vazifada aosiy urg‘u uni nafislik bilan hal
qilishga qaratilgan bo‘ladi. Dizayn fikrlash buyurtmachi talabida kelib chiqqan hold ava to‘g‘ri
yondashuv asosida, muammolarni aniqlashga va bartaraf etishga dizayn fikrlash orqali
yondashuv, xatti-harakatlar va xatti-harakatlarning shaxsiy tuzilmalariga qatiy e'tibor berishni
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
104
o‘z ichiga oladi. Muhandis-quruvchilar tamonidan yondashuv doimo erkin ijodiy, ammo ayni
paytda sog‘lom fikrga asoslanib, muammoni qayta ko‘rib chiqishni o‘z ichiga oladi.
Dizayn fikrlash tarixiga nazar soladigan bo‘lsak, dizayn fikrlash g‘oyasi birinchi marta
Gerbert Saymon tomonidan 1969-yilda o‘zining "Suniy fan" kitobida shakllantirilgan.
Keyinchalik bu g‘oya Stenford universitetida ishlab chiqilgan bo‘lib, u yerda ushbu g‘oyalar
asosida “Stenford Dizayn” instituti tashkil etilgan, bu ta’lim maskani asosan dizayn fikrlash
g‘oyalarini ilgari suradi.
Dizayn fikrlash - bu inson manfaatlari, texnologik imkoniyatlar va raqobatdosh bizness
manfaatlari yig‘indisidir. Dizayn fikrlashning eng oddiy, ammo eng aniq ta‘rifi - bu sog'lom fikr.
Bu ishlab chiqaruvchilarga foydalanuvchi muammosini oldindan ko‘ra bilish va uning
yechimini ijobiy tamonga chiroyli bartaraf etish, so‘ngra nafis ijodkorlik va ratsionalizm
sintezidan vosita sifatida foydalangan holda ilgari surilgan g‘oyani amalga oshirishga
ko‘maklashish. Dizayn fikrlashiga asoslanib, biz insoniyat va uning aniq va yashirin ehtiyojlari
va hal qilinishi kerak bo‘lgan muammolarga qaratishimiz lozim hisoblanadi va bu muammoni
dastlab keltirib so‘ngra uni hal qilishning bir qator usullarini (oddiydan-murakkabgacha) taklif
qilishimiz, foydalanuvchilar uchun har tamonlama foydali bo‘lgan g‘oyalarni tanlashimiz lozim
hisoblanadi. Ishlab chiqaruvchining taklif g‘oyalari va foydalanuvchi uchun maqul taklif g‘oya
haqiqatan ham ishning yakuniy natijasida tayyor maxsulotga aylanishi kerak. Ishlab
chiqaruvchi tamonidan bir qator obrazlar yaratilishi va ularning sinovdan o‘tkazilishi, bir qator
murakkab jarayonlardan so’ng foydalanuvchi muammosini kutganidan ham avzal hal qila
oladigan mahsulotni chiqarish bu bozar talabi bo‘ladi.
Dizayn fikrlashning markazida:
xatolar, chunki ular muammoning optimal yechimini topishga undovchi omil;
g‘oyaning asosiy ya’ni eng kulminatsion timsoli – bir qator yaratilgan obrazlarda bo‘lishi;
foydalanuvchi bilan aloqa qilishda muhim vosita ekanligi;
jamoada ishlash, g‘oyalarni ijodkorlik asosida shakllantirish (aqliy hujum).
Hozirgi halol raqabot davrida dizayn fikrlash turli sohalarda startap loyihalarga ham
samarali xizmat qilmoqda. “Стартап” термини инглизча start-up сўзидан олинган бўлиб,
унинг “жараённи бошлаш”, “ишга тушириш” каби маънолари мавжуд. Илм-фан ва
техника ютуқларини кенг қўллаган ҳолда иқтисодиёт тармоқларига, ижтимоий ва
бошқа соҳаларга замонавий инновацион технологияларни тезкор жорий этиш
мамлакатимизнинг ушбу соҳадаги динамик ривожланишининг муҳим шарти
ҳисобланади. Куни кеча “Стартаплар тўғрисида”ги қонуни лойиҳаси Инновацион
ривожланиш вазирлиги томонидан Ўзбекистон Республикаси норматив-ҳуқуқий
ҳужжатлар лойиҳалари муҳокамаси портали regulation.gov.uz га жойлаштирилди. Хўш,
бизга стартап феномени ҳақида нималар маълум? “Стартап” термини инглизча start-up
сўзидан олинган бўлиб, унинг “жараённи бошлаш”, “ишга тушириш” каби маънолари
мавжуд. Даставвал “стартап” атамаси 1939 йил АҚШда юқори технологиялари
соҳасидаги ишланмаларга ихтисослашган Санта-Клара водийси (Калифорния)да пайдо
бўлган. Ўша вақтда Стенфорд университети талабалари Дэвид Паккард ва Уильям
Хьюлеттлар ўзларининг кичик лойиҳасини яратади ва у ишни стартап деб атайди.
Кейинчалик эса мазкур стартап аста-секинлик билан катта ва машҳур Хьюлетт-Паккард
(HP) корхонасига айланди.
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
105
Мижозлар истиқболи (customer development) методи асосчиларидан америкалик
тадбиркор С.Бланк ўзининг “Стартап эгалари учун қўлланма” (“Steve Blank and Bob Dorf.
The Startup Ownerʼs Manual”) китобида стартапни бизнес-моделини кенгайтиришни
кўзлаган вақтинчалик тузилма, деб ҳисоблайди. Бир гуруҳ олимлари стартапларни
кичик тадбиркорлик субъекти ва фақат юқори таваккалчилик сифатида қабул қилса,
бошқа гуруҳ олимлари эса стартаплар ўзининг бизнес моделини кенгайтириш
мақсадида инвестиция жалб қилишни мақсад қилган юридик шахслар деб билишади.
Демак, стартап бу фаолияти юқори таваккалчиликка асосланган ва бизнес моделини
кенгайтириш учун инвестицияларни жалб қилиш мақсадини кўзлайдиган вақтинчалик
бўлган тузилмалар.
Dizayn fikrlash startapga qanday yordam berishi mumkin?
Bu juda oddiy - bu yondashuv loyiha ustida ishlashning dastlabki bosqichlarida mijozning
ehtiyojlarini o‘rganishga yordam beradi va mahsulot bozorga kirib, talab qilinmaydigan
vaziyatni oldini oladi.
Dizayn fikrlash ko‘pchilik startaplar qiladigan uchta klassik xatodan qochishga yordam
beradi.
1. Loyiha “salqin” bo‘lgani uchun ishga tushirildi. Ta’sischilar, ularning qarindoshlari va
do‘stlari buni yoqtirishadi, ammo maqsadli istemolchi bunga mutlaqo befarq bo‘lishi mumkin.
Masalan, muammo ko‘rinadigan darajada shoshilinch emasligi yoki u o‘zi uchun boshqa,
qulayroq yechim topgani uchun.
Dizayn fikrlash birinchi bosqichda mijozlar talabini o‘rganishni o‘z ichiga oladi: mijozning
muayyan muammosini hal qilishini yechimlari bilan bir qator muammoga mos keladigan
obrazlar yaratiladi.
2. Loyihada qiymat taklifi ishlab chiqilmagan. Ko‘pincha mahsulot taniqli modelni
takrorlaydi va uni "tezroq, arzonroq, chiroyli va hokazo" tamoyiliga muvofiq optimallashtiradi.
Dizayn fikrlashdan foydalanib, siz mahsulotingizni foydalanuvchi muammosini hal
qilishning kalitiga aylantirasiz. Siz mijoz boshdan kechirayotgan har qanday og‘riqni boshdan
kechirasiz va mahsulotingizni haqiqatan ham qimmatli qilasiz - odamlar undan voz kechishni
umuman o‘ylashmaydilar!
3. Startaplarda ko‘pincha aniq monetizatsiya modeli bo‘lmaydi. Dizaynni o‘ylash
mijozning qancha va nima uchun to‘lashga tayyorligini darhol ochib beradi, shuning uchun siz
loyihada qancha va qanday yo‘llar bilan pul topishingiz mumkinligini darhol tasavvur
qilishingiz mumkin.
Dizayn fikrlash bosqichlari;
Dizayn fikrlash
Muammoni
o‘rganish
Takliflar yaratish
Mukammal
yechim
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
106
1-rasm
Dizayn fikrlash bosqichlari;
Ushbu yondashuv doirasidagi ish 6 ta katta bosqichga bo‘lingan.
1.
Empatiya
- bu asosiy tadqiqot. Ushbu bosqichda biz odamlarning muayyan muammoni
hal qilish uchun nima qilishlarini tushunamiz. Buning uchun nima uchun ular buni hal
qilmoqchi ekanligini, ularning qadriyatlari, hissiy va jismoniy ehtiyojlari nima ekanligini
tushunish biz uchun muhimdir. Ushbu bosqichdagi maqsadimiz quyidagi savollarga javob
topishdir: mijozimiz-mahsulotimizning asosiy muammosi nima? Mijozning muammosini hal
qilish-mahsulotni mukammal qilish uchun bizga qanday ma’lumotlar kerak?
Bu savollarga javob topish uchun biz kuzatish, ochiq manbalarda axborot izlash, intervyu,
eksperiment kabi usullardan foydalanamiz.
Ushbu bosqichda foydalanuvchining xohishi va uning ehtiyoji o‘rtasidagi farqni ko‘rish
muhimdir. Misol uchun, u soatiga 300 km yuradigan mashinani xohlashi mumkin. Dunyoda
bunday tezlikda haydash mumkin bo‘lgan yo‘llar ko‘p emasligini hisobga olsak, bu haqiqatga
to‘g‘ri kelmaydigan ko‘rinadi. Agar biz chuqurroq o‘ylab maqsadli izlansak, biz insonning tez
harakatga bo‘lgan ehtiyojiga javob topa olamiz, buni samolyot chiptasi yoki tezyurar poezd
sotib olish orqali yechim topish mumkin.
2.
Fokuslash -
ushbu bosqichda biz olingan ma’lumotlarni qayta ishlaymiz va o‘zimiz
uchun umumiy obrazni shakllantiramiz. E’tiborni qaratishdan maqsad mijozning biz javob
berishimiz kerak bo‘lgan savolini olishdir.
Ushbu bosqichda biz “shaxs modellari” - mahsulotning odatiy foydalanuvchilari bilan
muxokamalar olib boramiz. Muammoning eng yaxshi yechimini topish uchun ularning turmush
tarzi, xulq-atvori va ehtiyojlarini o‘rganamiz, bu eng muhimi hisoblanadi. Sababi, mijozga
yoqadigan har-bir yechim uning xulq-atvori va tabiatidan kelib chiqib ishlanadi.
3.
Fikrlarni shakllantirish -
muammoni hal qilish yo‘llari va usullari haqida o‘ylaymiz.
Buning uchun aqliy va tanqidiy hujumini o‘tkazamiz, bu yerda jamoa a’zolarining har biri o‘zlari
o‘ylagancha ko‘p g‘oyalarni va obrazlarni ifodalaydilar. Ideal holda, qachonki jamoa turli
sohalardagi mutaxassislarni o‘z ichiga olsa va ularning taklif g‘oyalarini maqsadli
umumlashtirilsa. Maqsad - iloji boricha ko‘proq g‘oyalar va yondashuvlarni qamrab olish.
Aqliy hujumni o‘tkazishda quyidagi qoidalarga amal qilish muhimdir:
•
tanqid qilmaslik;
•
hamkasblarga g‘oyalarni ishlab chiqishda yordam berish;
•
hatto eng aql bovar qilmaydigan va fantastik g‘oyalarni ham ko‘rib chiqish;
•
tasavvur qilish;
•
mavzuda qolish;
•
aqliy hujumning har bir ishtirokchisidan kamida 10 ta, yaxshisi 15 ta g‘oyani taklif qilishga
harakat qilish.
4.
Fikr tanlash -
endi hayotiy g‘oyalarni aniqlash vaqti keldi. Esda tutish lozimki, mahsulot
foydalanuvchilarga kerak bo‘lishi va sizga - uni yaratuvchilarga yoqishi lozim.
Venn diagrammasi ishchi g‘oyalarni saralashga yordam beradi: bu uchta kesishgan
doiralar - biznes qiymati, inson foydasi, texnik imkoniyatlar. Barcha uchta sharning kesishish
markazida sizning xizmatingiz joylashgan. Shunga ko‘ra, biz bizness uchun qimmatli,
iste’molchilar uchun foydali va texnik jihatdan amalga oshirilishi mumkin bo'lgan g‘oyalarni
tanlaymiz.
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
107
5.
Obrazlashtirish
- obraz dizayn fikrlash asoslaridan biridir. Bu muammoni hal qilish
uchun ham, agar u birinchi marta ishlamasa, yangi g‘oyalarni yaratish uchun kerak.
Obraz yaratish uchun ko‘p iqtisodiy xarajat, vaqt va kuch sarflash shart emas. Siz obrazni
olidin hayoliy yaratasiz, undan so‘ng real asoslarga moslaysiz:
•
qo‘lda (chizish, yopishtirish);
•
maxsus xizmatlardan foydalanish, masalan, tayyor obrazlar shablonini beruvchi bir qator
internet saytlaridan foydalanish mumkin;
•
Adobe Illustrator, Photoshop, InDesign, Maya, Sketch3 va boshqa bir qator grafik
dasturlar yordamida obrazlar yaratish;
•
vazifani hal qilish uchun har bir foydalanuvchining harakatini bosqichma-bosqich
tavsiflovchi skript prototipini yaratish;
•
Lego konstruktori yordamida.
6.
Sinov -
ushbu bosqichda siz potentsial foydalanuvchingiz obraz bilan qanday
munosabatda bo‘lishini ko‘rasiz. Siz taklif qilayotgan yechim unga tushunarlimi? Obraz bilan
ishlashda u qanday qiyinchiliklarga duch keladi? Uning harakatlarini kuzatib boring, unga
topshiriqlar bering, obraz bilan nima qilish kerak. Odamlardan modelning nima yoqmasligini,
qanday noqulayliklar paydo bo‘lishini o‘rganib aniqlashtirishimiz lozim bo‘ladi.
Fikr-mulohaza olishingiz bilan siz obrazni yaxshilaysiz va uni yana taklif qilib ko‘rasiz.
Shunday qilib, siz model bilan muloqotda bo‘lgan har bir kishi uning mukammal ekanligini
aytmaguncha takrorlaysiz.
Dizayn fikrlash va Custdev;
Custdev gipotezalarni chuqur intervyular bilan sinab ko‘rishni o‘z ichiga oladi va mijoz
bilan muloqot qilish uchun vositadir. Kengroq kontseptsiya - mijozlarni rivojlantirish-mijozlar
tajribasiga asoslangan iste’molchilar muammolarini hal qilish bo‘yicha farazlarni ishlab
chiqishni va yaratishni o‘z ichiga oladi.
Custdev ham, dizayn fikrlash ham g‘oyani mahsulotga aylantirishni o‘z ichiga oladi,
ikkalasi ham mijoz bilan muloqotga asoslanadi. Farqi tezlikda. Custdev ko‘p hollarda mahsulot
yoki uning ba‘zi versiyalari allaqachon mavjudligini ta’minlash uchun mo‘ljallangan, hozirgi
maqsad bozorni zabt etishdir. Usul mahsulot-bozor mosligini topishga va mijozlar orasida tan
olinishiga yordam beradi.
Dizayn fikrlash mijozning muammosini hal qilish uchun shoshilinch zarurat mavjud
bo‘lgan holatlarda ham qo‘llanilishi mumkin, ammo shoshilinchlik yondashuvning asosiy
xususiyati emas. Dizayn fikrlash mijozning ehtiyojlarini uslubiy o‘rganishni, g‘oyadan to
yakuniy holatgacha mahsulot ustida doimiy ishlashni o‘z ichiga oladi.
Shunday qilib, custdev mavjud texnologiyani tijoratlashtirish uchun ko‘proq mos keladi
va dizayn fikrlash mijozning ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda yangi mahsulotni yaratish
uchun ko‘proq mos keladi.
Mahsulotni yaratishda dizayn fikrlashdan foydalanish uni g‘ayrioddiy va ayni paytda
tushunarli, jozibali va esda qolarli qilish imkonini beradi. Dizayn fikrlash ko‘plab
korporatsiyalarning asosidir. Shunday qilib, Apple kompaniyasining muvaffaqiyatli marketing
texnikasi narsalarga boshqacha qarashning natijasidir, bu ham kompaniyaning shioridan kelib
chiqadi.
Dizayn fikrlash hozirda IBM, General Electric, Procter & Gamble, Philips Electronics,
Airbnb kompaniyalarida amalga oshirilmoqda. Rossiyada dizayn sessiyalari Sberbank,
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
108
Raiffeisenbank da o‘tkaziladi, dizayn fikrlashdan foydalangan holda ish natijalari Moskva
hukumati portallarida, Moskva metrosi xizmatlarida, Rosatomda, TELE2 kompaniyasida
amalga oshiriladi.
Garchi biz ushbu usulni deyarli hamma joyda - biznessdan shaxsiy hayotgacha
qo‘llashimiz mumkin bo‘lsada, dizayn fikrlashning eng keng tarqalgan qo‘llanilishi:
•
mahsulot va xizmatlarni ishlab chiqishda (konstruktorlik tadqiqotlarini olib borishda,
tezkor obrazlash uchun, MVPni ishlab chiqishda);
•
grafik ta’limda — muhandis-quruvchilar g‘oyalarini hayotiy qilib aks ettrish;
•
jamoa ishini faollashtirish — aqliy hujum, xatolar ustida ishlash, fikr-mulohazalarni
o‘rnatish, ishtirok etish;
•
ijodiy fikrlashni rivojlantirish uchun (murakkab, nostandart vazifalarni hal qilishda,
muvaffaqiyatsizlik qo‘rquviga qarshi kurashish, tadbirkorlikni rivojlantirish).
Xulosalar:
Mahsulot yaratishning ko‘plab usullari mavjud va dizayn fikrlash ulardan biridir. Bunday
holda, siz mijozning muammosini yaxshilab o‘rganasiz - suhbatlar, kuzatishlar, tajribalar orqali,
ushbu masala bo‘yicha ma’lumotlarni o‘rganib tahlil qilish lozim. Keyin tahlillardan kelib
chiqqan holda qator taklifga mos bo‘lgan g‘oyalarni ko‘plab yaratish kerakligi va ulardan tanlov
asosida imkoniyatining oshishiga xizmat qiladi. Yaratuvchi bir vaqtning o‘zida bizness uchun
qimmatli, foydalanuvchilar uchun foydali va texnik jihatdan mumkin bo‘lganlarni tanlaydi.
Bosqichma-bosqich kelajakdagi mahsulotning obrazini yaratish va uni qator sinovlardan
o‘tkazish kerakligini ko‘rasiz. Sinov mahsulotning zaif tomonlarini aniqlashga va dastlab hal
qilinmagan ehtiyojlarni aniqlashga yordam beradi. Shundan so‘ng yaratuvchi o‘z mahsulotini
yaxshilashga va takomillashtirib qayta taklif qilinadi. Ushbu takrorlashlar potentsial
foydalanuvchi mahsulot bilan o‘zaro aloqada hech qanday qiyinchiliklarga duch kelmaguncha
va uning xususiyatlaridan to‘liq qoniqmaguncha takrorlanadi.
Dizayn fikrlash biznessda ham, shaxsiy muammolarni hal qilishda ham foydali bo‘lishi
mumkin - masalan, yangi qurilayotgan xonadonlarni dizayn yechimi yoki bir qator zarur
bo‘lgan 3D modellarni rejalashtirish. Grafik ta’limda dizayn fikrlash qimmatli usul bo‘lib, u
nafaqat standart talabga ega bo‘lgan mahsulotni ishlab chiqish va yaratish imkonini beradi,
balki aqliy hujum amaliyoti va xatolar ustida ishlash orqali jamoani yanada samarali ishlashiga
imkon beradi.
References:
1.
Sanjar Khudoykulovich Mardov, & Zilolaxon Xikmat kizi Farxatova. (2022). THE
PRACTICAL SIGNIFICANCE OF DESIGN AND ITS TYPES. Euro-Asia Conferences, 54–57.
Retrieved from
2.
Mardov, S. X. (2021). The practical importance of graphic programs and their descriptions
in the development of student space imagination in teaching the subject of construction
drawing. ISJ Theoretical & Applied Science, 12 (104), 680-684.
3.
Mardov, Sanjar Xudoykulovich; Current Status of Developing Students' Space Imagination
in the Use of Graphic Software in Teaching Architectural Drawings,"International Journal of
Advanced Research in Science, Engineering and Technology",8,10,2021
4.
Guznenkov V.N., Jurbenko P.A. Uchebnыy protsess s ispolzovaniem graficheskix paketov
// Teoriya i praktika obщetvennogo razvitiya. 2014. –№ S. 173–175; Demidov S.G. Osobennosti
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
109
ispolzovaniya informatsionnыx texnologiy pri prepodavanii graficheskix dissiplin //
Informatizatsiya injenernogo obrazovaniya: sb. tr. Mejdunar. nauch-prakt. konf. – M., 2016.
