YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
73
FLIPPED LEARNING TEXNOLOGIYASI ASOSIDA TALABLARNING MUSTAQIL
TA'LIMINI TASHKILLASHTIRISHNING NAZARIY ASOSLARI
Baybabayeva Shoiraxon Ismatovna
O’zbekiston davlat jahon tillari universiteti
katta o’qituchi email: sh.baybabaeva@uzswlu.uz; shoirahon.0188@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.13917894
Annotatsiya:
Ushbu tezisda Flipped Learning texnologiyasi asosida talablarning mustaqil
ta'limini tashkil etishning nazariy asoslari o'rganiladi. Flipped Learning zamonaviy ta'limning
yangi modeli bo'lib, talabalarning uyda nazariy materiallar bilan mustaqil shug'ullanishi va
sinfdagi mashg'ulotlarda amaliyotga e'tibor qaratishni ta'minlaydi. Bu yondashuv talabalar
mustaqilligini, ijodiy fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirish va o'z-o'zini baholashni qo'llab-
quvvatlaydi. Tadqiqot, Flipped Learning texnologiyasining talabalar o'zlashtirish darajasiga
ta'sirini tahlil qiladi va uni samarali joriy etish yo'llarini taklif etadi.
Kalit so'zlar:
Flipped Learning, mustaqil ta'lim, talabalar mustaqilligi, zamonaviy ta'lim,
o'z-o'zini o'rganish, texnologiyaga asoslangan ta'lim.
Kirish
. Flipped Learning (yoki Flipped Classroom) – bu ta'lim jarayonini teskari tartibda
tashkil etish modeli bo'lib, o'qitishning an'anaviy tartibini o'zgartiradi. An’anaviy ta'limda
o'qituvchi sinfda yangi bilimlarni taqdim etadi va uy vazifasi beriladi. Flipped Learning’da esa
talabalar uyda nazariy materiallarni mustaqil o'rganadi, dars davomida esa amaliyot va
muammolarni yechish bilan shug'ullanadilar. Zamonaviy ta'lim jarayonida talabalarni mustaqil
ta'limga yo'naltirishning ahamiyati ortib bormoqda. Flipped Learning texnologiyasi bu
jarayonda muhim rol o'ynab, talabalarni faollikka, o'z-o'zini o'rganishga undaydi. An'anaviy
ta'lim usullaridan farqli o'laroq, Flipped Learning texnologiyasi uyda nazariy materiallarni
o'rganishni va dars davomida bu bilimlarni amaliy qo'llashni ko'zda tutadi. Bu metod talabalar
mustaqilligini rivojlantirish, muloqot ko'nikmalarini takomillashtirish va ularda mas'uliyat
hissini oshirish uchun yangi imkoniyatlar yaratadi.
Adabiyotlar Sharhi.
Flipped Learning nazariyasi: Flipped Learning haqida olib borilgan
tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, bu texnologiya talabalar o'rtasida faollikni oshiradi va mustaqil
o'qishni rag'batlantiradi (Bergmann & Sams, 2012). An'anaviy darslardan farqli ravishda, bu
model dars vaqtida talabalar faol qatnashishiga va ko'proq amaliy faoliyat bilan
shug'ullanishiga imkon beradi.
Mustaqil ta'lim – bu talabalar o'z-o'zini boshqarish orqali bilimlarni o'zlashtirish
jarayonidir. Talabalar o'zlariga mos bo'lgan o'rganish usullarini topish, o'z-o'zini baholash, va
fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirishda mustaqil ta'lim muhim ahamiyatga ega. Flipped
Learning texnologiyasi talabalarga ta'lim jarayonida yanada mustaqil bo'lish imkoniyatini
beradi, chunki ular nazariy materiallarni mustaqil ravishda o'rganib, o'z bilimlarini amaliyotda
mustahkamlashga kirishadilar.
Talabalar mustaqil ta'limda o'z vaqtlarini boshqarish, o'zlariga kerakli ma'lumotlarni
o'rganish va tanqidiy fikrlashni rivojlantirish imkoniyatiga ega bo'ladilar (Mason, Shuman, &
Cook, 2013). Flipped Learning talabalarni mustaqil ta'lim jarayoniga jalb qilishda samarali
vosita sifatida ishlatiladi.
O'qituvchining roli: O'qituvchi Flipped Learning jarayonida rahbar sifatida namoyon
bo'ladi va talabalar bilan o'zaro muloqot qilishda o'qituvchining roli o'zgaradi. Ular talabalar
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
74
faoliyatini boshqaruvchi, maslahat beruvchi va yo'naltiruvchi sifatida ishtirok etadilar (Talib &
Arifin, 2018).
Tadqiqot metodologiyasi.
Ushbu tadqiqotda sifatli tahlil yondashuvi qo'llanildi. Flipped
Learning texnologiyasidan foydalanish natijasida talabalar mustaqil ta'limga bo'lgan
qiziqishlarini va ta'lim sifatini oshirishga qaratilgan ilmiy adabiyotlar tahlil qilindi. Shuningdek,
mazkur texnologiyaning turli ta'lim muassasalarida qo'llanish tajribalarini tahlil qilish orqali
samaradorlik ko'rsatkichlari o'rganildi.Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, Flipped Learning
texnologiyasi talabalar bilimlarini mustahkamlashga va ta'lim sifatini oshirishga sezilarli ta'sir
ko'rsatadi. Ayniqsa, o'zlashtirish darajasi past bo'lgan talabalar bu texnologiya yordamida
yuqori natijalarga erishadilar, chunki uyda o'zlarining individual ehtiyojlariga mos
materiallarni o'rganish imkoniyatiga ega bo'ladilar. Dars davomida talabalar birgalikda
muammolarni hal qilish orqali o'z bilimlarini mustahkamlab boradilar.
Adabiyotlarni ko'rib chiqish va tahlil qilish.
Flipped Learning texnologiyasi yordamida
talabalar o'z vaqtlarini samarali boshqarishni o'rganadilar. Uyda mustaqil o'qish uchun
materiallarni o'rganish, darsda esa amaliy ko'nikmalarni rivojlantirish imkoniyati
talabalarning o'ziga bo'lgan ishonchini oshiradi (Bishop & Verleger, 2013).
Talabalar darsda
ko'proq muloqot qilish imkoniyatiga ega bo'lib, bu ularga o'z bilimlarini amaliyotda qo'llashda
yordam beradi. Darsda amaliyot va munozaralar orqali bilimlar mustahkamlanadi.
O'qituvchilar va talabalar o'rtasidagi interaktivlik: Flipped Learning texnologiyasi, talabalar
bilan o'qituvchilar o'rtasidagi muloqotni kuchaytiradi. O'qituvchi sinfda muammolarni hal
qilish jarayonida talabalarni kuzatadi va yo'naltiradi.
Xulosa
. O'qituvchining roli Flipped Learning texnologiyasida an'anaviy darslardan farqli
ravishda o'zgargan. O'qituvchi nafaqat bilimlarni taqdim etuvchi, balki talabalar faoliyatini
kuzatuvchi va boshqaruvchi, murabbiy sifatida faoliyat yuritadi. O'qituvchi sinfda talabalarni
savol-javoblar orqali jalb qilib, ularning amaliyotga bo'lgan qiziqishini oshiradi va faol
muloqotni rivojlantiradi. Flipped Learning texnologiyasi talabalar mustaqil ta'limini
tashkillashtirishning samarali vositasi sifatida talqin qilinadi. Bu texnologiya o'qituvchilar va
talabalar o'rtasidagi muloqotni kuchaytirib, o'quv jarayonini yanada interaktiv qiladi. Tadqiqot
shuni ko'rsatadiki, Flipped Learning texnologiyasi yordamida talabalar o'z bilimlarini
mustahkamlash, mustaqil fikrlash va vaqtni boshqarish qobiliyatlarini rivojlantirish
imkoniyatiga ega bo'lmoqdalar.
References:
1.
Bishop, J. L., & Verleger, M. A. (2013). The flipped classroom: A survey of the research.
ASEE National Conference Proceedings, Atlanta, GA.
2.
Bergmann, J., & Sams, A. (2012). Flip your classroom: Reach every student in every class
every day. International Society for Technology in Education.
3.
Hamdan, N., McKnight, K., Miller, J., & F. M. (2013). A review of flipped learning. Flipped
Learning Network.
4.
Mason, G. S., Shuman, L. J., & Cook, K. (2013). Comparing the effectiveness of an inverted
classroom to a traditional classroom in an upper-division engineering course. IEEE
Transactions on Education, 56(4), 427-432.
5.
Talib, M. A., & Arifin, S. R. M. (2018). Effectiveness of flipped classroom in teaching and
learning. Journal of Education and Social Sciences, 10, 55-66.
