YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
122
DAVLAT QONUN HUJJATLARINING QISHLOQ XO'JALIGI AMALIYOTIGA
TA'SIRI
SARSENBAEVA SAYORA AYMURZA QIZI
Qoraqalpog’iston qishloq xo’jaligi va agrotexnologiyalar instituti 3-kurs talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.13468633
Annotatsiya:
Ushbu tezis barqarorlik va mahsuldorlik o'rtasidagi muvozanatga e'tibor
qaratib, ekologiya qoidalarining qishloq xo'jaligi amaliyotiga ta'sirini o'rganadi. Unda me’yoriy-
huquqiy baza, fermerlar duch keladigan muammolar hamda qishloq xo‘jaligi sektorida
innovatsiyalar va moslashish imkoniyatlari o‘rganiladi. Amaliy tadqiqotlar va tahlillar orqali
tadqiqot qishloq xo'jaligi kelajagini shakllantirishda ekologik qonunlarning muhim rolini
ta'kidlaydi.
Zamonaviy dunyoda qishloq xo'jaligini rivojlantirish bir necha sabablarga ko'ra hal
qiluvchi ahamiyatga egadir. Hozirda qishloq xo'jaligi ko'plab mamlakatlar iqtisodiga muhim
hissa qo'shmoqda. U ayniqsa davlatlarning qishloq joylarida bandlikni ta’minlash va daromad
keltirish vositasi sifatida xizmat qiladi. Shuningdek, qishloq xo‘jaligini rivojlantirish oziq-ovqat
xavfsizligi, iqtisodiy farovonlik va ekologik barqarorlikni oshirishda muhim rol o‘ynaydi. Shu
sababli, bu sohani tog’ri boshqarish maqsadida qonunlar ishlab chiqiladi, bu o’z o’rnida,
sohaning huquqiy tartibga solinishiga sabab bo’ladi.
Ta’kidlash joiz, qishloq xo'jaligini qonunlar bilan tartibga solish bir necha asosiy
sabablarga ko'ra muhimdir. Ularga quyidagilarni misol sifatida ko’rsatish mumkin:
–
Qonun hujjatlari qishloq xo'jaligi mahsulotlarining xavfsizlik va sifat standartlariga javob
berishini ta'minlaydi, iste'molchilarni zararli moddalardan himoya qiladi va oziq-ovqatning
ozuqaviy qiymatini oshiradi.
–
Qonunlar pestitsidlar, o'g'itlar va suv resurslaridan foydalanishni tartibga solish orqali
qishloq xo'jaligining atrof-muhitga ta'sirini boshqarishga yordam beradi, tabiiy ekotizimlarni
saqlaydigan barqaror amaliyotlarni targ'ib qiladi.
–
Qonuniy tartibga solish – savdo standartlarini belgilash, adolatsiz amaliyotlarning oldini
olish, qishloq xo'jaligi sohasida adolatli narxlar va raqobatni qo'llab-quvvatlash orqali bozor
barqarorligiga hissa qo'shadi.
–
Qishloq xo'jaligi xodimlarining huquqlari va xavfsizligini himoya qiladi, adolatli ish haqini,
xavfsiz mehnat sharoitlarini va ekspluatatsiyadan himoya qiladi.
–
Qishloq xo'jaligi xodimlarining huquqlari va xavfsizligini kafolatlaydi, adolatli ish haqini,
xavfsiz mehnat sharoitlarini va ekspluatatsiyadan himoya qilishni ta'minlaydi.
O’zbekistonda ham atrof-muhitni muhofaza qilish, tabiiy resurslardan oqilona
foydalanish, sanitariya va ekologik holatni yaxshilashni ta’minlash sohasida izchil ishlar olib
borilmoqda.
Masalan 2019-yil 19-oktabrda “O‘zbekiston Respublikasi qishloq xo‘jaligini
rivojlantirishning 2020 — 2030-yillarga mo‘ljallangan strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”
Prezident Farmoni qabul qilingan bo’lib, farmon atrof-muhitni muhofaza qilish konsepsiyasini
tasdiqlashni o’z ichiga oladi. Unda atrof muhit obyektlarini antropogen ta’sir hamda boshqa
salbiy ta’sir qiluvchi omillardan saqlash va sifatini ta’minlash, ekologik jihatdan eng kam xavf
tug‘diruvchi materiallardan, mahsulotlardan, ishlab chiqarish obyektlari va boshqa
obyektlardan ustuvor darajada foydalanish, qo‘riqlanadigan tabiiy hududlarni kengaytirish,
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
123
zaharli kimyoviy va radioaktiv moddalardan ekologik xavfsiz foydalanishni ta’minlash,
chiqindilar bilan bog‘liq ishlarni amalga oshirishning ekologik xavfsiz tizimini takomillashtirish
kabi chora-tadbirlar nazarda tutilgan.
2020 — 2030-yillarga mo‘ljallangan ushbu strategiyaning ustuvor yo’nalishlari sifatida
quyidagilar ko’rsatilgan:
1.
Aholining oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash;
2.
Qulay agrobiznes muhitini va qo‘shilgan qiymat zanjirini yaratish;
3.
Soha boshqaruvida davlat ishtirokini kamaytirish va investitsiyaviy jozibadorlikni
oshirish;
4.
Tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va atrof-muhit muhofazasini ta’minlash;
5.
Davlat boshqaruvining zamonaviy tizimlarini rivojlantirish;
6.
Tarmoqni qo‘llab-quvvatlashga yo‘naltirilgan davlat xarajatlarini bosqichma-bosqich
diversifikatsiya qilish;
7.
Qishloq xo‘jaligida ilm-fan, ta’lim, axborot va maslahat xizmatlari tizimini rivojlantirish
8.
Qishloq hududlarini rivojlantirish
9.
Tarmoq statistikasining shaffof tizimini ishlab chiqish.
Shu kabi qishloq xo‘jaligi qonunchiligini samarali tatbiq etish strategik rejalashtirishni,
manfaatdor tomonlarning hamkorligi va resurslarni taqsimlash kombinatsiyasini talab qiladi.
Fuqarolarga qishloq xo‘jaligiga oid qonunlarning ahamiyati va ularga rioya etishning
afzalliklari haqida tushuntirish ishlarini olib borish, amalga oshirish strategiyalarining
samaradorligini muntazam ravishda baholash, hattoki sun'iy yo'ldosh tasviri va ma'lumotlar
tahlili kabi texnologiyalardan foydalangan holda muvofiqlikni kuzatish va buzilishlarni
aniqlash uchun mustahkam monitoring tizimlarini yaratish kabi chora-tadbirlar qonunlarning
tog’ri va aniq ishlashi, shu orqali qishloq xo’jaligi rivojlanishi uchun xizmat qiladi.
References:
1.
O’zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari. (www.lex.uz).
2.
Usmonov M.B., Fayziyev Sh.H., Oqyulov O.Y., Yo`ldoshev J. Qishloq xo`jaligi huquqi. Darslik.
– Toshkent, 2011
3.
"Atrof-muhit va tabiiy resurslarni boshqarishda FAOning roli". Maqola. –Birlashgan
Millatlar Tashkilotining Oziq-ovqat va qishloq xo'jaligi tashkiloti
4.
Qishloq xo'jaligi iqtisodiyoti va menejmenti: darslik / G ‘.A. Samatov, I.B. Rustamova, U.A.
Sheripbayeva; O'zbekiston Respublikasi Oliy va o'rta maxsus ta’lim vazirligi. — Toshkent:
Cho'lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2012. — 320 b.
