YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
33
MAKTABDA SOG'LOM MUHITNI SHAKILLANTIRISHNING DOLZARB
MASALALARI
Qobilova Ziyoda Mahammad qizi
Andijon viloyati Jalaquduq tumani
35-Umumta’lim maktabi psixologi
+998-93-416-15-90
https://doi.org/10.5281/zenodo.12683478
Annotatsiya:
Bu maqolada "Maktabda sog'lom muhitni shakillantirishning dolzarb
masalalari" mavzusiga oid ko'rsatmalar va tavsiyalar beriladi. Maqola o'quvchilarga,
o'qituvchilarga va maktab rahbariyatiga muhim bo'lgan muhim masalalarni qamrab oladi.
Kalit so’zlar:
maktab,
muhit,
sog'lom, havo, suv, taomlar, sport.
Maktabda sog'lom muhitni shakillantirish muhimdir, chunki bu o'quvchilar va xodimlar
uchun salomat va samarali o'rganish muhitini ta'minlashda katta ahamiyatga ega. Bu maqolada
dolzarb masalalar, ularning echimlari va muammolari ko'rsatiladi.
Maktabda sog'lom muhitni shakillantirish uchun toza havo, suv, taomlar, toza vaqt
o'tkazish joylari, o'quvchilarning salomatligi va sport mashg'ulotlari uchun masofaviy
imkoniyatlar kritikdir. Bu faktlar o'quvchilarning o'zlarini yaxshi his qilishlari, o'rganishlarini
oshirishlari
va
salomatliklarini
saqlashlari
uchun
zarurdir.
Psixokorreksiyani o‘tkazish shartlari:
•
Xodimning psixologik yordam olishi uchun ixtiyoriy roziligi ;
•
Xodimning mutaxassisga ishonchi;
•
Korreksion dasturni amalga oshirish jarayonida xodim faolligi. Psixokorreksion guruh
faoliyatining asosiy tamoyillari:
•
Masuliyatlilik tamoyili.
•
Yaqinlik tamoyili.
•
Qo‘llab-quvvatlash tamoyili.
•
Shu yerda va xozir tamoyili.
•
Maxfiylik tamoyili.
•
Seminarning boshidan oxirigacha qatnashish tamoyili. Psixokorreksiya jarayonini aks
ettiruvchi 4ta asosiy strategiya mavjud:
•
Vaziyatni o‘zgartirish.
•
Vaziyatni o‘zgartirish uchun o‘zini o‘zgartirish.
•
Vaziyatdan chiqib ketish.
•
Mazkur vaziyatda hayotining yangi jihatlariga etibor berish.
Maktabda sog'lom muhitni shakillantirishning dolzarb masalalari juda muhimdir.
Quyidagi dolzarb masalalarni ko'rsatish mumkin:
1.
Toza havo va suv
: Maktab binosi va ichki joylar toza havo bilan yopilishi kerak. Havo
filtrlarining to'g'ri ishlashi va ventilatsiya tizimi muhimdir. Suvsizlik va suv saqlash tizimining
to'g'ri ishlashi ham muhimdir.
2.
Yaxshi yuqori taomlanish
: Maktabda taomlar tayyorlashda yuqori standartlarni saqlash
kerak. Taomlar tozaligi, oziq-ovqat mahsulotlari sifati, shuningdek, oziq-ovqat saqlash
sharoitlari muhimdir.
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
34
3.
Toza vaqt o'tkazish joylari
: Maktabda o'quvchilar va xodimlar uchun toza vaqt o'tkazish
joylarining mavjudligi muhimdir. Bu joylar tozalanishi kerak va kafelik mahsulotlari bilan
ta'minlanishi kerak.
4.
O'quvchilarning salomatligi
: Maktabda o'quvchilarning salomatligini ta'minlash uchun
sanitariya va gigiena standartlariga amal qilish zarur. Dezinfektsiya vositalari, qo'llab-
quvvatlash joylari, shuningdek, o'quvchilarga maskalar taqdim etilishi muhimdir.
5.
Sport mashg'ulotlari uchun masofaviy imkoniyatlar
: O'quvchilar sport mashg'ulotlari
bilan shug'ullanishlari uchun masofaviy imkoniyatlar taqdim etilishi kerak. Bu yerlarda toza
havo, suv ta'minoti, sport vositalari mavjudligi muhimdir.
Bu masalalar sodda ko'rinishda muassasani sog'lom muhitga aylantirish uchun kritik
bo'lib, maktabda o'quv jarayonining samaradorligini ta'minlashga yordam beradi.
Maktabda sog'lom muhitni shakillantirish dolzarb masalalari o'quvchi va xodimlar uchun
ko'plab foydali natijalarga olib kelishi mumkin. Bu masalalar ustida muhokama va muzokaralar
yopilishi, jamoatchilikni bir-birlariga qo'llab-quvvatlash va barcha qatnashchilar uchun yaxshi
tushuncha yaratish imkoniyatlarini ta'minlashga yordam beradi.
Jamoani ijtimoiy-psixologik muhiti - guruhning eng ajralmas psixologik
xarakteristikasidir, bu guruhning birgalikdagi hamkorlikdagi faoliyati bilan bevosita bog‘liq
bo‘lgan alohida ob’ektlarni (hodisalarni, jarayonlarni) aks ettirishning o‘ziga xos xususiyatlari
bilan bog‘liq ijtimoiy jarayondir.
Guruh faoliyatining samaradorligi jamoaning ijtimoiy- psixologik muhiti holatiga bog‘liq.
Jamoadagi ijtimoiy-psixologik muhit. Sog‘lom ijtimoiy- psixologik iqlimning eng muhim
belgilari:
•
guruh a’zolarining bir-biriga bo‘lgan ishonchi va yuqori talabchanligi;
•
o‘zaro do‘stona va konstruktiv tanqid qilish;
•
butun jamoaga tegishli masalalarni muhokama qilishda o‘z fikrini erkin ifoda etish; •
menejerlarning bo‘ysunuvchilarga bosimining yo‘qligi va ularning guruh uchun muhim bo‘lgan
qarorlarni qabul qilish huquqini tan olishlari;
•
jamoa a’zolarining vazifalari va ularni amalga oshirishdagi ishlar holati to‘g‘risida yetarli
darajada xabardorligi;
•
jamoa a’zolarida jamoaga tegishli bo‘lganidan mamnunlik hissiyoti;
•
jamoaning har qanday a’zosida ko‘ngilsizlik holatini keltirib chiqaradigan holatlarda
(aldanish, umidsizlik, rejalarni buzish) yuqori darajada hissiy ishtirok etish va o‘zaro yordam;
•
guruhning har bir a’zosi tomonidan ishlarning holati uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga
olish va boshqalar.
Zamonaviy g‘oyalarga ko‘ra, sog‘lom turmush tarzi bu - inson hayotining kundalik tipik
shakllari va usullari hisoblanadi. Sog‘lom turmush tarzi bolalar salomatligini saqlash va
yaxshilashga qaratilgan muhim omil hisoblanadi. Kun tartibiga rioya qilish o‘qish va dam
olishni to‘gri ovqatlanishni, ochiq havoda bo‘lishni yo‘lga qo‘yilishi sog‘lom turmush tarzini
amalga oshirishga yordam beradi, Har qanday sog‘lom turmush tarzining markazida
tamoyillar, ya’ni shaxs tomonidan amal qiladigan xulq-atvor qoidalari yotadi. Biologik
tamoyillarda sog‘lom turmush tarzi yoshga bog‘liq bo‘lishi nazarda tutilgan. Biologik
tamoyillarda inson energiya bilan ta’minlangan, mustahkamlangan, ritmik, mo‘tadil bo‘lishi
kerak deyilsa, ijtimoiy tamoyillarda shaxsni turmush tarzi estetik, axloqiy, kuchli irodali, o‘zini
o‘zi cheklashga odatlantirishi kerak deyiladi. Bu tasnif shaxs va tabiatning birligi atrof-
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
35
muhitning biologik va ijtimoiy tamoyillarga asoslanshi, sog‘lom turmush tarzi va hayotiy hartti-
harakatlar asosida inson hayotini oqilona tashkil etishdan iboradir
Xulosa:
Maktabda sog'lom muhitni shakillantirishning dolzarb masalalari uning
muhimligini ko'rsatadi. Bu masalalar ustida amaliy harakatlar va konsensusga erishish uchun
jamoatchilikning birgalikda ishlashi zarurdir.
Maktabda sog'lom muhitni shakillantirishning dolzarb masalalari o'quvchilar va
o'qituvchilar uchun juda muhimdir. Bu masalalar quyidagi yo'nalishlarni o'z ichiga oladi:
1.
Havo va uning sifati: Maktab binosining havo tizimi va havo sifati o'quvchilar uchun
muhimdir. Toza va tuzatilgan havo o'quvchilar uchun sog'lom muhit yaratadi.
2.
Toza suv ta'minlash: O'quvchilar uchun toza suv ta'minlash, suv saqlash tizimi va suvning
sifati muhimdir.
3.
Toza ovqat: Maktabda taomlar tayyorlash va saqlash jarayoni o'quvchilar uchun
muhimdir. Sog'lom ovqatlar orqali o'quvchilarning sog'lom hayotini ta'minlash zarur.
4.
Sport va faol mashg'ulotlar: O'quvchilarga sport va faol mashg'ulotlar orqali sog'lom
hayotni o'rganishlari, salomatliklarini saqlashlari va energiyalarini sarflashlari mumkin.
5.
Toza va qulay hujjatlar: O'quvchilar uchun toza va qulay o'qish joylari, kutubxonalar va
o'rganish materiallari muhimdir.
Bu masalalar ustida maktab rahbariyati, o'qituvchilar, o'quvchilar va maktab xodimlari
birgalikda ishlashlari zarur.
References:
1.
"Healthy School Environments" - Amerika Birjasi Tibbiyot Assotsiatsiyasi
2.
"Creating Healthy Indoor Air Quality in Schools" - Amerika Oziq-ovqat va Daryo Ishlari
Idorasi
3.
"Guidelines for Healthy Schools" - Dunyo Sog'lomlik Tashkiloti (WHO)
4.
"Promoting Health and Wellbeing in Schools" - Britaniya Sog'lomlik Vazirlik
5.
"School Health Guidelines for Healthy Eating and Physical Activity" - Amerika Sog'lomlik
va Inson xizmatlari Departamenti
6.
Umarova, G., & Toshpoʻlatov, A. (2024). Klaster tanqidiy fikrlash texnologiyasi texnikasi
sifatida. Центральноазиатский журнал междисциплинарных исследований и
исследований
в
области
управления,
1(10),
49–55.
Извлечено
от.https://inacademy.uz/index.php/cajmrms/article/view/33393
https://t.me/innovatsion_akademic
7.
Umarova, G. (2024). KICHIK MAKTAB YOSHIDAGI O'QUVCHILARNING O'QISHGA
BO'LGAN KLASTERLI YONDASHUVI. В CENTRAL ASIAN JOURNAL OF ACADEMIC RESEARCH
(Т. 2, Выпуск 6, сс. 116–122). Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.11542450
https://t.me/innovatsion_akademic
8.
Toshpo’latov,
A.
(2023).
SHAXS
PSIXODIAGNOSTIKASIDA
PROYEKTIV
METODIKALARDAN FOYDALANISH. Евразийский журнал социальных наук, философии и
культуры,
3(5
Part
2),
170–178.
извлечено
от
https://inacademy.uz/index.php/ejsspc/article/view/16154
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.8001510
9.
http://tadqiqotlar.uz/index.php/new/article/view/3826
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
36
10.
https://cyberleninka.ru/article/n/ta-lim-muassasalari-jamoasida-sog-lom-muhitni-
shakllantirishning-pedagogik-psixologik-asoslari
