YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
62
MASOFAVIY TA’LIMDA AXBOROT TEXNOLOGIYALARINING ROLI
Rajabov Jamshid Nasrillayevich
Iqtisodiyot va pedagogika universiteti NTM, dekan o‘rinbosari jrajabov@gmail.com
+998 (97) 229-30-94
Dusboyyev Saydulla Mamanazar o’g’li
Chirchiq davlat pedagogika universiteti, 2-kurs magistranti
https://doi.org/10.5281/zenodo.13928868
Masofaviy ta'lim zamonaviy ta'lim jarayonining muhim bir qismiga aylangan bo'lib, u
axborot texnologiyalarining rivojlanishi bilan mustahkamlangan. Bu maqolada masofaviy
ta'limda axborot texnologiyalarining o'rni va ahamiyati, ularning ta'lim jarayonini qanday
o'zgartirishi, hamda ta'lim muassasalarida qo'llanilishi keltiriladi.
Masofaviy ta'lim — bu o'quvchilar va o'qituvchilar o'rtasidagi ta'lim jarayonini masofadan
turib tashkil etishdir. Axborot texnologiyalari (AT) esa bu jarayonda muhim vositalarni taqdim
etadi. Internet, elektron o'quv materiallari, multimedia dasturlari va virtual platformalar
masofaviy ta'lim jarayonini engillashtiradi va takomillashtiradi.
Tashkiliy va metodik yordam
: Axborot texnologiyalari masofaviy ta'limda
o'qituvchilarga kurslarni tashkil etish, o'quv materiallarini yaratish va o'quvchilar bilan aloqa
o'rnatishda yordam beradi. LMS (Learning Management System) kabi platformalar
o'qituvchilarga kurslar yaratish, topshiriqlar berish va o'quvchilar bilan interaktiv aloqada
bo'lish imkoniyatini taqdim etadi.
O‘quv materiallarining mavjudligi
: Axborot texnologiyalari yordamida o'quv
materiallari tezda yangilanishi va yangi kontent qo'shilishi mumkin. O'quvchilar zamonaviy
resurslardan, maqolalardan, video darslardan va interaktiv simulyatsiyalardan foydalanish
imkoniyatiga ega.
Interaktiv o‘qitish
: Axborot texnologiyalari o'quvchilarning interaktiv o'qishini
ta'minlaydi. Multimedia, video, grafik va audio materiallar yordamida o'quvchilar o'z
bilimlarini mustahkamlashlari va qiziqishlarini oshirishlari mumkin.
Baholash va nazorat qilish
: Axborot texnologiyalari yordamida o'quvchilar bilimini
baholash jarayoni yanada soddalashtiriladi. Avtomatik baholash tizimlari, onlayn testlar va
interaktiv sinovlar orqali o'quvchilarning natijalari tezda baholanadi va tahlil qilinadi.
Masofaviy ta’limning afzalliklari
Qulaylik va moslashuvchanlik
: O'quvchilar istalgan vaqtda va joyda ta'lim olishlari
mumkin, bu esa ularning o'rganish jarayonini qulaylashtiradi. O'qituvchilar ham darslarni
istalgan vaqtda rejalashtirish va o'tkazish imkoniyatiga ega.
O'qish jarayonining shaxsiylashtirilishi
: Axborot texnologiyalari o'quvchilarga o'z
qobiliyatlariga mos ravishda o'qish materialini tanlash va o'z o'qish strategiyalarini
rivojlantirish imkoniyatini beradi.
Resurslarga kirish imkoniyati
: O'quvchilar global axborot manbalaridan foydalanish
imkoniga ega, bu esa ularning bilim doirasini kengaytiradi.
Masofaviy ta’limda axborot texnologiyalarining kamchiliklari
Texnologik qiyinchiliklar
: Barcha o'quvchilar axborot texnologiyalaridan samarali
foydalanish uchun zaruriy bilim va ko'nikmalarga ega emas. Ba'zi talabalar texnologiyalar bilan
ishlashda qiyinchiliklarga duch kelishlari mumkin.
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
63
Ijtimoiy aloqalar yo'qligi
: Masofaviy ta'limda o'quvchilar o'rtasida ijtimoiy aloqalar
cheklangan bo'lishi mumkin, bu esa guruh ishlarini va muhokamalarni qiyinlashtiradi.
Masofaviy ta'limda axborot texnologiyalarining roli ta'lim jarayonini zamonaviy va
samarali qilishda muhim ahamiyatga ega. Ular o'quvchilarga bilim olishda qulayliklar taqdim
etadi, ta'lim jarayonini shaxsiylashtiradi va o'qituvchilarga o'z ishlarini samarali tashkil etishda
yordam beradi. Shuningdek, axborot texnologiyalarining ta'limda qo'llanishi o'quvchilarning
bilim olish jarayonini yanada qiziqarli va interaktiv qiladi. Biroq, texnologiyalardan
foydalanishdagi qiyinchiliklar va ijtimoiy aloqalarning yetishmasligi ham inobatga olinishi
lozim. Masofaviy ta'lim va axborot texnologiyalari birgalikda kelajakda ta'lim tizimini yanada
takomillashtirishga xizmat qiladi.
References:
1.
Huang, R. H., & Liaw, S. S. (2018). Exploring the Role of Information Technology in
Distance Education: A Meta-Analysis of Research Studies. Education and Information
Technologies, 23(5), 2159-2180.
2.
Xurramov, A.J. Raqamli texnologiyalar bo’lajak o’qituvchilarning kompetentsiyalarini
shakllantirish vositasi sifatida. Kasb-hunar ta’limi, 2023. №3
3.
Xurramov, A.J. Ta'limda raqamli texnologiyalar. O‘zbekiston milliy universiteti xabarlari,
2023. №1/3/1.
