YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
15
2016-YILDAN KEYIN O‘ZBEKISTONNING ICHKI IQTISODIYOTINI O‘SISHI:
RIVOJLANISH OMILLARI VA YUTUQLARI
Mammatsharipov Adhamjon Ro‘ziboy o‘g‘li
Toshkent xalqaro universiteti Biznes va innovotsion ta’lim fakulteti
Jahon iqtisodiyoti va xalqaro iqtisodiy munosabatlar yo‘nalishi 1-bosqich talabasi
Email: mammatsharipovadhamjon1@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.14217239
ANNONTATSIYA:
Ushbu maqolada, O‘zbekistonni 2016-yildan keyin ichki iqtisodiyoti
birdaniga o‘sishini tahlil qiladi. Iqtisodiy islohotlarning asosiy yo‘nalishlarini, davlatimiz
rahbari Shavkat Mirziyoyevning president lavozimiga kirishi bilan mamlakatda iqtisodiy
o‘sishni jadallashtirish, eksport, importni yanada rivojlantirish hamda yangi investitsiyalar
haqida gap boradi.
KALIT SO‘ZLAR:
Iqtisod, import, eksport, investitsiya, sanoat rivoji, xususiy sector,
makroiqtisodiy, biznes, barqarorlik, turizm, mehnat bozori, savdo balansi.
ANNONTATION:
This article analyzes the sudden growth of the domestic economy of
Uzbekistan after 2016. The main directions of economic reforms, acceleration of economic
growth in the country, further development of exports and imports, and new investments are
discussed with the inauguration of the head of state Shavkat Mirziyoyev.
KEY WORDS:
Economy, import, export, investment, industrial development, private
sector, macroeconomic, business, stability, tourism, labor market, trade balance.
АННОТАЦИЯ:
В данной статье анализируется резкий рост внутренней экономики
Узбекистана после 2016 года. С инаугурацией главы государства Шавката Мирзиёева
обсуждены основные направления экономических реформ, ускорение экономического
роста в стране, дальнейшее развитие экспорта и импорта, новые инвестиции.
КЛЮЧЕВЫЕ СЛОВА:
Экономика, импорт, экспорт, инвестиции, промышленное
развитие, частный сектор, макроэкономика, бизнес, стабильность, туризм, рынок труда,
торговый баланс.
KIRISH.
2016-yildan keyin O‘zbekistonning iqtisodiy siyosati va ichki iqtisodiy
rivojlanishida yangi davr boshlandi. Davlat rahbariyati almashinuvi bilan mamlakatda iqtisodiy
islohotlar jarayoni jadallashdi, ochiqlik va erkinlikka asoslangan iqtisodiy modelga o‘tish
boshlanib, tarkibiy o‘zgarishlar amalga oshirildi. Bu davrda ishlab chiqarish quvvatlarini
kengaytirish, xorijiy investitsiyalarni jalb etish, eksport salohiyatini oshirish va ichki bozorda
raqobat muhitini shakllantirish ustuvor yo‘nalishlarga aylandi. Avvalgi yillar davomida mavjud
bo‘lgan yopiq iqtisodiy modelning o‘rnini ochiq va bozor munosabatlariga asoslangan tizim
egalladi. Xususan, iqtisodiyotning asosiy tarmoqlari, jumladan, qishloq xo‘jaligi, sanoat,
qurilish, xizmat ko‘rsatish sohasi va transport infratuzilmasida keng ko‘lamli islohotlar amalga
oshirildi. Soliq tizimini soddalashtirish, bank-moliya tizimini modernizatsiya qilish va bojxona
tartiblarini yengillashtirish iqtisodiy o‘sishga ijobiy ta’sir ko‘rsatdi. Bundan tashqari, kichik va
o‘rta biznesni rivojlantirishga katta e’tibor qaratildi, chunki u mamlakat ichki iqtisodiyotining
barqaror o‘sishida muhim omil hisoblanadi. Jahon bozorlariga integratsiya jarayonlari
kuchaydi, eksport hajmini oshirish uchun qulay sharoitlar yaratildi, yangi ishlab chiqarish
quvvatlari ishga tushirildi.
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
16
ASOSIY QISM:
2016-yildan keyin O‘zbekiston ichki iqtisodiyotining o‘sishi bir nechta
strategik yo‘nalishlar bo‘yicha amalga oshirildi. Ushbu bo‘limda iqtisodiy o‘zgarishlarning
muhim yo‘nalishlari, ularning natijalari va ta’sir omillari ko‘rib chiqiladi.
1.
Iqtisodiy islohotlar va tarkibiy o‘zgarishlar.
O‘zbekiston iqtisodiy rivojlanishining yangi davri iqtisodiyotni liberallashtirish bilan
boshlandi. Soliq tizimini soddalashtirish, biznes yuritish uchun qulay muhit yaratish va davlat
tomonidan ko‘plab monopoliyalarni qisqartirish asosiy islohotlar bo‘ldi.
•
Soliq tizimi: Kichik va o‘rta biznes uchun soliq yukini kamaytirish va yangi soliq kodeksini
qabul qilish orqali byudjetga tushumlarni oshirishga erishildi.
•
Monopoliyalarni qisqartirish: Energetika, transport va boshqa sohalarda davlat
monopoliyasini kamaytirish va xususiy sektor ishtirokini oshirish iqtisodiyotga yangi hayot
bag‘ishladi.
•
Bank-moliya tizimi: Bank sektorini modernizatsiya qilish, milliy valyutani erkin
konvertatsiya qilish va kreditlash mexanizmlarini rivojlantirish investitsiyalarning o‘sishiga
zamin yaratdi.
2.
Sanoat va infratuzilma rivoji.
O‘zbekiston sanoati strategik soha sifatida rivojlantirilib, mahalliy va xorijiy
investitsiyalar jalb qilindi.
•
Sanoat: Avtomobilsozlik, neft-kimyo, farmatsevtika va yengil sanoat sohalarida yangi
korxonalar ochildi. Elektr energiyasi ishlab chiqarish hajmi oshirildi, zamonaviy texnologiyalar
joriy qilindi.
•
Infratuzilma: Transport-logistika tizimida keng ko‘lamli loyihalar amalga oshirildi,
jumladan, avtomobil yo‘llari, temir yo‘l infratuzilmasi va aeroportlar modernizatsiya qilindi. Bu
ichki iqtisodiy aloqalarni mustahkamlashda muhim ahamiyatga ega bo‘ldi.
3.
Qishloq xo‘jaligidagi o‘zgarishlar.
Qishloq xo‘jaligi mamlakat iqtisodiyotining asosiy sohalaridan biri bo‘lib, unda amalga
oshirilgan islohotlar ichki iqtisodiyotni barqarorlashtirdi.
•
Paxta yetishtirishni optimallashtirish: Paxta maydonlarini qisqartirish va o‘rniga meva-
sabzavot yetishtirishga o‘tish nafaqat eksport hajmini oshirdi, balki oziq-ovqat xavfsizligini
ta’minladi.
•
Yer islohotlari: Fermerlar uchun yer resurslarini samarali boshqarish va subsidiya
tizimini joriy etish qishloq xo‘jaligi samaradorligini oshirdi.
4.
Investitsiyalar va xalqaro iqtisodiy aloqalar.
O‘zbekiston ochiq iqtisodiy siyosatni amalga oshira boshladi, natijada xorijiy
investitsiyalar hajmi sezilarli darajada o‘sdi.
•
Investitsiyalarni jalb qilish: Xorijiy investorlar uchun qulay sharoitlar yaratildi, erkin
iqtisodiy zonalar tashkil qilindi va davlat-xususiy sheriklik loyihalari kengaytirildi.
•
Eksport salohiyati: O‘zbekiston mahsulotlarini jahon bozorlariga olib chiqish uchun yangi
yo‘nalishlar ochildi, eksport tovarlari xilma-xillashdi.
•
Xalqaro hamkorlik: O‘zbekiston MDH, Yevropa va Osiyo mamlakatlari bilan iqtisodiy
aloqalarni kengaytirib, o‘z mahsulotlari uchun yangi bozorlarni ochdi.
XULOSA:
2016-yildan keyin O‘zbekistonning ichki iqtisodiyoti barqaror rivojlanish
yo‘lidan bordi. Davlat tomonidan amalga oshirilgan keng qamrovli islohotlar, iqtisodiy
liberallashtirish siyosati va tashqi dunyo bilan integratsiya jarayonlari iqtisodiyotning barcha
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
17
sohalarida ijobiy o‘zgarishlarga olib keldi. Kelajakda O‘zbekiston iqtisodiyoti global
bozorlardagi mavqeini mustahkamlash, eksport salohiyatini kengaytirish va innovatsion
rivojlanishga intilish orqali yanada yuqori cho‘qqilarga chiqishi kutilmoqda. Bu jarayonda
islohotlarni izchil davom ettirish, raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish va yangi investitsiyalarni
jalb qilish muhim ahamiyatga ega bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, ichki iqtisodiyotni
mustahkamlash orqali aholi turmush darajasini yanada yaxshilash imkoniyatlari kengayadi.
References:
1.
Rasulov.Sh.J (2019-yil) Iqtisodiy o‘sish va rivojlanish omillari va ularni tadbiq etishning
xorij tajribasi.
2.
Mamatov M.A (2021-yil) Iqtisodiy o‘sish
3.
Tursunov, U. (2019). Iqtisodiy erkinlik va O'zbekiston iqtisodiyoti. Tashkent: O'zbekiston
Respublikasi Iqtisodiyot va sanoat vazirligi.
