YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
8
COVID-19 PANDEMIYASIDAN KEYINGI GERMANIYANING IQTISODIY
AHVOLI
Zulhaydarov Hasan Mahnud o’g’li
Jahon iqtisodiyoti va Diplomatiya universiteti
Jahon iqtisodiyoti va xalqaro iqtisodiy munosabatlar fakulteti 1-bosqich talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14217203
Annotatsiya:
Dunyoda ko’plab iqtisodiy rivojlangan mamlakatlar ko’p va ularning
orasida Germaniya ham o’rin egallagan. Maqola mavzusi bo’yicha Germaniyaning hozirgi
iqtiodiy holati, covid-19 davridagi iqtisodiy ko’rinishi va pandemiyadan so’ng u iqtisodiyotini
qanday tilab olgani yoritiladi. Maqola davomida siz Germaniyaning ekspor va import hajmi,
yirik hamkor davlatlari hamda YaIM hajmi haqida ma’lumot olishingiz mumkin.
Kalit so’zlar:
Eksport, import, yalpi ichki mahsulot, kimyo texnologiya, yangi texnika va
texnologiyalar, kimyo sanoati, mashinasozlik, mexanizm, biznes, tashqi qarzlar, sivilizatsiya.
Key words:
Export, import, gross domestic product, chemical technologiy, new
techniques and technologies, chemical industry, mechanical engineering, mechanism, business,
foreign debts, civilized.
Ключевые слова:
Экспорт, импортировать, валовой внутренний продукт,
химическая технология, новые техни и технологии, химическая промышленность,
машиностроение, механизм, бизнес, внешние долги, цивилизация.
Dunyo yaratilibdiki, mamlakatlar mavjud va bu mamlakatlar sivilizatsiya natijasida
iqtisodiy rivojlangan va rivojlanmagan davlatlarga bo’linib qolgan. Sivilizatsiya mobaynida
rivojlangan mamlakatlarga Germaniya davlatini ham shubhasiz misol qilsak bo’ladi.
Mamlakatlarning rivojlanishi aynan qizg’in cho’qqisiga chiqgan bir paytda butun jahon boshiga
og’ir talofat keldi. Bu talofat esa 2019- yilda paydo bo’lgan covid-19 pandemiyasi edi.
Pandemiya jarayonida butun yer yuzidagi korxonalar zavodlar va umumiy iqtisodiy tizimlar
zarar ko’rdi., natijada esa ko’plab davlatlar iqtisodiy qoloqlik va inqirozga yuz tutdi. Shu
qatorda Germaniya ham bu baloning ofatlaridan chetda qolmadi. Covid-19 pandemiyasi
Germaniyaning importiga katta ta'sir ko'rsatdi. Xalqaro ta'minot zanjirlaridagi uzilishlar,
cheklovlar va global iqtisodiy turg'unlik Germaniya importiga salbiy ta'sir ko'rsatdi, pandemiya
sababli Germaniya importi 1.35 trilliondan $1.28 trillionga tushdi, bu o'zgarish -7% ga teng. Bu
davrda neft, avtomobillar va elektronika kabi asosiy tovarlar importi kamaydi, chunki ishlab
chiqarish va global savdo to'xtab qoldi. Pandemiyadan keyingi tiklanish boshlangan bo'lsa-da,
import qayta o'sishni boshladi. Germaniyaning importi 2021-yilda $1.42 trillionga yetdi. Bu yil
importning oshishi asosan farmatsevtika mahsulotlari, elektr jihozlar va avtomobillarga bog'liq
bo'ldi. Germaniyaning importi $1.46 trillionni tashkil etdi. 2022 yilda, energiya narxlari oshishi
va global iqtisodiy inqiroz fonida import hajmi ortdi. Shuningdek, Germaniyada avtomobillar,
elektr jihozlar, farmatsevtika mahsulotlari va mineral yoqilg'ilar kabi importlar ko'paydi. 2023-
yilda Germaniya importining umumiy hajmi taxminan $1.46 trillion atrofida bo'ldi. Import
hajmi 2022-yil bilan deyarli bir xil, ammo bu davrda energiya va xom ashyo bo'yicha import
hajmi sezilarli darajada oshgan. Mineral yoqilg'ilar xususan, neft va tabiiy gaz importi
pandemiya va urush oqibatida yuqori narxlarga ega bo'ldi. Germaniyaning import qilish
darajadagi salmog’I szilarlio’sa boshladi. Germaniyaning import hajmi 2013-2023 yillar
davomida barqaror o'sishni ko'rsatdi, lekin global inqirozlar, pandemiya va energetika narxlari
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
9
o'zgarishlari bu jarayonga ta'sir ko'rsatdi. 2023-yilda Germaniya importi ko’rsatkichlari yuqori
bo'lib, asosan texnologiya, farmatsevtika, avtomobillar va energiya mahsulotlariga qaratilgan
edi. Bu davrda, importning tarkibi o'zgarib, energiya resurslariga talabning ortishi va raqamli
transformatsiya jarayonlari ta'sirini sezildi. Butun jahon pandemiya oqibatida jabr ko’rdi va bu
kassalik yerni tark etganidan so’ng barcha davlatlar o’zini tiklay boshladi. Shu jumladan
Germaniya ham o’z yo’qotganlarini tiklashni, iqtisodiy inqirozni bartaraf qilish yo’llarini
boshladi va natijada zararlarni sezilarli darajada qopladi.bunday ko’rsatgichlarni qilish
mobaynida Grmaniya o’zining import darajasini yanada yaxshiladi. 2023 yilda esa Germaniyaga
import qilingan tovarlar qiymati 1,46 trillion AQSh dollarini tashkil etdi. Germaniyaga tovar
importi 2022 yilga nisbatan 7,52% kamaydi. Tovar importi 119 milliard dollarga kamaygan
(Germaniyaga tovar importi 2022 yilda 1,58 trillion dollarni tashkil etgan). Germaniyaning
importi
2013-2023 yillar davomida bir qator global va ichki omillar ta'sirida o'zgarib turdi.
Germaniya — dunyoning eng yirik importchilari qatorida bo'lib, yillar davomida import hajmi
sezilarli o'zgarishlarga uchradi. Germaniyaning
import
ko'rsatkichi, asosan, uning sanoat
tarmoqlari, energetika sohasidagi ehtiyojlar, texnologiyalar va raqamli transformatsiya bilan
bog'liq. Quyida Germaniya importining 2013-2023 yillarda o'zgarishi haqida ba'zi asosiy
tahlillarni taqdim etaman.
Germaniyaning 2013-2023 yillardagi iqtisodiy o'sishi barqaror, lekin global inqirozlar,
COVID-19 pandemiyasi va energetika inqirozlari kabi tashqi omillar tomonidan ta'sirlanib
kelgan. 2020-yilda iqtisodiy pasayish ro'y berib, 2021-yilda esa tiklanish boshlandi. 2022 va
2023-yillarda esa energiya narxlarining oshishi va global iqtisodiy pasayish o'sish sur'atlarini
sekinlashtirdi. Germaniyaning jon boshiga YaIM 2023-yilda taxminan $55,100 ni tashkil etdi,
bu mamlakatning yuqori darajadagi iqtisodiy rivojlanishini ko'rsatadi. 2023-yilda
Germaniyaning importi 1,46 trillion AQSh dollarini tashkil etdi. Import tarkibida eng ko'p o'rin
egallagan tovarlar: elektronika va texnika mahsulotlari, avtomobillar, farmatsevtika
mahsulotlari, va mineral yoqilg'ilar. Import manbalari orasida Xitoy, Niderlandiya va AQSh eng
yirik o'rinlarni egallaydi. Germaniya 2023-yilda 1,69 trillion dollar miqdorida tovar eksport
qildi. Eksport mahsulotlari orasida avtomobillar, farmatsevtik mahsulotlar, avtomobil ehtiyot
qismlari, va aviatsiya texnikasi mavjud. Germaniyaning asosiy eksport manbalari AQSh,
Fransiya, Niderlandiya va Xitoy bo'lib, sanoat mahsulotlari va yuqori texnologiyalarni taqdim
etadi. 2023-yilda Germaniyaning eksporti 0,664% o'sdi, importi esa 6,9% pasaydi. Bu
o'zgarishlar global bozor sharoitlaridagi o'zgarishlarga, shu jumladan, energiya krizisi va
ta'minot zanjirlaridagi uzilishlarga bog'liq. Germaniya importi asosan texnologiya, avtomobil
sanoati va energiya mahsulotlaridan iborat. Eksporti esa yuqori texnologiyalar, avtomobil
sanoati va farmatsevtika sohalarini o'z ichiga oladi.
Xulosa
Germaniya iqtisodiyoti, eksport va import o'rtasidagi muvozanatni saqlab, global
raqobatbardoshlikda yuqori pozitsiyani egallab kelmoqda. Energiya narxlarining o'zgarishi va
global inqirozlar Germaniyaning iqtisodiy faolligiga salbiy ta'sir ko'rsatgan bo'lsa-da, uning
eksport va import tarkibi yuqori texnologiyalar va sanoat mahsulotlariga tayanadi. 2023-yilda
Germaniya o'zining iqtisodiy o'sishini davom ettirganligini va hozirda ham davom etayotganini
ta’kidlab o’tsak mubolag’a bo’lmaydi.
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
10
References:
1.
Jahon Banki (World Bank) – Germaniyaning iqtisodiy rivojlanishi va xalqaro
2.
Germaniya Federativ Respublikasi: Iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanish. - Manba:
Germaniya Hukumatining rasmiy sayti. Link:
3.
Germaniyaning yalpi ichki mahsuloti va iqtisodiy ko‘rsatkichlari. Manba:
4.
Germaniyaning eksport va import tarkibi – Germaniya statistikasi va global tijorat.
Manba:
Federal Statistical Office of Germany (Destatis)
5.
Yevropa Ittifoqi va Germaniya iqtisodiyoti – Germaniyaning Yevropa iqtisodiy tizimidagi
ro‘li. Manba:
6.
COVID-19 pandemiyasining Germaniya iqtisodiyotiga ta’siri – Jahon iqtisodiyoti va
epidemiya ta’siri. Manba:
Jahon Bankining rivojlanish hisobotlari – Germaniyaning global rivojlanishdagi ro‘li. Manba:
