YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
4
ANTRAPOLOGIYADA IJTIMOIY-IQTISODIY QADRIYATLAR
Egamberdiyeva Dilnura Muhiddinovna
Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti
Filologiya fakulteti Xorijiy til va adabiyoti yo’nalishi 1-bosqich talabasi.
Mamatqobilova Xadicha Xudoyberdiyevna
Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti Filologiya fakulteti Xorijiy til va adabiyoti
Yo’nalishi 1- bosqich talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14534073
Annotatsiya:
Mazkur maqolada antropologiyaning ijtimoiy va iqtisodiy qadriyatlar
bilan aloqasi, ularning jamiyatdagi o’rni va tasiri tahlil qilinadi. Ijtimoiy qadriyatlar- bu
jamiyatning ahloqiy, madaniy va ijtimoiy me’yorlarini ifodalovchi tamoillar bo’lib ular jamiyat
a’zolarining bir-biriga qanday munosabatda bo’lishini belgilaydi. Iqtisodiy qadriyatlar esa
ishlab chiqarish, taqsimlash va resurslarni boshqarish bilan bog’liq tamoillarni shakllantiradi.
Abstract:
This article analyzes the relationship of anthropology with social and
economic values, their role and influence is society. Social values are the principles that
express the moral, cultural and social norms of society, which determain how members of
society should treat each other. And economic values form principles related to production,
distribution and management of resources.
Абстрактный:
В данной статье анализируется связь антропологии с
социальными и экономическими ценностями, их роль и влияние в обществе.
Социальные ценности – это принципы, выражающие моральные, культурные и
социальные нормы общества, определяющие, какчлены общества должны относиться
друг к другу. А экономические ценности формируют принципы, связанные с
производством, распределением и управлением ресурсами.
Kalit soʻzlar:
Antropologiya, jamiyat, ishlab chiqarish, resurs, tamoyil, axloqiy
meʼyorlar, ma'daniy meʼyorlar.
Key words:
Anthropology, society, production, resource, principle, moral norms,
cultural norms.
Ключевые слова:
Антропология, общество, производство, ресурс, принцип,
моральные нормы, культурные нормы.
Antropologiya fani, jamiyatlar va madaniyatlarni tahlil qilishda qadriyatlar tizimini
o'rganishda muhim ahamiyatga ega. Ijtimoiy va iqtisodiy qadriyatlar jamiyatda turli ijtimoiy
guruhlar va individuallar tomonidan belgilangan muhim me'yorlar, normativlar va
ishonchlarni ifodalaydi. Bu qadriyatlar jamiyatning hayotini boshqaradigan ko'plab omillarni
shakllantiradi, shu jumladan iqtisodiy tizimlar, o'zaro munosabatlar va madaniyat.Ijtimoiy
qadriyatlar: Ijtimoiy qadriyatlar - bu jamiyat a'zolarining bir-biriga qanday munosabatda
bo'lishi, qanday axloqiy va madaniy me'yorlarga amal qilishlari haqida umumiy
tushunchalardir. Ular odatda madaniyat, diniy e'tiqod, oilaviy tuzilma va tarixiy tajribalar
orqali shakllanadi. Ijtimoiy qadriyatlar jamiyatda bir nechta asosiy tamoyillarni belgilaydi:
O'zgalar bilan hurmat: Jamiyatda ijtimoiy qadriyatlar odamlar o'rtasida hurmat va
o'zaro ishonchni ta'minlashga yordam beradi. Masalan, ko'plab madaniyatlarda qarilikni
hurmat qilish, oilaga va ota-onalarga hurmat ko'rsatish qadriyatlari yuqori baholanadi.
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
5
• Adolat va tenglik: Ijtimoiy qadriyatlar odamlar o'rtasida adolat va tenglikni ta'minlash
uchun me'yorlar yaratadi. Adolat, ijtimoiy hamkorlik va o'zaro yordam bu qadriyatlar
jamiyatning barqarorligini ta'minlashga xizmat qiladi.
Yordam va hamkorlik: Jamiyatlar o'zaro yordam va hamkorlikni qadrlaydilar. Bir jamoa
ichidagi ko'mak va bir-biriga yordam ko'rsatish qadriyatlari ko'plab ijtimoiy tizimlarda,
ayniqsa qishloq joylarida, yuqori baholanadi.Iqtisodiy qadriyatlar:
Iqtisodiy qadriyatlar - bu jamiyatning iqtisodiy faoliyatini boshqaruvchi tamoyillar va
e'tiqodlar. Bu qadriyatlar jamiyatning ishlab chiqarish va taqsimlash tizimlariga asoslanadi va
iqtisodiy tizimni shakllantiradi. Ular quyidagi jihatlarga ta'sir qiladi:
• Mehnatning qadri: Mehnatni qadrlash iqtisodiy qadriyatlar tizimining asosi
hisoblanadi. Ba'zi jamiyatlarda mehnat kishi hayotining eng muhim qismi deb hisoblanadi,
boshqa jamiyatlarda esa, asosan resurslar va ularni taqsimlashda iqtisodiy tenglikka ahamiyat
beriladi.Boylik va moliyaviy muvaffaqiyat: Iqtisodiy qadriyatlar ko'pincha boylik va moliyaviy
muvaffaqiyatni qanday baholashni belgilaydi. Ba'zi madaniyatlarda boylikni o'zlashtirish va
moliyaviy muvaffaqiyatga erishish yuqori qadrlanadi, boshqalarida esa, ko'proq adolatli
resurs taqsimoti va ijtimoiy farovonlikka e'tibor qaratiladi.
Iqtisodiy adolat: Iqtisodiy qadriyatlar, shuningdek, ijtimoiy tenglik va adolatni
ta'minlashga qaratilgan. Ko'plab jamiyatlarda iqtisodiy qadriyatlar ishlab chiqarish,
resurslarni taqsimlash va daromadlarni teng taqsimlashda adolatni targ'ib qiladi. Ijtimoiy va
iqtisodiy qadriyatlar bir-biri bilan chambarchas bog'liqdir. Ijtimoiy qadriyatlar jamiyat
a'zolarining qanday munosabatda bo'lishi va qanday iqtisodiy tizimni qo'llashlari haqida
belgilovchi normativlarni yaratadi, shuningdek iqtisodiy qadriyatlar ham ijtimoiy hayotdagi
farovonlik, korporativ madaniyat va iqtisodiy integratsiya, ijtimoiy tenglik va boylik taqsimoti
kabi muhim jihatlarni ta'minlaydi.
Xulosa tariqasida shuni aytishimiz mumkinki Ijtimoiy va iqtisodiy qadriyatlar
jamiyatning asosiy tuzilmalari va ijtimoiy hayotining barcha jabhalarini shakllantiradi.
Ijtimoiy qadriyatlar odamlar o'rtasidagi munosabatlarni boshqarib, iqtisodiy qadriyatlar
orqali jamiyatning iqtisodiy tizi tashkil qiladi. Antropologiya bu qadriyatlar o'rtasidagi
bog'liqlikni tahlil qilish orqali turli madaniyatlar va jamiyatlar o'rtasidagi farqlarni o'rganadi.
References:
1.
"Ijtimoiy antropologiya" oʻquv qoʻllanma. K. Kalonov, U. Sabirova -- Toshkent:"Go to
print",2020. - 176b
2.
"Tarixiy antropologiya" oʻquv qoʻllanma. N. Narziyev -- Toshkent, 2018 -173b
3.
" Ijtimoiy, falsiy qarashlarda axloqiy masalalar" falsafa va huquq jurnali, 2019 1-son
4.
" Milliy qadriyatlar va maʼnaviy merosning jamiyat taraqqiyotidagi ahamiyati" Toshkent
nashriyoti.
