YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
53
INGLIZ TILI AMALIY MASHG’ULOTLARIDA TALABALAR TIBBIY TEXNIK
KO’NIKMA VA MALAKALARINING RIVOJLANTIRISH METODIK MUAMMO
SIFATIDA
Axadova Mahliyo
Buxoro innovatsion ta`lim va tibbiyot universiteti
“Umumta`lim fanlar” kafedrasi assistenti
https://doi.org/10.5281/zenodo.14848095
Annotatsiya:
Mazkur maqolada ingliz tili amaliy mashg’ulotlarida tibbiyot sohasiga oid
terminlarni o’rgatishning metodik jihatlari va o’ziga xos xususiyatlari tahlil qilingan. Tibbiyot
terminologiyasining murakkabligi va uning o’quv jarayoniga integratsiyasi talabalarning til
kompetensiyasini rivojlantirish uchun alohida yondashuvlarni talab qiladi.
Kalit so’zlar
. Tibbiyot terminologiyasi, Ingliz tili, Amaliy mashg’ulotlar, Interfaol
metodlar, Kontekstual o’qitish, Kasbiy muloqot, Til kompetensiyasi.
Hozirgi global sog’liqni saqlash tizimi tibbiyot sohasida ingliz tilini mukammal bilishni
talab qiladi. Ingliz tili dunyo miqyosida xalqaro tibbiyotning asosiy kommunikatsiya vositasi
bo’lib, tibbiyot talabalari va mutaxassislari uchun kasbiy muvaffaqiyatga erishishda muhim
omil hisoblanadi. Ushbu jarayonda tibbiyot terminologiyasini o’rgatish ingliz tili amaliy
mashg’ulotlarining ajralmas qismi bo’lib, talabalarni ilmiy matnlarni o’qish, yozish va tibbiy
muloqot olib borishga tayyorlaydi. Tibbiy terminologiya ko’pincha murakkab tuzilishga ega
bo’lib, lotin va yunon tillaridan kelib chiqqan. Bu terminlarni samarali o’rgatish uchun maxsus
metodikalarga asoslangan amaliy mashg’ulotlar o’tkazish talab etiladi. Ushbu maqolada ingliz
tili amaliy mashg’ulotlarida tibbiyot terminologiyasini o’rgatish metodikasining o’ziga xos
xususiyatlari va samarador yondashuvlar haqida batafsil ma’lumot beriladi. Tibbiyot
terminologiyasi tibbiy sohaning maxsus tili bo’lib, u ilmiy aniq, tizimli va o’zaro tushunish
uchun standartlashtirilgan atamalardan iborat. Bu terminlar o’zining aniqligi va to’g’ri
qo’llanilishi bilan bemorlar bilan muloqotda, diagnostika va davolash jarayonida hamda ilmiy
tadqiqotlarda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Tibbiyot atamalari ko’pincha murakkab bo’lib, ular
talabalar uchun maxsus o’qitish metodikalari va strategiyalarini talab qiladi.
Talabalar terminlarni klinik vaziyatlarda, masalan, bemor bilan intervyu olish yoki
diagnostik ma’lumotlarni tahlil qilish jarayonida ishlatishga tayyor bo’lishlari kerak. Masalan,
“hypertension” (qon bosimining yuqori bo’lishi) yoki “anemia” (qonda gemoglobin
miqdorining kamayishi) kabi atamalarni o’rganishda ular diagnostik holatlar bilan bog’liq
misollar orqali o’zlashtiriladi. Bu yondashuv talabalarga nafaqat terminlarni yod olishni, balki
ularni real hayotda to’g’ri qo’llashni ham o’rgatadi. Global standartlashtirish. Tibbiyot
terminologiyasi xalqaro miqyosda standartlashtirilgan bo’lib, bu sog’liqni saqlash sohasida
tilda bir xillikni ta’minlaydi. Bu jihat xalqaro tibbiy tadqiqotlarda va ko’p millatli jamoalarda
ishlashda ayniqsa muhimdir. Talabalar ushbu standartlashtirishning ahamiyatini tushunishi
va atamalarni global miqyosda bir xil tushuniladigan shaklda qo’llashni o’rganishlari zarur.
Shuningdek, virtual simulyatsiyalar va interaktiv dasturlar orqali talabalar terminlarni real
vaziyatlarda qo’llashni mashq qilishlari mumkin. Multidisiplinar aloqalar. Tibbiyot
terminologiyasi boshqa fanlar bilan ham uzviy bog’liq. Masalan, biologiya, kimyo, va
farmatsevtika fanlari terminologiyasi bilan uyg’unlashgan holda, bu sohalarning integratsiyasi
orqali kengroq tushuncha hosil qilinadi. Talabalar ushbu bog’liqlikni tushunib, tibbiyot
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
54
terminologiyasini ko’p tomonlama yondashuv orqali o’rganadilar. Madaniy va lingvistik
jihatlar. Tibbiyot terminlarini o’rgatishda ularning madaniy va lingvistik jihatlarini inobatga
olish ham muhimdir. Masalan, ba’zi terminlarning turli madaniyatlarda qabul qilinish usuli
o’zgarishi mumkin. Bu esa talabalarning madaniyatlararo muloqot qobiliyatini oshirish va
atamalarni ehtiyotkorlik bilan ishlatishni ta’minlaydi.
Yuqoridagi barcha xususiyatlar tibbiyot terminologiyasini maxsus e’tibor talab qiluvchi
soha tiliga aylantiradi. Bu terminlarni o’rganish jarayonida kontekstual yondashuv,
zamonaviy texnologiyalar va ko’rgazmali materiallardan foydalanish orqali talabalar nafaqat
so’zlarning lug’aviy ma’nosini, balki ularning real amaliyotdagi ahamiyatini tushunish
imkoniyatiga ega bo’ladilar. Kontekstual yondashuv talabalarning real hayotiy vaziyatlarda
tibbiyot terminlarini qanday qo’llashni o’rganishiga qaratilgan. Masalan, mashg’ulotlarda
klinik holatlarni tahlil qilish, bemorlar bilan bo’ladigan muloqot simulyatsiyalari va kasbiy
yozishmalarni o’rgatish orqali talabalarning kasbiy ko’nikmalarini rivojlantirish mumkin.
Interfaol o’qitish metodlari, jumladan, guruhli muhokamalar, loyiha ishlari va rolli o’yinlar,
tibbiy terminlarni o’rganishni qiziqarli va samarali qiladi. Bunday metodlar talabalarni faol
ishtirok etishga undaydi va ularning o’zlashtirish darajasini oshiradi. Masalan, talabalar tibbiy
tarix yozish yoki bemorlar bilan suhbatlar olib borish orqali o’z bilimlarini amaliyotda
mustahkamlashlari mumkin. Zamonaviy texnologiyalar terminologiyani o’rgatishda katta
yordam beradi. Elektron resurslar, masalan, tibbiy atamalar lug’atlari, interaktiv mobil
ilovalar va onlayn simulyatorlar, talabalar uchun qo’shimcha o’quv vositasi bo’lib xizmat
qiladi.
Tibbiy terminologiyani o’rganish tibbiyot talabalari uchun o’ta muhim bo’lib, bu ularning
kelajakdagi kasbiy faoliyatida bir qator sohalarda muvaffaqiyat qozonishlariga yordam beradi.
Birinchi navbatda, tibbiy terminologiya talabalarning kasbiy muloqot ko’nikmalarini
rivojlantirish uchun zarurdir. Bemorlar bilan samarali muloqot o’rnatish va boshqa sog’liqni
saqlash mutaxassislari bilan hamkorlik qilishda terminologiyaning aniq va to’g’ri qo’llanilishi
alohida ahamiyatga ega. Tibbiy atamalarning noto’g’ri ishlatilishi bemorga noto’g’ri ma’lumot
berishga yoki tashxis va davolash jarayonida chalkashliklarga olib kelishi mumkin. Shu
sababli, terminologiya bilimlari tibbiy jarayonlarning samaradorligini oshiradi va bemorlar
ishonchini mustahkamlaydi. Ikkinchidan, tibbiy terminologiya ilmiy tadqiqotlar uchun asosiy
vosita hisoblanadi. Talabalar tibbiy adabiyotlarni o’qib tushunish, ilmiy maqolalarni yozish va
ilmiy natijalarni xalqaro darajada taqdim etishda tibbiy atamalardan foydalanadilar. Tibbiy
bilimlarning aksariyati xalqaro tibbiyot jurnallarida ingliz tilida chop etiladi, bu esa tibbiyot
talabalari uchun ilmiy atamalarni bilishni o’ta muhim qiladi. Tibbiy atamalarni yaxshi bilish
ularning ilmiy tadqiqot faoliyatida muvaffaqiyatli bo’lishiga zamin yaratadi. Bundan tashqari,
tibbiy terminologiya global hamkorlik uchun zarur bo’lgan ko’nikmalardan biridir. Bugungi
kunda xalqaro sog’liqni saqlash sohasidagi konferensiyalar, seminarlar va tadbirlar tibbiyot
mutaxassislari uchun tajriba almashish va global muammolarni birgalikda hal qilish
imkoniyatini beradi. Bunday tadbirlarda samarali ishtirok etish uchun talabalarning tibbiy
terminologiya va kasbiy ingliz tilini yaxshi bilishi talab etiladi. Tibbiyot sohasiga oid
terminlarni o’rgatish maxsus yondashuv va metodikalarni talab qiladi. Ingliz tili amaliy
mashg’ulotlarida terminologiyani o’rgatishda kontekstual, interfaol va texnologiyalarga
asoslangan usullarni qo’llash talabalar bilimini chuqurlashtiradi va ularning kasbiy
kompetensiyasini oshiradi. Kelajakda o’qitish metodikalarini takomillashtirish uchun
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
55
zamonaviy texnologiyalarni kengroq qo’llash va talabalarning individual ehtiyojlarini hisobga
oluvchi dasturlarni ishlab chiqish maqsadga muvofiqdir.
References:
1.
Selwyn, N. (2016). Education and Technology: Key Issues and Debates. Routledge.
2.
Bachmann-Mettler, I. (2020). Medical Terminology and Language Learning. Journal of
Medical Education, 12(3), 45–52.
3.
Cambridge University Press (2021). Medical English for Healthcare Professionals.
4.
European Commission (2020). Language Skills in Medical Education.
5.
Oxford University Press (2019). Teaching Medical Terminology: Best Practices.
Axadova, M. (2025). INGLIZ TILI AMALIY MASHG'ULOTLARIDA TALABALAR TIBBIY TEXNIK
KO'NIKMA VA MALAKALARINING RIVOJLANTIRISH METODIK MUAMMO SIFATIDA. В
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF ACADEMIC RESEARCH (Т. 3, Выпуск 2, сс. 22–24). Zenodo.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14825158
7.
Akhadova Makhliyo. INNOVATIVE METHODS TO ENHANCE COLLABORATION AMONG
ELEMENTARY STUDENTS. CENTRAL ASIAN JOURNAL OF ACADEMIC RESEARCH IF = 5.441
