YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
122
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA TURIZM ISTIQBOLLARI VA TURIZM
SOHASIDA INSON RESURSLARINING O‘RNI
Jahongir Ravshanovich Mansurov
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
“Mehnat iqtisodiyoti” kafedrasi doktoranti
https://doi.org/10.5281/zenodo.15200987
Annotatsiya.
Mazkur ilmiy tezisda O‘zbekiston Respublikasida turizm sohasining rivojlanish
dinamikasi, mavjud salohiyat va muammolar, shuningdek, inson resurslarining bu sohadagi hal
qiluvchi o‘rni chuqur tahlil etilgan. Xalqaro statistik ma’lumotlar va mahalliy tajribalar asosida, turizm
xizmatlari sifatini oshirishda kadrlar salohiyati va kompetensiyalarining ta’siri yoritiladi. Muallif
tomonidan sohaga oid takliflar va strategik yondashuvlar ilgari suriladi.
Kalit so’zlar.
turizm sektori, inson resurslari, servis sifati, raqobatbardoshlik, barqaror
rivojlanish, kadrlar siyosati.
Kirish.
So‘nggi yillarda O‘zbekiston Respublikasi turizmni iqtisodiyotning ustuvor
yo‘nalishlaridan biri sifatida e’tirof etib, bu sohada tizimli islohotlarni amalga oshirmoqda. Jahon
turizm tashkiloti (UNWTO) ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yil yakuniga qadar O‘zbekistonga tashrif
buyurgan xorijiy sayyohlar soni 6,6 million kishidan oshgan bo‘lib, bu ko‘rsatkich pandemiyadan
keyingi tiklanish jarayonida mintaqadagi eng yuqori o‘sish sur’atlaridan biri hisoblanadi.
Shu bilan birga, bu sohaning sifatli rivoji uchun zarur bo‘lgan omillardan eng asosiysi — inson
resurslaridir. Xizmat ko‘rsatish sifati, turistik mahsulotlarning jozibadorligi va mijozlar bilan ishlash
madaniyati bevosita sohaga jalb qilingan mutaxassislarning bilim, ko‘nikma va munosabatlariga
bog‘liq.
Asosiy qism.
O‘zbekiston hukumati tomonidan 2022–2026-yillarga mo‘ljallangan “Yangi
O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi”da turizm sohasini rivojlantirish alohida yo‘nalish sifatida
belgilangan. 2023-yilda turizm sohasining YaIMdagi ulushi
5,1%
ni tashkil etdi. Shuningdek,
O‘zbekiston 2024-yildan boshlab xalqaro turistik reytinglarda ko‘proq ishtirok etishga kirishdi. “Global
Muslim Travel Index” bo‘yicha mamlakatimiz
Top-20 yo‘nalish
qatoriga kirdi. Bu esa soha uchun
sifatli kadrlar va mos infratuzilma zarurligini yanada dolzarb qiladi. Bugungi kunda O‘zbekistonda
turizm yo‘nalishida faoliyat yurituvchi xodimlar soni taxminan
65 ming kishini
tashkil etadi
(Statistika agentligi, 2023). Ularning 60% dan ortig‘i xususiy sektor subyektlari hissasiga to‘g‘ri keladi.
Biroq, mavjud kadrlar salohiyati quyidagi muammolar bilan to‘qnash kelmoqda:
Chet tillarni bilish darajasi past (ayniqsa, ingliz va xitoy tillari);
Xizmat ko‘rsatish madaniyatining xalqaro mezonlarga to‘g‘ri kelmasligi;
Amaliy ko‘nikmalarning yetishmasligi (nazariy bilimlar ustun);
Ta’lim tizimida servis, mehmondo‘stlik va mijozlar psixologiyasi bo‘yicha darslarning yetarli
emasligi.
WTTC (World Travel & Tourism Council) hisobotiga ko‘ra, xizmat ko‘rsatish sifati 2023-yilda
O‘zbekistonda sayyohlar noroziligining eng ko‘p uchraydigan sabablaridan biri sifatida qayd etilgan.
O‘zbekistonda turizm sohasida inson resurslarini sifat jihatidan rivojlantirish quyidagi yo‘nalishlar
orqali amalga oshirilishi mumkin:
1.
Amaliyotga yo‘naltirilgan ta’lim
:
Turizm kollej va universitetlarida dual ta’lim tizimini joriy qilish — talabalarni o‘qish jarayonidanoq
mehmonxonalar, gidlik agentliklari va aeroport xizmatlari bilan bog‘lash.
2.
Xalqaro sertifikatlash
:
Xalqaro mehmondo‘stlik tashkilotlari bilan hamkorlikda qisqa muddatli kurslar va sertifikatlar
(masalan, IATA, UNWTO Academy, Swiss Education Group) asosida malaka oshirish.
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
123
3.
Hududiy kadrlar klasteri
:
Har bir turistik mintaqada (Samarqand, Buxoro, Xiva, Farg‘ona vodiysi) o‘ziga xos servis standartlari
va mahalliy madaniyatga mos trening markazlari tashkil etish.
4.
Raqamli servisni rivojlantirish
:
Turizmda xizmat ko‘rsatishni avtomatlashtirish bo‘yicha mutaxassislar tayyorlash — CRM tizimlari,
onlayn bronlash, mijozlar bazasi bilan ishlash.
Xulosa va takliflar.
O‘zbekiston Respublikasida turizm sohasi ulkan salohiyatga ega bo‘lishiga qaramasdan, uning
muvaffaqiyatli rivojlanishi bevosita inson kapitaliga bog‘liq. Xizmat sifati, mijozlar mamnuniyati va
xalqaro reytinglardagi o‘rin — barchasi kadrlar salohiyatining darajasini aks ettiradi. Shu bois, soha
uchun malakali, zamonaviy bilimlarga ega, xorijiy tillarni biluvchi va xalqaro tajribaga ega
mutaxassislar tayyorlash — turizm siyosatining markaziy elementi bo‘lishi lozim. Davlat va xususiy
sektor hamkorligida inson resurslarini rivojlantirishga qaratilgan aniq strategiyalar ishlab chiqilishi
zarur.Amerika Qo’shma Shtatlarida kompaniya rahbarlari tashkilot ichida sog’lom raqobat uchun
sharoit yaratadilar. Xodimlar martaba zinapoyasida yuqoriga ko’tarilish imkoniyati sifatida
rivojlanishga undaydi.
Yevropada ko’plab kompaniyalar jahon bozorida raqobatlashish uchun kurashmoqda. Ular turli
mamlakatlarda joylashgan xodimlar o’rtasida murabbiylik va tajriba almashish bilan shug’ullanadilar.
AQSh va Yevropada ko’pincha mentorlik, masofaviy ta’lim va tajriba almashish usuli qo’llaniladi.
Ular nafaqat uyda, balki tashqarida ham mashq qilishadi.
Yaponiyada jamoa har bir xodimning katta oila a’zosi ekanligi haqidagi ongni rivojlantiradi. Har
bir shaxsning muvaffaqiyati va muvaffaqiyatsizligi butun kompaniyaning muvaffaqiyati yoki
muvaffaqiyatsizligiga olib kelishi mumkin.
Yaponiyada xodimlar ish joyida o’qitiladi. Mutaxassisni tashqi kurslarga yuborish odatiy hol
emas.
Mahalliy kadrlar tayyorlash tizimi Yevropa-Amerika va Yaponiya yondashuvlarini o’z ichiga
oladi. Ko’pincha jamoa yapon kompaniyalaridagi kabi katta oila sifatida qabul qilinadi. Ammo uyda
o’qitish bilan bir qatorda, xodimlar tashqi kurslar uchun haq to’lanadi va masofaviy dasturlardan
foydalanadi.
Foydalanilgan adabiyotlar/Используемая литература/References:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti PF–60-son Farmoni, 2022-yil 28-yanvar.
2.
Davlat Statistika qo‘mitasi hisobotlari, 2023–2024.
3.
UNWTO Tourism Barometer, 2023.
4.
WTTC Economic Impact Report, 2023.
5.
“O‘zbekiston Respublikasi turizmni rivojlantirish konsepsiyasi – 2030”, Tashkent, 2022.
6.
Mintaqaviy turizmni rivojlantirish agentligi (Samarqand, Buxoro, Xorazm) maxsus
tahlillari.
