YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
87
GANDBOL OʻYINI KELIB CHIQISHI VA UNI OʻZBEKISTONDA
RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI
Asadov Fahriddin Yoʻldoshovich
Shahrisabz davlat pedagogika instituti
Ijtimoiy fakulteti Jismoniy madaniyat yoʻnalishi oʻqituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15471564
Annotatsiya:
Ushbu maqolada gandbolning tarixi, qisqacha qoidalari, Oʻzbekistonda
ushbu sport turining rivojlanish bosqichlari va yutuqlari tahlil qilinadi. Shuningdek,
Oʻzbekistonda gandbolni rivojlantirish uchun qilingan ishlar va kelajakdagi istiqbollari haqida
fikr yuritiladi.
Kalit soʻzlar:
gandbol, sport tarixi, Oʻzbekiston sporti, jamoaviy oʻyinlar, gandbol
federatsiyasi, yoshlar sporti.
Abstract:
The article presents the history of handball, brief plans, analysis of the stages
and achievements of this sport in Uzbekistan. , The work for the development of handball in
Uzbekistan and its future prospects are discussed.
Keywords:
handball, history of sports, Uzbek sports, team games, handball federation,
youth sports.
Аннотация:
В этой статье будут представлены история, краткие правила
гандбола, этапы и достижения развития этого спорта в Узбекистане. Также обещано
обсудить работу и будущую работу для развития гандбола в Узбекистане.
Ключевые слова:
гандбол, история спорта, Узбекские спортивные, общественные
игры, федерация гандбола, молодежный спорт.
Kirish qismi
Gandbol – jamoaviy sport turi boʻlib, uning kelib chiqishi va rivojlanishi dunyo
miqyosida keng tarqalgan. Gandbol – tezlik, chaqqonlik va jamoaviy hamkorlikni talab
qiluvchi dinamik sport turi hisoblanadi. Bu oʻyin XX asr boshlarida Yevropada shakllangan
boʻlsa-da, keyinchalik butun dunyoga tarqaldi. Oʻzbekistonda gandbol nisbatan yangi sport
turi boʻlishiga qaramay, soʻnggi yillarda mamlakatimizda unga qiziqish ortib bormoqda.
Respublikamizda gandbolni rivojlantirish, yoshlarni jalb etish va xalqaro musobaqalarda
ishtirok etish uchun qator chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Ushbu maqolada
gandbolning kelib chiqishi, Oʻzbekistonda uning oʻrni va rivojlanish istiqbollari yoritiladi.
Gandbolning kelib chiqishi va tarixi
Zamonaviy gandbolning shakllanishi 19-asr oxiriga toʻgʻri keladi. 1898-yilda Daniyalik
murabbiy Holger Nielsen oʻzining oʻquv dasturiga "haandbold" deb nomlangan yangi oʻyinni
kiritdi. Bu oʻyin futbol va basketbol elementlarini oʻzida mujassam etgan edi.
Xalqaro gandbol 1928-yilda Xalqaro Gandbol Federatsiyasi (IHF) tashkil etilishi bilan
yangi bosqichga koʻtarildi. 1936-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida gandbol birinchi marta
Olimpiada dasturiga kiritildi.
Oʻzbekistonda gandbol
Oʻzbekistonda gandbol Sovet davrida, 20-asrning oʻrtalarida paydo boʻldi. Dastlabki
yillarda bu sport asosan Toshkent va bir qancha yirik shaharlarda rivojlandi. Mustaqillik
yillarida gandbol bir muddat turgʻunlikka uchradi, biroq soʻnggi yillarda qayta jonlanish
belgilari sezilmoqda.
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
88
2018-yilda Oʻzbekiston Gandbol Federatsiyasi qayta tashkil etildi va bu sport turini
rivojlantirish uchun izchil ishlar boshlandi. Federatsiya mamlakatimizda gandbolni
ommalashtirish, yoshlar oʻrtasida qiziqishni oshirish va xalqaro musobaqalarda ishtirok etish
uchun koʻplab loyihalarni amalga oshirmoqda.
Oʻzbekistonda gandbolni rivojlantirish choralari
1. Infratuzilmani rivojlantirish: Soʻnggi yillarda Toshkent, Samarqand, Buxoro va boshqa
shaharlarda zamonaviy gandbol maydonlari qurilmoqda. Yoshlar sportini qoʻllab-
quvvatlashda ham katta eʼtibor qaratilmoqda masalan Maktab va kollejlarda gandbol boʻyicha
toʻgaraklar tashkil etilmoqda, yoshlar oʻrtasida turnirlar oʻtkazilmoqda.
Gandbolni rivojlantirishning dolzarb masalalarini hal etish sport tashkilotlari, klublar,
murabbiylar, davlat idoralari va boshqa manfaatdor shaxslarning birgalikdagi
sa’yharakatlarini taqozo etadi. Gandbol jamoasining barcha a'zolari o'rtasida umumiy
maqsadlarga erishish uchun sheriklik va hamkorlikni yaratish muhimdir.
Gandbolni rivojlantirishda davlat ishtiroki alohida ahamiyatga ega. Hukumatlar
moliyaviy yordam ko'rsatishi, sport infratuzilmasiga sarmoya kiritishi, murabbiylarni
rivojlantirish va o'qitish dasturlarini yaratishi va gandbolni targ'ib qilish kampaniyasini
yaratishi mumkin. Qo‘l to‘pini rivojlantirishda sport tashkilotlari, klublarning ham o‘rni katta.
Ular kadrlar tayyorlash sifatini oshirish va yoshlarga oid dasturlarni ishlab chiqish ustida
ishlashi kerak. Klublar iqtidorli o'yinchilarni o'ziga jalb etib, ularning o'sishi va rivojlanishi
uchun imkoniyatlar yaratishi mumkin. Qo'l to'pini rivojlantirishda murabbiylarning ham
ahamiyati katta. Malakali murabbiylar o‘yinchilarning mahoratini oshirish, jamoaviy ruhni
shakllantirish va samarali taktik strategiyalarni yaratishga qodir. Gandbolning sifatli
rivojlanishini ta'minlash uchun murabbiylarni tayyorlash va tayyorlash ustuvor vazifa bo'lishi
kerak [5].
Oʻzbekiston gandbolining kelajagi yorqin hisoblanadi. Chunki yoshlarga katta
imkoniyatlar berilmoqda. Oʻzbekiston aholisining katta qismini yoshlar tashkil etadi, ular
orasida sportga qiziqish kuchli hisoblanadi.
Xulosa
Gandbol sport turi hozirgi keng tarqalgan sport turlaridan biri hisoblanadi. Gandbol
sport turi jahon sporti tarixida muhim oʻrin egallagan va Oʻzbekistonda ham oʻsib borayotgan
sport turidir. Mamlakatimizda ushbu sportni rivojlantirish uchun federatsiya faoliyati, maktab
va kollejlarda gandbol boʻyicha sinflar ochish, xalqaro tajribani oʻrganish kabi ishlar amalga
oshirilmoqda. Bundan tashqari, yoshlar oʻrtasida gandbolga qiziqishni oshirish orqali
kelajakda Oʻzbekistonni xalqaro musobaqalarda namoyon etish maqsad qoʻyilgan.
Oʻzbekiston gandboli xalqaro maydonda muvaffaqiyatli chiqishlari bilan mamlakatimiz
nomini dunyoga tanitishi aniq.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Xalqaro Gandbol Federatsiyasi (IHF) rasmiy veb-sayti – www.ihf.info
2.
Oʻzbekiston Gandbol Federatsiyasi maʼlumotlari.
3.
"Jamoaviy sport turlari tarixi" – T. Ivanov, 2018.
4.
"Oʻzbekiston sporti: rivojlanish va istiqbollar" – O. Hasanov, 2020.
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
89
5.
“Gandbol sport turini rivojlantirishning dolzarb masalalari” – Abduraxmonov Saydillo
Xakimovich. “Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar: Nazariya va amaliyot” nomli ilmiy,
masofaviy, onlayn konferensiya.
