Mualliflar

  • Raxmatov Hamdam Normurodovich
  • Mizrobov Feruz Vaxob o’g’li Salohiddinov Muhammadumar Otabek o‘g‘li
  • Abduhakimov Farrux Nasimjon o’g’li

Muallif tarjimai holi

  • Raxmatov Hamdam Normurodovich

    1 Electro Energy department Navoi State Mining and Technology University, Navoi, Uzbekistan

  • Mizrobov Feruz Vaxob o’g’li Salohiddinov Muhammadumar Otabek o‘g‘li

    1 Electro Energy department Navoi State Mining and Technology University, Navoi, Uzbekistan

  • Abduhakimov Farrux Nasimjon o’g’li

    1 Electro Energy department Navoi State Mining and Technology University, Navoi, Uzbekistan

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.yottoro.123380

Kalit so‘zlar:

Keywords: quvvat iste’moli tegirmon flotatsiya suvsizlantirish ruda qayta ishlangan ruda konsentrat maydalash ishlov berish hajmi boyitish umumiy iste’mol maxsus istemol ishlab chiqarish qayta ishlash tog’-kon korrelyatsiya diskretlash geologik omillar.

Annotasiya

Abstract. Tog'-kon va qayta ishlash korxonalari ishlab chiqarish tannarxida energiya xarajatlarining katta ulushiga ega bo'lgan elektr energiyasining yirik iste'molchilari hisoblanadi. Shunday qilib, ishlab chiqarish tannarxidagi elektr energiyasining narxi 1-Gidrometallurgiya zavodi uchun yuqori qiymatlarni qabul qiladi Shu nuqtai nazardan, energiya iste'moli jarayonini boshqarish uchun asos sifatida ishlatilishi mumkin bo'lgan energiya iste'moli modellarini ishlab chiqish, energiya iste'molini o'rganishning muhim tarkibiy qismidir. Ushbu maqolada tog’- kon va qayta ishlash korxonalarida elektr energiya iste’mol qilish qonuniyatlari o’rganilgan. Bu kabi qonuniyatlarni o’rganish tog’ kon va qayta ishlash zavodi uchun energiya istemolini boshqarish darajasini belgilashga yordam beradi


background image

Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari

https://scientific-jl.com/

19-to’plam 5-son May 2025

34

TOG'-KON VA QAYTA ISHLASH ZAVODI UCHUN ENERGIYA

ISTEMOLINI BOSHQARISH DARAJASINI BELGILASHGA YORDAM

BERUVCHI OMILLAR.

Raxmatov Hamdam Normurodovich

Mizrobov Feruz Vaxob o’g’li

Abduhakimov Farrux Nasimjon o’g’li

1

Electro Energy department Navoi State Mining and Technology University,

Navoi, Uzbekistan

Abstract. Tog'-kon va qayta ishlash korxonalari ishlab chiqarish tannarxida

energiya xarajatlarining katta ulushiga ega bo'lgan elektr energiyasining yirik

iste'molchilari hisoblanadi. Shunday qilib, ishlab chiqarish tannarxidagi elektr

energiyasining narxi 1-Gidrometallurgiya zavodi uchun yuqori qiymatlarni qabul

qiladi Shu nuqtai nazardan, energiya iste'moli jarayonini boshqarish uchun asos

sifatida ishlatilishi mumkin bo'lgan energiya iste'moli modellarini ishlab chiqish,

energiya iste'molini o'rganishning muhim tarkibiy qismidir. Ushbu maqolada tog’-

kon va qayta ishlash korxonalarida elektr energiya iste’mol qilish qonuniyatlari

o’rganilgan. Bu kabi qonuniyatlarni o’rganish tog’ kon va qayta ishlash zavodi

uchun energiya istemolini boshqarish darajasini belgilashga yordam beradi

Keywords: quvvat iste’moli, tegirmon, flotatsiya, suvsizlantirish, ruda, qayta

ishlangan ruda, konsentrat, maydalash, ishlov berish hajmi, maydalash, boyitish,

umumiy iste’mol, maxsus istemol, ishlab chiqarish, qayta ishlash, tog’-kon,

korrelyatsiya, diskretlash, geologik omillar.

1. Introduction

Tog'-kon va qayta ishlash korxonalarining elektr energiyasi iste'moli

vaqtinchalik, tog'-kon, texnologik, ishlab chiqarish va boshqa omillar bilan

belgilanadigan tasodifiy jarayondir. Quvvat iste'molini o'rganishda vaqt omilini

energiya iste'moli sodir bo'ladigan vaqt davrlarini, xususan: soat (yarim soat),

smena, kun, chorak, yilni diskretlash orqali hisobga olish mumkin. Qayta ishlangan


background image

Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari

https://scientific-jl.com/

19-to’plam 5-son May 2025

35

rudalarning turlariga qarab quvvat sarfini tekshirish orqali geologik omillarni

hisobga olish mumkin. Elektr iste'molini o'rganish, uni turli texnologik

bosqichlarga ko'ra farqlashda texnologik omillarni hisobga olish mumkin.

Texnologik asbob-uskunalar, qayta ishlash bosqichlari va ishlab chiqarish

ob'ektlarining ishlab chiqarish yukiga qarab quvvat sarfini o'rganish orqali ishlab

chiqarish omilini hisobga olish mumkin.

Ehtimoliy xususiyatni hisobga olgan holda, energiya iste'moli rejimlari

bo'yicha statistik materiallarni tahlil qilish ehtimollik nazariyasi va matematik

statistika qoidalaridan foydalangan holda amalga oshirilishi kerak;

O'rganilayotgan korxonalarda energiya iste'moli rejimlari to'g'risida dastlabki

statistik ma'lumotlar sifatida quyidagilar olingan:

1. 1-Gidrometallurgiya zavodida silliqlashning 1-bosqichidagi shar

tegirmonlarining texnologik birliklarining energiya iste'moli bilan birlashtirilgan

oltin rudalarini qayta ishlash energiya iste'moli rejimlarining soatlik qiymatlari va

hajmlari.

2. . 1-Gidrometallurgiya boyitish zavodining elektr energiyasi iste'molining

kunlik qiymatlari va ular bilan birlashtirilgan qayta ishlash jarayonlarining

(maydalash,

maydalash,

flotatsiya,

suvsizlantirish)

ishlab

chiqarish

ko'rsatkichlarining operativ hisobi to'g'risidagi ma'lumotlar.

3. . 1-Gidrometallurgiya qayta ishlash korxonalari uchun elektr energiyasi

iste'molining oylik qiymatlari va ular bilan birlashtirilgan ishlab chiqarish

ko'rsatkichlari (qayta ishlangan rudalar hajmi, kontsentratlar, granulalar, briketlar

ishlab chiqarish) bo'yicha statistik hisobot ma'lumotlari, shuningdek granulalarni

tayyorlash zavodi va issiq eritish sexi.

Elektr iste'moli rejimlarini o'lchash metrologik jihatdan tasdiqlangan AR-5

quvvat sarfi analizatori yordamida amalga oshirildi.

Statistik materiallarning dastlabki namunalari kamida 090-0,95 ishonch

ehtimoli bilan statistik xulosalar olish uchun etarli hajmda shakllantirildi.

1-Gidrometallurgiya boyitish zavodining tegirmon texnologik agregatlarining


background image

Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari

https://scientific-jl.com/

19-to’plam 5-son May 2025

36

energiya iste'moli rejimlari va qayta ishlash bosqichlarini o'rganishda turli

rudalarning energiya iste'moli rejimlariga ta'sirini hisobga olish talabi bilan

eksperimental tadqiqotlar rejalashtirilgan.

Texnologik qurilmalarning energiya iste'moli rejimlarini va boyitish

ishlab chiqarishni qayta ishlash bosqichlarini o'rganish

O‘rganilayotgan energiya iste’molchilari sifatida silliqlashning 1-

bosqichidagi tegirmonlarning texnologik birliklari olindi, ularning energiya

iste’moli qayta ishlash zavodi quvvatining 60% gacha bo‘ladi.

Elektr energiyasini iste'mol qilish rejimlari rudani qayta ishlash uchun jami

energiya sarfi, shuningdek, qayta ishlangan ruda birligiga (tonna) solishtirma

energiya sarfi bilan tavsiflanadi.

1-Gidrometallurgiya zavodidagi M0, M2, M3, M4, M5 (Ml tegirmoni

ta'mirda bo'lgan) tegirmonlarining texnologik birliklari tomonidan jami va

solishtirma energiya iste'moli va ular bilan bog'liq rudani qayta ishlash hajmlari

to'g'risida ma'lumotlarni olish imkonini berdi..

Olingan ma'lumotlar umumiy va o'ziga xos energiya iste'moli,

shuningdek qayta ishlangan rudalar hajmining birlashtirilgan o'zgaruvchan

qatorlarini tuzishga imkon berdi:

Olingan statistik materialni tahlil qilish ehtimollar nazariyasi va matematik

statistika qoidalariga muvofiq amalga oshirildi.

Tegirmonlarning texnologik birliklarining energiya iste'moli rejimini

tavsiflash

uchun

energiya-texnologik

xarakteristikalar

deb

ataladigan

tegirmonlarning ishlab chiqarish unumdorligiga solishtirma quvvat sarfining

bog'liqligini ko'rib chiqish maqsadga muvofiqdir.

MO tegirmoni uchun ishlov berish hajmi va solishtirma quvvat sarfining

tajriba nuqtalarini taqsimlash misollari 2-rasmda keltirilgan.

“Rudani qayta ishlashning soatlik hajmi (t) - soatlik solishtirma quvvat sarfi

(kVt/t)” koordinatalarida tegirmonlarning texnologik birliklari bo‘yicha

eksperimental ma’lumotlarning korrelyatsiya maydonlarini ko‘rib chiqish shuni

ko‘rsatadiki, bu ko‘rsatkichlar o‘rtasidagi statistik bog‘liqlik funksiya bilan


background image

Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari

https://scientific-jl.com/

19-to’plam 5-son May 2025

37

tavsiflanishi mumkin.

𝑦 = 𝑎 + 𝑏𝑥

(1)

manfiy koeffitsient bilan b.

Statistik ma'lumotlarni qayta ishlash natijasida soatlik solishtirma elektr

energiyasi iste'molining tegirmonning qayta ishlangan rudasining soatlik hajmiga

korrelyatsion bog'liqliklari olingan. M0, M2, MZ, M4, M5 tegirmonlari

uchun.

(𝑄

𝑃

)𝜔 = 𝑓(𝑄

𝑃

)

Tegirmon texnologik birliklarining olingan elektrotexnologik tavsiflari har xil

turdagi rudalar uchun quyidagi ifodalarga ega:

6.22

6.40

6.38

6.36

6.34

6.32

6.30

6.28

6.26

6.42

6.44

6.46

6.48

6.24

100.2

97.8 98.0

98.2 98.4

98.6 98.8

99.0 99.2

99.4 99.6

99.8 100.0

Var1

Scatterplot (Spreadsheet in Processing Plant Data 10V*20c

Var2=14,0843-0,0786*x

Var1: Var2 r

2

=0.5668; r=0.7529; p=0.0005; y=14.0842857-0.0785714286*x

2-rasm - Korrelyatsiya maydoni va korrelyatsiya bog'liqligi

𝜔 = 𝑓(𝑄

𝑃

)

M0

tegirmoni uchun (Oltin rudasi)

Tegirmon M0

Oltin rudasi

𝜔 = 14,08 − 0,08𝑄

𝑝

(2)

Tegirmon M2

Oltin rudasi

𝜔 = 9,02 − 0,025𝑄

𝑝

(3)

Tegirmon M3


background image

Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari

https://scientific-jl.com/

19-to’plam 5-son May 2025

38

Oltin rudasi

𝜔 = 14,41 − 0,07𝑄

𝑝

(4)

M4 tegirmoni

Oltin rudasi

𝜔 = 23,5 − 0,2𝑄

𝑝

(5)

M5 tegirmoni

Oltin rudasi

𝜔 = 16,93 − 0,1𝑄

𝑝

(6)

Olingan bog'liqliklar tegirmonlarning energiya-texnologik ish rejimlarini aks

ettiradi va tegirmonlarning qayta ishlangan rudasining soatlik hajmidan soatlik

solishtirma quvvat sarfining o'zgarishini ko'rsatadi.

Olingan energiya texnologiyasiga bog'liqliklar o'ziga xos quvvat iste'moli va

tegirmonlarning qayta ishlangan rudasi hajmi o'rtasida ancha yuqori

korrelyatsiyaga ega, bu 0,75-0,99 oralig'ida bo'lgan korrelyatsiya koeffitsientlari

qiymatlari bilan tasdiqlanadi.

Texnologik bosqichlarning energiya-texnologik tavsiflari

Boyitish ishlab chiqarishning energiya iste'moli rejimlarini farqlash uchun

alohida ishlov berish bosqichlarining energiya iste'moli rejimlarini ko'rib chiqish

maqsadga muvofiqdir. Eksperimental tadqiqotga ko'ra, umumiy va solishtirma

energiya iste'molining kunlik qiymatlari va texnologik bosqichlar uchun tegishli

ishlab chiqarish ko'rsatkichlarining statistik namunalari - qayta ishlangan rudaning

kunlik hajmlari va hosil bo'lgan kontsentrat olingan.

Natijada, texnologik bosqichlarning energiya-texnologik xususiyatlarini

bog'liqlik sifatida aniqlash uchun variatsiya qatorlari va korrelyatsiya maydonlari

olindi:

- maydalash va maydalash bosqichlari uchun qayta ishlangan rudaning kunlik

hajmidan (t) kunlik elektr energiyasi iste'moli (kVt soat);

𝑊 = 𝑓(𝑄

𝑚

)

- flotatsiya va suvsizlanish bosqichlari uchun olingan konsentratning kunlik

hajmidan (t) kunlik elektr energiyasi iste'moli (kVt soat);

𝑊 = 𝑓(𝑄

𝑓𝑠

)

- maydalash va maydalash bosqichlari uchun rudaning kunlik unumdorligidan


background image

Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari

https://scientific-jl.com/

19-to’plam 5-son May 2025

39

(t) solishtirma energiya sarfi (kVt*s/t);

𝜔 = (𝑄

𝑚

)

- flotatsiya va suvsizlanish uchun konsentrat ishlab chiqarish uchun kunlik

mahsuldorlikdan (t) solishtirma energiya sarfi (kVt*s/t).

𝜔 = (𝑄

𝑓𝑠

)

Elektr energiyasining umumiy va solishtirma iste'moli, shuningdek ishlab

chiqarish hajmlari bo'yicha statistik ma'lumotlarning korrelyatsiya maydonlarini

ko'rib chiqish, qidirilayotgan bog'liqliklar chiziqli shaklga ega bo'lishi mumkin

degan taxminga olib keladi (2): bog'liqliklar uchun b koeffitsientining ijobiy

qiymatlari bilan. umumiy elektr energiyasi iste'moli, o'ziga xos elektr energiyasi

iste'moliga bog'liqlik uchun b koeffitsientlarining salbiy qiymatlari bilan.

Ko'rib chiqilayotgan bog'liqliklar oltin rudalari uchun olingan Shunday qilib,

elektrotexnologik xarakteristikalar - kunlik elektr energiyasi iste'molining qayta

ishlangan rudaning kunlik umumiy hajmiga (maydalash, maydalash) va har xil

turdagi rudalar uchun ishlab chiqarilgan kontsentratning kunlik hajmiga (flotatsiya,

suvsizlantirish) bog'liqligi quyidagi ifodaga ega:

"Maydalanish" texnologik bosqichi uchun

𝑊

𝑚

= 36935 + 0,39338 ∗ 𝑄

𝑚

(7)

"Tegirmon" texnologik bosqichi uchun

W

teg

= 1748Е2 + 1,752 ∗ 𝑄

𝑚

(8)

"Flotatsiya" texnologik bosqichi uchun

W

фл

= 95353 + 0,8543 ∗ 𝑄

𝑓𝑠

(9)

"Suvsizlanish" texnologik bosqichi uchun

W

обезв

= 41691 + 1,361 ∗ 𝑄

𝑓𝑠

(10)

Oltin rudalar uchun qayta ishlangan rudaning kunlik hajmidan (maydalash,

maydalash) va ishlab chiqarilgan kontsentratning sutkalik hajmidan (flotatsiya,

suvsizlantirish) kunlik o'ziga xos energiya sarfining elektrotexnologik tavsiflari

quyidagi ifodaga ega:

"Maydalanish" texnologik bosqichi uchun

𝜔

𝑚𝑎𝑦

= 26,321 − 0,0020 ∗ 𝑄

𝑚

(11)


background image

Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari

https://scientific-jl.com/

19-to’plam 5-son May 2025

40

"Tegirmon" texnologik bosqichi uchun

𝜔

𝑡𝑒𝑔

= 127,07 − 0,0102 ∗ 𝑄

𝑚

(12)

"Flotatsiya" texnologik bosqichi uchun

𝜔

𝑓𝑙

= 251,33 − 0,0976 ∗ 𝑄

𝑓𝑠

(13)

"Suvsizlanish" texnologik bosqichi uchun

𝜔

suvsiz

= 105,62 − 0,0411 ∗ 𝑄

𝑓𝑠

(14)

Texnologik jarayonlarning korrelyatsiya tenglamalari ko'rinishidagi olingan

energiya-texnologik tavsiflari ularga kiritilgan parametrlar o'rtasida etarlicha

kuchli bog'liqlikka ega.

Olingan energiya-texnologik xususiyatlardan energiya iste'moli jarayonini

rejalashtirish, operativ boshqarish va energiya iste'moli bo'yicha hisobot berishda

boshqarish uchun foydalanish maqsadga muvofiqdir. Tog'-kon va qayta ishlash

korxonalarining asosiy energiya ishlab chiqarishining energiya sarfini

modellashtirish

1-Gidrometallurgiya zavodida boyitish ishlab chiqarishining

energiya sarfini modellashtirish

Energiyani boshqarish darajasini oshirish, shu jumladan. Elektr energiyasini

iste'mol qilishni rejalashtirish, operativ boshqarish va hisobot berish darajasini

oshirish uchun qayta ishlash zavodining energiya-texnologik xususiyatlarini

o'rnatish kerak, bu esa o'ziga xos elektr energiyasi iste'molining qayta ishlangan

rudaning oylik hajmiga bog'liqligi - qayta ishlash zavodining energetik-texnologik

tavsifi energiyaning solishtirma iste'moli va rudani qayta ishlashning oylik

hajmlari bo'yicha statistik materiallar asosida amalga oshiriladi.

𝜔 = 𝑓(𝑄

рм

)

Ushbu omillarning korrelyatsiya maydonini ko'rib chiqish natijasida (3-rasm)

ular o'rtasida (2) turdagi chiziqli bog'lanish mumkin degan xulosaga kelishimiz

mumkin.

Korrelyatsion tahlil nazariyasi qoidalaridan foydalangan holda aniq oylik

elektr energiyasi iste'moli va qayta ishlangan rudaning oylik hajmi bo'yicha

statistik ma'lumotlarni qayta ishlash bog'liqlikni ifoda shaklida olish imkonini


background image

Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari

https://scientific-jl.com/

19-to’plam 5-son May 2025

41

berdi.

𝜔 = 𝑓(𝑄

рм

)

𝜔

qs

= 68,054 − 0,1062 ∗ 𝑄

rq

(15)

Bu yerda:

𝜔

м

- zavodning oylik solishtirma quvvat sarfi, kVt/t;

𝑄

rq

- kombinat tomonidan rudani qayta ishlashning oylik hajmi, ming tonna;

Natijada zavodning energiya-texnologik tavsiflari 3-rasmda ko'rsatilgan.

Elektr iste'moli jarayonini nazorat qilish darajasini oshirish uchun ushbu

xususiyatdan foydalanish tavsiya etiladi, shu jumladan. energiya iste'moli uchun

rejalashtirish, operativ boshqarish va hisobot berish darajasini oshirish bilan

birga.

𝜔 = 𝑓(𝑄

rq

)

30

48

46

44

42

40

38

36

34

50

52

54

56

32

280

160

180

200

220

240

260

Var1

Scatterplpt (Spreadsheete in Processing Plant Data 10V

4

40c

Var1=68,0538-0,1062*x

Var1: Var2 r

2

=0.5198; r=0.7210; p=0.000002; y=68.0538115-0.106237119*x

3-rasm korrelyatsiya maydoni va boyitishning bog’liqligi

𝜔 = 𝑓(𝑄

р

)

1-Gidrometallurgiya zavodining asosiy energiya iste'mol qiluvchi ishlab

chiqarish ob'ektlari tomonidan energiya sarfini modellashtirish

Energiya iste'moli rejimlarining matematik modellarini o'rnatish uchun 1-

gidrometallurgiya zavodining asosiy energiya iste'mol qiluvchi ishlab chiqarish

ob'ektlari uchun umumiy va solishtirma energiya sarfini modellashtirish amalga


background image

Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari

https://scientific-jl.com/

19-to’plam 5-son May 2025

42

oshirildi.

Oylik elektr energiyasi iste'moli va tegishli ishlab chiqarish ko'rsatkichlari

bo'yicha statistik materiallar tahlili shuni ko'rsatdiki, qidirilayotgan bog'liqliklar

(2) kabi chiziqli shaklga ega bo'lishi mumkin.

Korrelyatsiya tahlili natijasida quyidagi ifodalarga ega bo'lgan energiya

texnologiyasiga bog'liqliklar olindi:

Zavodni maydalash uchun

To'liq iste'mol

𝑊 = 20,17 + 0,52 ∗ 𝑄

𝑚ℎ

(16)

Maxsus iste'mol

𝑤 = 1893,8 − 14,76 ∗ 𝑄

𝑚ℎ

(17)

1-boyitish zavodi uchun (boyitish)

To'liq iste'mol

𝑊 = 4569Е2 + 11450 ∗ 𝑄

𝑚ℎ

(18)

Maxsus iste'mol

𝑤 = 1195Е2 − 6221 ∗ 𝑄

𝑚ℎ

(19)

2-sonli boyitish zavodi uchun (boyitish)

To'liq iste'mol

𝑊 = 2869Е2 + 27899 ∗ 𝑄

𝑚ℎ

(20)

Maxsus iste'mol

𝑤 = 93413 − 3670 ∗ 𝑄

𝑚ℎ

(21)

2-sonli boyitish zavodi uchun (filtrlash)

To'liq iste'mol

𝑊 = 54065 + 2576,8 ∗ 𝑄

𝑚ℎ

(22)

Maxsus iste'mol

𝑤 = 11292 − 338,5 ∗ 𝑄

𝑚ℎ

(23)

3-sonli boyitish zavodi uchun (boyitish)

To'liq iste'mol

𝑊 = 4763Е2 + 16383 ∗ 𝑄

𝑚ℎ

(24)

Maxsus iste'mol


background image

Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari

https://scientific-jl.com/

19-to’plam 5-son May 2025

43

𝑤 = 99731 − 3580 ∗ 𝑄

𝑚ℎ

(25)

3-sonli boyitish zavodi uchun (qo'shimcha boyitish)

To'liq iste'mol

𝑊 = 41696 + 8854,4 ∗ 𝑄

𝑚ℎ

(26)

Maxsus iste'mol

𝑤 = 22697 − 1081 ∗ 𝑄

𝑚ℎ

(27)

3-sonli granulalash zavodi uchun (texnologiya uchun jami)

To'liq iste'mol

𝑊 = 2699Е2 + 25536 ∗ 𝑄

𝑚ℎ

(28)

Maxsus iste'mol

𝑤 = 64795 − 1398 ∗ 𝑄

𝑚ℎ

(29)

16 - 29 ifodalarda - tegishli ishlab chiqarish mahsulotlari hajmi.

𝑄

𝑚ℎ

Olingan energiya-texnologik xususiyatlardan energiya iste'molini boshqarish

darajasini oshirish uchun foydalanish tavsiya etiladi, shu jumladan. energiya

iste'molini rejalashtirish, operativ boshqarish va hisobot berish darajasini oshirish.

4. Xulosa

Energiya iste'moli jarayonini boshqarish, shu jumladan, ishlab chiqarish

uchun energiya resurslarining iste'molini (umumiy va xususiy) belgilaydigan

qonunlarga asoslanishi kerak.

Ko'rsatilgan qonunlarlar orasida ushbu bobda

olingan elektr energiyasi iste'molining elektrotexnologik energiya mohiyati qayta

ishlangan rudalarga elektr energiyasini iste'mol qilishning bog'liqligini ko'rsatadi.

Tog'-kon va qayta ishlash korxonalarining asosiy ishlab chiqarishining

energiya iste'moli rejimlari (elektr-texnologik tavsiflari) chiziqli funktsiyalar

ishonchli tavsiflanadi va ishlab chiqarish turiga

qayta ishlangan rudalarning

texnologik sxemalari va turlari, ishlab chiqarish turiga qarab farq qiluvchi

koeffitsientlar bilan foydalaniladi.

Elektr energiyasi iste'molining ishlab chiqarish hajmiga aniq bog'liqligini

hisobga olgan holda, ushbu maqolada belgilangan elektr energiyasini iste'mol

qilish sxemalariga muvofiq elektr energiyasini iste'mol qilishni rejalashtirish,


background image

Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari

https://scientific-jl.com/

19-to’plam 5-son May 2025

44

operativ boshqarish va hisobot berish darajasini oshirish maqsadga muvofiqdir.

Rejalashtirish, operativ boshqarish va energiya iste'moli bo'yicha hisobot berishda

ushbu maqolada olingan asosiy energiya talab qiluvchi komponentlar, texnologik

bosqichlar va asosiy energiya talab qiluvchi tarmoqlarning elektr texnologik

xususiyatlaridan foydalanish ishlab chiqarish sharoitlariga moslashish darajasini,

aniqligini oshiradi. va energiya iste'moli jarayonini boshqarishning ishonchliligi

Adabiyotlar:

[1].

Karshibayev A.I. “Dissertation for the degree of Candidate of

Technical Sciences”, Moscow,

124,

(2011)

[2].

Oybek Ishnazarov, Jonibek Mavlonov, Davron Mardonov E3S Web

of Conferences

461

, 01091 (2023)

[3].

Mavlonov, J.

,

Mardonov, D.

,

Eshmirzayev, M.

,

Togayev, I.

E3S Web

of Conferences

,

414

, (2023)

[4].

Tovbaev A.N., Mardonov D.Sh., Mamatazimov A.X.,

Samatova S.S. Journal of Physics: Conference Series,

2094,

052048 (2021)

[5].

Ibadullaev, M., Tovbaev, A.N.

Research of Ferr-Resonance

Oscillations at the Frequency of Subharmonics in Three-Phase Non-Linear

Electric Circuits and Systems //

E3S Web of Conferences, 2020, 216, 01113

https://www.e3s-

conferences.org/articles/e3sconf/pdf/2020/76/e3sconf_rses2020_01113.pdf

[6].

Tovbaev A., Boynazarov G., Togaev I.

Improving the quality

of electricity using the application of reactive power sources

E3S Web of

Conferences

390(4):06032

DOI:

10.1051/e3sconf/202339006032

https://doi.org/10.1051/e3sconf/202339006032

[7].

Tovbaev, A.

,

Ibadulaev, M.

,

Safarov, Z.

Investtigation of sub

harmonic

oscillations

in

ferroresonance

chains

with

Obnem

magnetoprodes//AIP

Conference

Proceedings 2552,

030027

(2023);

https://doi.org/10.1063/5.0131606


background image

Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari

https://scientific-jl.com/

19-to’plam 5-son May 2025

45

[8].

Tovboyev,

A.N., Mardonov,

D.Sh., Mamatazimov,

A.X., Samatova, S.S.

Analysis of subharmonic oscillations in multi-phase

ferroresonance circuits using a mathematical model//

Instrumentation

Technology and Environmental Engineering

Journal of Physics: Conference

Series, Vol. 2094, Issue 5, id.052048, 6 pp.

November 2021

https://iopscience.iop.org/article/10.1088/1742-6596/2094/5/052048/pdf

[9].

Tovboyev A.N., Togayev I.B., Uzoqov I.Q., Nodirov G.Y.

Use of reactive power sources in improving thequality of electricity//

E3S

Web

of

Conferences

417,

03001

(2023)

GEOTECH-2023

https://doi.org/10.1051/e3sconf/202341703001

[10].

Tovbaev A.N., Ibadullayev M., Norboyev S.I. Analysis

of subharmonic oscillations in three-phase Ferroresonant circuits with

bias// IV International APITECH-IV - 2022 Journal of Physics: Conference

Series 2388 (2022) 012060

https://iopscience.iop.org/article/10.1088/1742-

6596/2388/1/012060/pdf

[11].

Tovboev, A., Ibodulaev, M., Baranova, M., Grishina, I.

Analysis of autoparametric oscillations in three-phase electro-ferromagnetic

circuits//

May 2020

IOP Conference Series Materials Science and

Engineering

862(6):062041 DOI:

10.1088/1757-899X/862/6/062041

[12].

Ibadullaev, M.I., Tovbaev, A.N., Esenbekov, A.Z.

Self-

oscillations at the frequency of subharmonics in nonlinear electric chains and

systems//

E3S

Web

of

Conferences, 2019,

139,

01054.

https://doi.org/10.1051/e3sconf/201913901054

[13].

Asqar I. Karshibayev, and Zavqiyor I. Jumayev* E3S Web of

Conferences 417, 03015 (2023)

[14].

B. Sh. Narzullaev, Eshmirzayev.M.A. “Causes of the

appearance of current waves in high voltage electric arc furnaces, and

methods of their reduction” in E3S Web of Conferences, 2023, pp. 423.

https://doi.org/10.1051/e3sconf/202341703003.

Муаллифнинг (муаллифоарнинг) энг кўп ўқилган мақолалари

Raxmatov Hamdam Normurodovich, Mizrobov Feruz Vaxob o’g’li Salohiddinov Muhammadumar Otabek o‘g‘li, Abduhakimov Farrux Nasimjon o’g’li, TOG'-KON VA QAYTA ISHLASH ZAVODI UCHUN ENERGIYA ISTEMOLINI BOSHQARISH DARAJASINI BELGILASHGA YORDAM BERUVCHI OMILLAR. , Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari: Jild 19 № 5 (2025)