Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
18-to’plam 1-son Aprel 2025
415
OLOVBARDOSH QURILISH MATERIALLARI
Turapov Farhod Xursanovich
Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalari universiteti assistenti
Boboqulov Temurbek Ro`zi o`g`li
Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalari universiteti assistenti
Annotatsiya: Ushbu maqolada yong‘inga qarshi chidamlilik darajasi yuqori
bo‘lgan qurilish materiallari tahlil qilinadi. Beton, g‘isht, gipsokarton (Type X),
olovbardosh shisha va hempcrete kabi materiallarning fizik va kimyoviy
xususiyatlari, ularning yong‘in xavfsizligini ta’minlashdagi roli ko‘rib chiqiladi.
Qurilishda xavfsizlikni oshirish uchun bu materiallardan foydalanishning
afzalliklari va qo‘llanilish holatlari ham muhokama qilinadi.
Kalit so‘zlar: olovbardosh materiallar, yong‘inga chidamli qurilish, beton,
g‘isht, gipsokarton, olovbardosh shisha, hempcrete
1. Kirish
Zamonaviy qurilish sanoatida yong‘in xavfsizligi eng muhim talablardan biri
hisoblanadi. Bino va inshootlarni loyihalashda hamda qurishda yong‘inga
bardoshli materiallardan foydalanish insonlar hayoti va mulkini himoya qilishda
muhim ahamiyat kasb etadi. Shuning uchun olovbardosh materiallar, ularning
turlari va xususiyatlarini chuqur o‘rganish dolzarb masala hisoblanadi.
2. Asosiy qism. Qurilish Materiallari va Ularning Xususiyatlari
2.1 Beton
Beton yong‘inga nisbatan yuqori chidamli materialdir. Issiqlik ta’sirida u o‘z
strukturasini uzoq vaqt davomida saqlab qolishi mumkin. Ko‘p hollarda temir-
beton konstruksiyalar yong‘in vaqtida asosiy yukni o‘zida ushlab turadi.
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
18-to’plam 1-son Aprel 2025
416
2.2 G‘isht
2.3 Gipsokarton (Type X)
Type X gipsokarton plitalari maxsus qo‘shimchalar bilan mustahkamlanadi,
bu esa ularga yong‘inga qarshi qo‘shimcha himoya qatlamini beradi. Ichki pardoz
ishlarida keng qo‘llaniladi.
2.4 Olovbardosh shisha
Maxsus ishlov berilgan shisha turlari, masalan, yong‘inga chidamli shisha
oynalar yuqori haroratda ham sinmaydi va yong‘in tarqalishini oldini oladi. Ular
ko‘pincha tijorat binolarida qo‘llaniladi.
2.5 Hempcrete (kanop beton)
Hempcrete - bu kanop va ohaktosh asosida tayyorlanadigan ekologik material
bo‘lib, nafaqat issiqlik, balki yong‘inga nisbatan ham yaxshi chidamlilikka ega. Bu
material barqaror qurilishda tobora keng qo‘llanmoqda.
3. Xulosa
Olovbardosh qurilish materiallari har qanday bino va inshootda xavfsizlikni
oshirishda asosiy omillardan biridir. Yuqorida keltirilgan materiallar bugungi
kunda yong‘inga chidamli, ekologik toza va energiya tejamkor qurilishda muhim
o‘rin tutadi. Ularning to‘g‘ri tanlanishi va joyida qo‘llanilishi qurilish ob'ektining
umri va xavfsizligini ta'minlaydi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR.
1.
Хурсандов, Э. Ў. (2024). ЭГИЛУВЧИ ЭЛЕМЕНТЛАРНИ
ҲИСОБЛАШ ВА УЛАРНИНГ АФЗАЛЛИКАРИ. ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА
И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 47(5), 73-76.
2.
Жураев, С., & Беккамов, М. (2022). КЛАССИФИКАЦИЯ
ВИСЯЧИХ МЕТАЛЛИЧЕСКИХ КОНСТРУКЦИЙ (ТРОСОВЫХ И
МЕМБРАННЫХ)
ПОКРЫТИЙ.
O'ZBEKISTONDA
FANLARARO
INNOVATSIYALAR VA ILMIY TADQIQOTLAR JURNALI, 2(14), 997-1002.
3.
Жураев, С., & Сатторов, К. (2023). Расчет Тросовых Висячих
Покрытий В Пк Лира. Periodica Journal of Modern Philosophy, Social Sciences
and Humanities, 16, 119-123.
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
18-to’plam 1-son Aprel 2025
417
4.
Жўраев,
С.
(2023).
АЛИШЕР
НАВОИЙ
ДАВРИ
ИМОРАТЛАРИНИНГ
АРХИТЕКТУРАСИ.
O'ZBEKISTONDA
FANLARARO INNOVATSIYALAR VA ILMIY TADQIQOTLAR JURNALI,
2(16), 142-146.
5.
Turayev, S., & Sanjar, J. (2023). ZILZILA VAQTIDA BINO VA
ZAMIN GRUNTLARINING O’ZARO TA’SIRI. Finland International Scientific
Journal of Education, Social Science & Humanities, 11(2), 410-414.
6.
Sanjar, J. (2023). DEVELOPMENT OF CULTURE AND
ENTERTAINMENT PARKS. American Journal of Pedagogical and Educational
Research, 9, 49-52.
7.
Жураев, С., & Тураев, Ш. (2023). ДВУХПОЯСНЫЕ
ПРЕДВАРИТЕЛЬНО
НАПРЯЖЕННЫЕ
СИСТЕМЫ.
IJODKOR
O'QITUVCHI, 3(29), 77-81.
8.
Жураев, С., & Сатторов, К. (2023). ТЕРМИНОЛОГИЯ И
КЛАССИФИКАЦИЯ ВИСЯЧИХ И ВАНТОВЫХ МОСТОВ. Innovations in
Technology and Science Education, 2(9), 197-206.
9.
Mamatmurod ogli J. S. et al. QURILISH BOSH PLANI, MATERIAL
VA
KONSTRUKSIYALARNI
OMBORLARGA
JOYLASHTIRISH
//ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ. – 2024.
– Т. 47. – №. 5. – С. 66-72.
10.
Mamatmurod ogli J. S. et al. ASOS, PODEVORLAR VA
ORAYOPMALARNI
KUCHAYTIRISH
VA
ULARNING
MONTAJ
SAMARADORLIGINI
OSHIRISH
//ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА
И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ. – 2024. – Т. 47. – №. 5. – С. 54-59.
11.
Abdurahmon og T. S. et al. EGILUVCHAN-QATTIQ VANTLAR
BILAN MUSTAHKAMLANGAN KATTA ORALIQLI SILINDRSIMON
MEMBRANALARNI HISOBLASH //JOURNAL OF INNOVATIONS IN
SCIENTIFIC AND EDUCATIONAL RESEARCH. – 2024. – Т. 7. – №. 3. – С.
135-139.
