Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
18-to’plam 1-son Aprel 2025
152
OLIY TA’LIM IMIDJINI SHAKLLANTIRISHNING IJTIMOIY-
PEDAGOGIK ZARURATI
Aminov Xayotjon Xalimjonovich
Oriental universiteti prorektori
Salomov Sirojiddin Abdimalikovich
Oriental universiteti magistranti
Annotatsiya: Ushbu maqolada ta’limdagi innovatsion jarayonlarda OTM
imidjini shakllantirishning ijtimoiy-pedagogik zarurati, mazmunini ilmiy-
pedagogik jihatdan asoslash, innovatsion ta’lim sharoitida oliy ta’lim muassasasi
imidjini shakllantirishning tashkiliy-pedagogik sharoitlarini aniqlash, oliy ta’lim
muassasasi imidjini shakllantirishni amalga oshirishning bosqichlarini
aniqlashtirish, tashkiliy-boshqaruv mexanizmlarini takomillashtirish modelini
ishlab chiqish, oliy ta’lim muassasasi imidjini shakllantirishning tashkiliy-
pedagogik sharoitlarini rivojlantirish mexanizmlarini takomillashtirish bo‘yicha
taklif va tavsiyalarni ishlab chiqish masalalari yoritilgan.
Kalit so‘zlar: mustaqil ta’lim, kreativ fikrlash, imidj, tanqidiy fikrlash, keys-
stadi, amaliyotga tatbiq etish.
Аннотация: В данной статье рассматривается социально-
педагогическая
необходимость
формирования
имиджа
вуза
в
инновационных
процессах
в
образовании,
научно-педагогическое
обоснование его содержания, определение организационно-педагогических
условий формирования имиджа вуза в условиях инновационного образования,
выяснение этапов реализации формирования имиджа вуза, разработка
модели совершенствования организационно-управленческих механизмов,
организационно-педагогики формирования имиджа вуза. освещены вопросы
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
18-to’plam 1-son Aprel 2025
153
разработки предложений и рекомендаций по совершенствованию
механизмов развития условий.
Ключевые слова: самостоятельное образование, творческое
мышление, имидж, критическое мышление, кейс-стади, реализация.
Abstract: In this article, the socio-pedagogical necessity of forming the image
of HEIs in innovative processes in education, the scientific-pedagogical
justification of its content, the determination of the organizational-pedagogical
conditions of the formation of the image of a higher education institution in the
conditions of innovative education, the clarification of the stages of the
implementation of the formation of the image of a higher education institution, the
development of a model for the improvement of organizational-management
mechanisms, the organizational-pedagogy of the formation of the image of a higher
education institution issues of development of suggestions and recommendations
for improvement of mechanisms of development of conditions are covered.
Key words: independent education, creative thinking, image, critical thinking,
case study, implementation.
Kirish
Ta’limning globallashuvi va axborotlar oqimining tezkor rivojlanishi bilan
kechayotgan bugungi taraqqiyot davrida zamonaviy bilim va yuksak ma’naviy-
axloqiy fazilatlarga ega, mustaqil fikrlaydigan yuqori malakali kadrlar tayyorlash
jarayonini sifat jihatidan yangi bosqichga ko‘tarish, oliy ta’limni modernizatsiya
qilish ta’lim jarayonida bilim, ko‘nikma, malakalarni shakllantirish bilangina hal
bo‘lib qolmaydi. Bu jarayon o‘z navbatida, innovatsion jarayonlarga bog‘liq
ravishda oliy ta’lim muassasalarining infrastrukturasidan uning faoliyat
yo‘nalishlari, missiyasi, ta’lim mazmuni, professor-o‘qituvchilar, talabalar tarkibi
bilan bog‘liq komponentlarning o‘zaro uyg‘un rivojlanishi bilan asoslanmoqda.
Bu borada O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 8 oktabrdagi
PF-5847-son farmoni bilan tasdiqlangan “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
18-to’plam 1-son Aprel 2025
154
tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi”da oliy ta’lim tizimini ijtimoiy
soha va iqtisodiyot tarmoqlari ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda, fan, ta’lim va
ishlab chiqarishning mustahkam integratsiyasini ta’minlash asosida ta’lim sifatini
yaxshilash, raqobatbardosh kadrlar tayyorlash, ilmiy va innovatsion faoliyatni
samarali tashkil etish, xalqaro hamkorlikni rivojlantirish, shuningdek oliy va o‘rta
maxsus ta’lim tizimiga boshqaruvning yangi tamoyillarini joriy etish yuzasidan
ustuvor vazifalar belgilangan.
Mazkur vazifalarni amalga oshirish o‘z navbatida oliy ta’lim muassasalari
faoliyatini boshqarish jarayonining zamonaviy infratuzilmasini yaratish,
boshqaruv jarayoniga raqamli texnologiyalarni tatbiq etish hamda innovatsion
menejmentning samarali mexanizmlarini ishlab chiqish ta’lim menejmenti oldida
turgan muhim vazifadir.
Tadqiqot metodologiyasi
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 31-dekabrdagi
"Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim jarayonini tashkil etish bilan bog‘liq tizimni
takomillashtirish" haqidagi qaroriga muvofiq oliy ta’limni rivojlantirish bo‘yicha
tavsiyalar asos qilib olindi. Tadqiqot jarayonida pedagogika, psixologiya va
axborot-kommunikatsion texnologiyalar sohasiga oid adabiyotlarni o‘rganish;
forsayt tahlil, anketa; test; suhbat; modellashtirish; pedagogik kuzatish; intervyu;
pedagogik
tajriba;
ekspert
baholash;
matematik-statistik
metodlaridan
foydalanildi.
Natijalar
Oliy ta’lim muassasalari imidjini shakllantirishning tashkiliy-pedagogik
shart-sharoitlarini yaratishga oid tadqiqotning ilmiy natijalari asosida:
ta’limdagi innovatsion jarayonlarda OTM imidjini shakllantirishni amalga
oshirish mazmuni ijtimoiy-madaniy va innovatsion rivojlanish sohalarining
boshqaruv va tashkiliy tuzilma hamda o‘qitish tizimlari o‘rtasidagi kooperativ
uyg‘unligiga ustuvorlik berish bilan bog‘liq takliflardan oliy ta’lim muassasalari
rahbar kadrlarini malakasini oshirish mazmuni va sifatiga qo‘yiladigan malaka
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
18-to’plam 1-son Aprel 2025
155
talablarini ishlab chiqishda foydalanilgan (Oliy va o‘rta maxsus ta’lim
vazirligining 2022 yil 5 fevraldagi 89-03-5243-son ma’lumotnomasi). Natijada,
oliy ta’lim muassasalari rahbar kadrlarini kasbiy innovatsion bilimini
rivojlantirishga xizmat qiluvchi malaka oshirish kurslarining o‘quv reja va
dasturlari mazmuni takomillashtirilgan;
oliy ta’lim muassasasi imidjini shakllantirishning rivojlanish yo‘nalishlari
(tashkiliy-tuzilmaviy,
faoliyatli,
antropologik,
raqamli)
mazmuni
va
ko‘rsatkichlari matritsasi barqaror innovatsion rivojlanish (posttransformatsion)
ko‘rsatkichlarini belgilash bilan bog‘liq takliflardan O‘zbekiston Respublikasi
Vazirlar Mahkamasining 2020 yil 27 oktabrdagi 655-son “Oliy ta’lim
muassasalarini nufuzli xorijiy oliy ta’lim muassasalari bilan hamkorlikda imidj
qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori loyihasini ishlab chiqishda
foydalanilgan (Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining 2022 yil 5 fevraldagi 89-
03-5243-son ma’lumotnomasi). Natijada, oliy ta’lim muassasalari imidjini
shakllantirishning normativ-huquqiy va tashkiliy-pedagogik sharoitlarini yaratish
mexanizmlari takomillashtirilgan;
oliy ta’lim muassasasi imidjini shakllantirishning tashkiliy-pedagogik
sharoitlari oliy ta’lim muassasasi imidjini shakllantirishni amalga oshirishning
tashkiliy-boshqaruv mexanizmlarini takomillashtirish modeli hamda oliy ta’lim
muassasasi rahbar kadrlarining transformatsion еtakchiligini rivojlantirish bilan
bog‘liq
ilmiy-amaliy
ishlanmalar,
O‘zbekiston-Belarus
hamkorligidagi
“Zamonaviy AKT dan foydalangan holda pedagog kadrlar tayyorlashning ilmiy-
metodik ta’minotini ishlab chiqish” loyihasi mazmuniga singdirilgan (Oliy va o‘rta
maxsus ta’lim vazirligining 2020 yil 30 dekabrdagi 89-03-5243-son
ma’lumotnomasi). Mazkur loyiha oliy ta’lim muassasalari rahbar va pedagog
kadrlari
kasbiy
kompetentligini
rivojlantirishning
uzluksiz
tizimini
takomillashtirishga xizmat qilgan.
Amaliy natijalar:
oliy ta’lim muassasalari imidjini shakllantirishning mazmun mohiyati
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
18-to’plam 1-son Aprel 2025
156
ochib berilgan, imidj bosqichlari, mezonlari va ko‘rsatkichlari aniqlashtirilgan;
oliy ta’lim muassasalari imidjini shakllantirishning samaradorlik
ko‘rsatkichlarini aniqlash, baholash va dinamik rivojlanish darajasini belgilovchi
ochiq elektron monitoring tizimi yaratilgan;
oliy ta’lim muassasalari imidjini shakllantirishning tashkiliy-pedagogik
shart-sharoitlarini takomillashtirishga yo‘naltirilgan amaliy tavsiyalar ishlab
chiqilgan.
Xulosa
Bu natijalar shuni ko‘rsatmoqdaki, talabalar ijodiy va kreativ fikrlash
qobiliyatlarini muvaffaqiyatli rivojlantirishdi. Mustaqil ta’lim orqali ularda bilim
olishga qaratilgan ijodiy yondashuvlar shakllandi va talabalarning mustaqil ishlar
bo‘yicha natijalari sezilarli darajada oshdi. Kelgusida talabalarning ijodiy
qobiliyatlarini rivojlantirishda zamonaviy innovatsion usullardan foydalanish
lozim. Masalan, onlayn platformalar va virtual laboratoriyalar orqali ta’lim
jarayonini boyitish, guruhda ishlash imkoniyatlarini kengaytirish va talabalarning
ijodiy faoliyatini rag‘batlantirish muhimdir. Shu orqali talabalarning ijodiy
salohiyatini yanada rivojlantirish va ularning bilim darajasini oshirishga erishish
mumkin bo‘ladi.
Shuningdek, talabalarning mustaqil ta’limni o‘zlashtirish natijalariga ko‘ra,
ularning mantiqiy tahlil qilish, ijodiy yondashuv va masalalarni yechish
qobiliyatlarining
rivojlangani
aniqlandi.
Yakuniy
baholash
natijalarida
talabalarning ko‘pchiligi yuqori ballga ega bo‘lgan, bu esa mustaqil ta’lim orqali
ularda iqtisodiy bilimlar asoslarini samarali o‘zlashtirish va kelgusida ularni
amaliyotga tatbiq etishga tayyorligini ko‘rsatadi
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 8 oktabrdagi “O‘zbekiston
Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi”
to‘g‘risidagi Farmoni
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
18-to’plam 1-son Aprel 2025
157
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018 yil 21 sentabrdagi 2019 —
2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasini innovatsion rivojlantirish
strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risidagi PF-5544-sonli Farmoni
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 20 apreldagi «Oliy ta’lim
tizimini yanada rivojlantirish to‘g‘risida»gi PQ-2909-son Qarori.
3.
Begimkulov U.Sh. Pedagogik ta’limda zamonaviy axborot texnologiyalarini
joriy etishning ilmiy-nazariy asoslari / Monografiya. – T.: Fan, 2007. – 160
b.
4.
Гарнов, А.П., Краснобаева, О.В. Малые инновационные предприятия
как форма организатсии вузами инновационной деятелности / А.П.
Гарнов, О.В. Краснобаева // Человеческий капитал и профессиональное
образование. 2012. № 2(2). С. 21-27.
5.
Гретченко А.А. Проблемы инновационной деятельности в вузе //
Вестник Российской экономической академии имени Г.В. Плеханова,
2009. № 6. С. 3-9.
6.
Gaibnazarova Z. Ishlab chiqarish samaradorligini oshirishda intellektual
kapital nazariyasi va uslubiyatining modernizatsiyalashga ta’siri. Iqtisodiyot
fanlari doktori (dsc) dissertatsiyasi avtoreferati. T.: 2020. 77 b.
7.
Йермакова,
Э.Е.
Система
управления
интеллектуальной
собственностью в вузе / Э.Е. Ермакова // Университетское управление:
практика и анализ. 2012. № 3. С. 4-9
