167
YIRIK LOYIHALAR UCHUN KADRLAR TAYYORLASH STRATEGIYALARI
(RESPUBLIKA IXTISOSLASHTIRILGAN ONA VA BOLA SALOMATLIGI ILMIY-
AMALIY TIBBIYOT MARKAZI MISOLIDA)
Yusupova Muyassarxon Farxod qizi
O`zbekiston Respublikasi
Bank-moliya akademiyasi 2-kurs tinglovchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.16736712
Zamonaviy global tibbiyotning asosiy tamoyillaridan biri bu inson kapitaliga, xususan,
sog‘liqni saqlash tizimidagi yuqori malakali kadrlar salohiyatiga tayanishdir. Ayniqsa, yirik
ijtimoiy ahamiyatga ega loyihalarni amalga oshirishda sog‘liqni saqlash sohasidagi bilimli,
mas’uliyatli va kasbiy jihatdan yetuk mutaxassislar tayyorlash dolzarb vazifalardan biriga
aylangan. O‘zbekiston Respublikasi sog‘liqni saqlash tizimida olib borilayotgan keng ko‘lamli
islohotlar, raqamli tibbiyot, telemeditsina, hamda profilaktik xizmatlar kengaytirilayotgan bir
paytda, mazkur loyihalarning muvaffaqiyati eng avvalo sifatli inson kapitali bilan bog‘liq.
Respublika ixtisoslashtirilgan Ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi
yurtimizda onalik va bolalik muhofazasi yo‘nalishida yetakchi ilmiy-amaliy muassasa sifatida
shakllangan. Bu markaz faqatgina bemorlarga xizmat ko‘rsatish emas, balki tibbiyot tizimi
uchun strategik kadrlar tayyorlash, ularni uzluksiz kasbiy rivojlantirish, zamonaviy
texnologiyalarga moslashtirish va xalqaro tajribalarni milliy tajriba bilan uyg‘unlashtirish
bo‘yicha yetarlicha tajriba to‘plagan. Markaz faoliyati doirasida amalga oshirilayotgan
yondashuvlar orqali yirik loyihalar uchun zarur bo‘lgan yetuk kadrlarni shakllantirish
mexanizmlari bosqichma-bosqich takomillashmoqda.
Bugungi tibbiyotda yirik loyihalarning natijadorligini ta’minlash faqatgina moddiy-texnik
infratuzilma bilan emas, balki bilimli inson resurslari orqali ham belgilanmoqda. Shu bois, Ona
va bola salomatligi markazi tomonidan kadrlar salohiyatini oshirishda innovatsion
yondashuvlar qo‘llanilmoqda. Bular jumlasiga uzluksiz ta’lim tizimi, kasbiy malaka oshirish
kurslari, klinik simulyatsiyalar, xalqaro malaka oshirish dasturlari, raqamli tibbiy
platformalarda o‘quv materiallari joylashtirish, mentorlik asosida ichki ustoz-shogird tizimi
kiradi. Ayniqsa, real klinik vaziyatlarga asoslangan mashg‘ulotlar (simulyatsiya) orqali
shoshilinch vaziyatlarda to‘g‘ri va tezkor qaror qabul qilish bo‘yicha o‘rgatilayotgan
mutaxassislar soni yildan-yilga ortmoqda.
Kadrlar tayyorlashda xalqaro tajribalarni o‘rganish va integratsiyalashgan
yondashuvlardan foydalanish asosiy omillardan biridir. Respublika ixtisoslashtirilgan Ona va
bola salomatligi markazi tomonidan Germaniya, Janubiy Koreya, Turkiya, Isroil kabi
rivojlangan davlatlarning ilg‘or klinikalari bilan hamkorlikda mutaxassislar almashinuvi, ilmiy
konferensiyalar, seminarlar va treninglar o‘tkazilmoqda. Xorijda malaka oshirib kelgan
mutaxassislar markazdagi boshqa tibbiyot xodimlariga ham o‘z tajribasini yetkazish orqali
ichki bilim aylanish tizimini kuchaytirmoqda.
Tahlillar shuni ko‘rsatmoqdaki, mazkur markazda so‘nggi besh yilda amalga oshirilgan
kadrlar tayyorlash strategiyalari samaradorligi bir necha yo‘nalishda o‘z aksini topgan: xizmat
ko‘rsatish sifati oshgan, bemorlarning klinik ko‘rsatkichlari yaxshilangan, xodimlar tomonidan
klinik qaror qabul qilish tezligi ortgan va eng muhimi – yuqori malakali mutaxassislar tizimda
168
saqlanib qolmoqda. Bu esa yirik loyihalarning ichki barqarorligini ta’minlashda asosiy omil
bo‘lib xizmat qilmoqda.
Markazda malaka oshirish kurslariga jalb etilgan xodimlar soni 2020 yilda 35 foizni
tashkil etgan bo‘lsa, 2024 yilda bu ko‘rsatkich 78 foizga yetgan. Xalqaro hamkorlikdagi
treninglarda qatnashgan xodimlar soni esa 20 foizdan 65 foizgacha oshgan. Bular kadrlar
siyosatida nafaqat miqdoriy, balki sifat jihatdan ham ijobiy o‘zgarishlar sodir bo‘lganini
anglatadi.
Bundan tashqari, markaz faoliyatida kelajakdagi strategiyalarni shakllantirishga doir aniq
istiqbolli rejalar mavjud. Jumladan, 2030 yilgacha onlayn-o‘quv platformasini kengaytirish, “e-
learning” tizimi orqali tibbiyot xodimlarining mustaqil o‘qish imkoniyatlarini yaratish,
“trenerlar maktabi”ni tashkil etish, hududiy tibbiyot muassasalari uchun ilg‘or mutaxassislar
tayyorlash klasterini joriy qilish kabi maqsadlar belgilangan. Bu tashabbuslar nafaqat markaz
ichida, balki respublika bo‘yicha tibbiy xizmatlar sifati va kadrlar salohiyatini muvozanatli
oshirish imkonini beradi.
Bunday strategik yondashuvlar orqali yirik sog‘liqni saqlash loyihalarining muvaffaqiyati
ta’minlanmoqda. Kadrlar siyosatida kuchli rejalashtirish, ilmiy asoslangan yondashuvlar,
xalqaro ko‘lamda fikr almashinuvi va zamonaviy texnologiyalarni integratsiyalash orqali Ona
va bola salomatligini himoya qilish bo‘yicha natijadorlik yuqori darajada saqlanmoqda. Ta’lim
va amaliyot uyg‘unligi orqali shakllanayotgan kadrlar yangi avlod tibbiyot mutaxassislariga xos
bo‘lgan fazilatlarga ega: empatiya, tezkor fikrlash, texnologiyadan foydalanish ko‘nikmalari va
global standartlarga mos klinik qaror qabul qilish qobiliyati.
Yakuniy xulosa sifatida aytish mumkinki, yirik sog‘liqni saqlash loyihalari doirasida
kadrlar tayyorlash strategiyasi — bu oddiy o‘quv jarayoni emas, balki mamlakat salomatligi va
xavfsizligi bilan bog‘liq kompleks, strategik, uzoq muddatli yondashuvdir. Ushbu jarayonni
to‘g‘ri yo‘lga qo‘yish orqali O‘zbekiston sog‘liqni saqlash tizimi raqobatbardosh, barqaror va
xalqaro miqyosda tan olingan platformaga aylanadi.
Yirik loyihalar uchun kadrlar tayyorlash strategiyasi nafaqat mavjud ehtiyojlarni
qondirishga, balki bozor talablarining o‘zgaruvchanligiga moslashuvchan, global miqyosda
kompetentli va innovatsion fikrlovchi mutaxassislar yetishtirishga qaratilgan bo‘lishi kerak.
Shu nuqtayi nazardan qaralganda, Ona va bola salomatligi markazi misolida shakllanayotgan
ta’lim modeli sog‘liqni saqlash tizimi uchun universal yechim bo‘lib xizmat qilishi mumkin. Bu
modelda nazariy bilimlar, klinik amaliyot, raqamli texnologiyalar va kasbiy etika uyg‘unlashgan
holda tatbiq etilmoqda.
Bugungi kunda markaz tomonidan joriy etilgan ta’lim strategiyalarining asosiy ustunligi
— bu tizimliligi va real amaliyotga yo‘naltirilganligidadir. Masalan, shifokorlar, hamshiralar,
akusherlar uchun individual rivojlanish xaritalari ishlab chiqilgan bo‘lib, ular har bir xodimning
bilim darajasi, tajribasi, ixtisoslashuvi va qiziqishlariga mos holda shakllantiriladi. Bu
yondashuv motivatsiyani oshiradi, kadrlar o‘rtasida raqobatbardoshlikni kuchaytiradi va eng
muhimi – xizmat sifatiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
Tibbiy kadrlar tayyorlashda gender tengligi, yoshlar uchun imkoniyatlar yaratish,
nogironligi bo‘lgan shaxslarga ham kasbiy integratsiya imkoniyatlarini berish kabi inkluziv
yondashuvlar ham yirik loyihalarning samaradorligini oshirishda muhim o‘rin tutadi. Shu bilan
birga, kasbiy faoliyatda ruhiy salomatlikni qo‘llab-quvvatlash, emotsional zo‘riqishning oldini
olish bo‘yicha markaz psixologik xizmat ko‘rsatish modullarini ham joriy etgan. Bu
169
yondashuvlar uzoq muddatli faoliyat uchun barqaror kadrlarni shakllantirishga xizmat
qilmoqda.
Raqamli transformatsiya jarayonlarida ham markaz ilg‘or tajribalarni joriy qilmoqda.
Xususan, elektron klinik jurnal, bemor monitoringi tizimlari, masofaviy konsiliumlar, virtual
o‘quv platformalari tibbiyot xodimlarining kasbiy faoliyatini zamonaviylashtirishga katta hissa
qo‘shmoqda. Bu esa o‘z navbatida, ta’lim sifati va sog‘liqni saqlash xizmatlarining
avtomatlashtirilgan, tezkor va sifatli bo‘lishini ta’minlaydi.
Shuni ta’kidlash joizki, Ona va bola salomatligi markazi misolida ishlab chiqilgan
strategiyalarni boshqa yirik tibbiyot markazlarida ham tatbiq etish imkoniyati mavjud. Buning
uchun sog‘liqni saqlash tizimida yagona kadrlar siyosati, uzluksiz ta’lim milliy dasturi, o‘quv-
uslubiy markazlar tarmog‘i va zamonaviy metodologiyalarga asoslangan milliy akkreditatsiya
tizimi zarur bo‘ladi. Bu orqali nafaqat markaziy, balki hududiy sog‘liqni saqlash muassasalarida
ham kadrlar salohiyati bir xilda rivojlanadi.
Kelajak istiqbollarida, markaz faoliyatida “akademik sog‘liqni saqlash tizimi”ni joriy etish
— ya’ni tibbiy xizmat ko‘rsatish, ta’lim va ilmiy tadqiqotlar integratsiyasi orqali uzluksiz bilim
aylanishi modelini tatbiq etish rejalashtirilmoqda. Bu model butun sog‘liqni saqlash tizimi
uchun nafaqat ta’lim markazi, balki tajriba maydoniga aylanishi mumkin. Xususan, bolalar
kasalliklari, perinatal parvarish, neonatal intensiv terapiya, reproduktiv salomatlik kabi
yo‘nalishlarda fundamental tadqiqotlar va ilg‘or amaliyotlar sinovdan o‘tkaziladi va ular
asosida yangi o‘quv modullari ishlab chiqiladi.
Yuqoridagilarni umumlashtirgan holda, ta’kidlash joizki, yirik loyihalar doirasida kadrlar
tayyorlash strategiyasini chuqurlashtirish — bu faqatgina muammoga yechim topish emas,
balki sog‘liqni saqlash tizimi raqobatbardoshligini oshirish, aholining salomatligi va umr
davomiyligini yaxshilashning asosiy kalitidir. Kadrlar salohiyati – bu investitsiya, u ijtimoiy,
iqtisodiy va insoniy kapital sifatida jamiyat taraqqiyotining tayanch ustunidir. Ona va bola
salomatligi markazining bu boradagi ilg‘or tajribasi boshqa sog‘liqni saqlash loyihalari uchun
mukammal namuna bo‘lib xizmat qilishi mumkin.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ–4959-son Qarori, 2021 yil 11 fevral –
“Sog‘liqni saqlash tizimini rivojlantirishning yangi bosqichi to‘g‘risida”.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi rasmiy axborotlari –
3.
Sodiqova N.X. “Tibbiy xizmatlar sifati va boshqaruvi”. – Toshkent: Tibbiyot, 2021.
4.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Yangi O‘zbekiston – 2030” strategiyasi. – Lex.uz,
2023.
5.
Vahobov A.Q., Toshpo‘latov A.A. “Inson kapitalini rivojlantirishda kadrlar siyosati”. –
Toshkent: “Iqtisodiyot”, 2022.
6.
WHO. Transforming and Scaling up Health Professionals’ Education and Training. World
Health Organization, Geneva, 2013.
7.
Tibbiyot xodimlari malakasini oshirish bo‘yicha metodik tavsiyalar. – SSV, Toshkent,
2022.
170
8.
United Nations Development Programme (UNDP). Human Development Report, 2022.
9.
Respublika ixtisoslashtirilgan Ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi
hisobotlari, 2020–2023 yillar.
10.
Ministry of Health of the Republic of Uzbekistan. Health Workforce Strategic Framework.
Tashkent, 2021.
11.
Khidirov D.A. “Tibbiy ta’limda zamonaviy yondashuvlar”. – Toshkent, 2020.
12.
OECD. Health at a Glance: Europe 2022. Organisation for Economic Co-operation and
Development.
13.
Жуманиёзов М. “Кадрлар салоҳиятини ривожлантиришда стратегик бошқарув”. –
Самарқанд: Илм-фарғона, 2021.
14.
Davis K., Stremikis K., Squires D. et al. Mirror, Mirror on the Wall: How the U.S. Health Care
System Compares Internationally. The Commonwealth Fund, 2020.
15.
Muallif tomonidan shakllantirilgan tahliliy ma’lumotlar va amaliy kuzatuvlar asosida.
