90
IJTIMOIY HIMOYAGA MUHTOJ AHOLINI UY-JOY BILAN TA`MINLASH
LOYIHALARI TAHLILI (XORAZM VILOYATI TALQINIDA)
Allanazarov Bobur Maqsudovich
O`zbekiston Respublikasi
Bank-moliya akademiyasi 2-kurs tinglovchisi
Tel: +998 90 438 96 96
https://doi.org/10.5281/zenodo.14964086
Ijtimoiy himoyaga muhtoj aholini qo'llab-quvvatlashning asosiy yo'nalishlari. Moliyaviy
yordam. Bu ijtimoiy nafaqalar, subsidiya va boshqa to'lovlar orqali ta'minlanadi. Sog'liqni
saqlash va tibbiy xizmatlar: Kam ta'minlangan guruhlar uchun arzon yoki bepul tibbiy yordam
ko'rsatish. Ta'lim va kasbga yo'naltirish: Ijtimoiy himoyaga muhtoj shaxslar uchun kasbiy
ta'lim yoki qayta ta'lim berish, ularning mehnat bozorida faol qatnashishini ta'minlash. Uy-joy
bilan ta'minlash: Kam ta'minlangan oilalarga arzon narxlarda uylar yoki ijaraga olish
imkoniyatlarini yaratish. Psixologik va ijtimoiy yordam: O'z-o'zini tahlil qila olmasdan
yashayotgan, ijtimoiy aloqalardan uzilgan shaxslar uchun yordam, maslahatlar, psixologik
qo'llab-quvvatlash.
Davlatlar, shuningdek, xususiy sektor va nodavlat tashkilotlar ham ijtimoiy himoyaga
muhtoj aholini qo'llab-quvvatlash uchun turli dasturlar ishlab chiqadi va amalga oshiradi.
Bunday dasturlar orqali ular ijtimoiy tenglikni oshirishga va aholi farovonligini ta'minlashga
harakat qiladilar. Xorazm viloyatida ijtimoiy himoyaga muhtoj aholini uy-joy bilan ta'minlash
uchun bir qator dasturlar va loyihalar amalga oshirilmoqda. Viloyatda bu boradagi ishlar
davlat tomonidan olib borilayotgan keng qamrovli ijtimoiy yordam chora-tadbirlarining bir
qismi sifatida, kam ta'minlangan oilalar, nogironlar, yoshlar va boshqa himoyaga muhtoj
guruhlarni qo'llab-quvvatlashga qaratilgan. Xorazmdagi ijtimoiy himoyaga muhtoj aholini uy-
joy bilan ta'minlashda amalga oshirilayotgan asosiy tashabbuslar: ijtimoiy uy-joylar qurilishi:
xorazmda arzon uy-joylar qurish va ularni ijtimoiy himoyaga muhtoj aholi guruhlariga taqdim
etish bo'yicha dasturlar mavjud. Bu uy-joylar ko'pincha arzon narxlarda yoki imtiyozli
kreditlar asosida sotilishi yoki ijaraga berilishi mumkin.
Imtiyozli kreditlar: Kam ta'minlangan oilalar uchun uy-joy sotib olish maqsadida
imtiyozli kreditlar taqdim etiladi. Bu kreditlar, odatda, arzon foizli, uzoq muddatli va ijtimoiy
himoyaga muhtoj shaxslarning imkoniyatlariga mos ravishda ishlab chiqiladi. Aholini
ro'yxatga olish va prioritetli yordam: Ijtimoiy himoyaga muhtoj guruhlar, jumladan
nogironlar, ko'p bolali oilalar, yoshlar va boshqa kam ta'minlangan shaxslar ro'yxatga olinadi.
Ular uchun uy-joy olishda ustuvorlik beriladi. Shu orqali, uy-joy olishda adolat va shaffoflik
ta'minlanadi. Qurilish va infratuzilma loyihalari: Xorazmda yangi shaharlar va turar-joy
komplekslarini qurish dasturlari amalga oshirilmoqda. Bu loyihalar nafaqat uy-joy
ta'minotini, balki yashash joylarida kerakli infratuzilma (maktablar, sog'liqni saqlash
markazlari, madaniyat va sport ob'ektlari) yaratishni ham nazarda tutadi. Yoshlar uchun uy-
joy ta'minoti: Yoshlar uchun maxsus uy-joy dasturlari, jumladan, ijtimoiy himoyaga muhtoj
bo'lgan yosh oilalar uchun imtiyozli uy-joylar qurilishi yoki sotilishi yo'lga qo'yilgan. Bu orqali
yoshlarning turmush sharoitlari yaxshilanadi va ular mustaqil hayotga qadam qo'yishlari
osonlashadi. Ko'p bolali oilalar va nogironlar uchun imtiyozlar: Xorazmda ko'p bolali oilalar
va nogironligi bo'lgan shaxslar uchun uy-joy ta'minoti alohida e'tiborda. Bu guruhlar uchun
91
maxsus subsidiyalar va yordam paketlari mavjud, ular uy-joylarni arzon narxlarda yoki uzoq
muddatli kreditlar bilan olishlari mumkin.
Xorazmdagi muhim ijtimoiy dasturlar va loyihalar: "Ijtimoiy uy-joylar qurilishi" dasturi
orqali ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalar va fuqarolar uchun uylar qurish va ularni arzon
narxlarda sotish yoki ijaraga berish. "Yoshlar uchun uy-joy ta'minoti" dasturi orqali yosh
oilalar va yoshlar uchun maxsus uylar qurish va ular uchun imtiyozlar yaratish. "Ko'p bolali
oilalar uchun uy-joy ta'minoti": Ko'p bolali oilalar uchun ijtimoiy yordam ko'rsatiladi, ular uy-
joy olishda ustuvorlikka ega bo'lishadi. Tashkilotlar va hamkorlik. Mahalliy hokimiyat va
ijtimoiy xizmatlar: Xorazm viloyatida, mahalliy hokimiyat organlari va ijtimoiy xizmatlar
tomonidan uy-joy ta'minoti bilan bog'liq masalalar hal qilinadi. Bu jarayonda viloyat
boshqaruv organlari, banklar va ijtimoiy tashkilotlar hamkorlik qiladi. Xususiy sektor va
davlat-privat sherikchiligi: Xususiy sektor bilan hamkorlikda, ijtimoiy uy-joylar qurish
loyihalari amalga oshiriladi. Bunda, xususiy kompaniyalar va davlat o'rtasidagi hamkorlik
ijtimoiy ehtiyojlarni qondirishga qaratilgan. Xorazm viloyatida ijtimoiy himoyaga muhtoj
aholini uy-joy bilan ta'minlash bo'yicha bir qator yangiliklar va tashabbuslar amalga
oshirilmoqda. Quyida ba'zi muhim yangiliklarni keltiramiz. Ijtimoiy himoya tizimini
takomillashtirish: 2023-yil 28-sentabrda O'zbekiston Respublikasi Prezidentining "Aholiga
ijtimoiy xizmatlar va yordamlar ko'rsatish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari
to'g'risida"gi qarori qabul qilindi. Ushbu qarorda ijtimoiy himoyaga muhtoj aholini
reabilitatsiya qilishning texnik vositalari bilan ta'minlash tartibini tubdan takomillashtirish,
zamonaviy protez-ortopediya buyumlari va reabilitatsiya vositalari bilan ta'minlash
jarayoniga axborot texnologiyalarini joriy etish kabi masalalar ko'zda tutilgan. Ijtimoiy
himoya sohasida ishonch telefoni joriy etilishi: 2023-yil 14-oktabrda "Aholining ijtimoiy
himoya olish huquqlarini ta'minlash chora-tadbirlari to'g'risida"gi qaror qabul qilindi. Unga
ko'ra, 2024-yil 1-yanvarga qadar ijtimoiy himoyaga muhtoj aholining murojaatlarini tezkor
ko'rib chiqishga mo'ljallangan "ishonch telefoni" ishga tushirilishi belgilangan. Ijtimoiy
himoya sohasida budjetning 65 foizi yo'naltirilishi: 2021-yil 21-dekabrda Xorazm viloyati
hokimi tomonidan viloyat budjetining 65 foizi aholini ijtimoiy qo'llab-quvvatlashga
yo'naltirilishi haqida e'lon qilindi. Bu mablag'lar ijtimoiy himoya tizimini takomillashtirish,
kam ta'minlangan oilalar va ijtimoiy himoyaga muhtoj shaxslarni qo'llab-quvvatlashga
sarflanadi. Urganch tumanida ijtimoiy xizmatlar markazi tashkil etilishi: Urganch tumanida
"Inson" ijtimoiy xizmatlar markazi tashkil etildi. Bu markazda Xorazm viloyatida faoliyat
yurituvchi bosh ijtimoiy xodimlar va supervayzerlar uchun superviziya tashkil etildi. Aholi
murojaatlari bilan ishlashda faoliyat: O'zbekiston Xalq Demokratik Partiyasi tomonidan aholi
murojaatlari bilan ishlashda faoliyat olib borilmoqda. Murojaatlarni o'rganish jarayonida
fuqarolar tomonidan ishga joylashish, uy-joy olish kabi masalalar ko'rib chiqilmoqda. Ijtimoiy
himoyaga muhtoj aholini uy-joy bilan ta'minlash bo'yicha loyihalar ko'plab davlatlarda amalga
oshiriladi va ularning maqsadi kam ta'minlangan, ahvoli og'ir bo'lgan odamlarni uy-joy bilan
ta'minlash, ularning yashash sharoitlarini yaxshilash va iqtisodiy barqarorlikni ta'minlashdir.
O'zbekistonda ham shu kabi loyihalar amalga oshirilmoqda. Masalan, ijtimoiy himoyaga
muhtoj aholi guruhlarini qo'llab-quvvatlash uchun davlat tomonidan. Ijtimoiy uy-joy qurilishi.
Kam ta'minlangan oilalar uchun arzon narxlarda uy-joylar qurilishi. Bunday loyihalar
ko'pincha davlat tomonidan moliyalashtiriladi yoki davlat-privat sherikchilik asosida amalga
oshiriladi. Ijtimoiy kreditlar va subsidiyalar. Aholining kam ta'minlangan qatlamlariga uy-joy
92
sotib olish uchun imtiyozli kreditlar, subsidiyalar va boshqa moliyaviy yordamlar ko'rsatiladi.
Bu orqali ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalar o'z uylarini olish imkoniyatiga ega bo'lishadi.
Uydan foydalanish uchun shart-sharoitlar yaratish: Dasturlar va loyihalar orqali davlat
ijtimoiy himoyaga muhtoj shaxslarni uy-joy bilan ta'minlashni davom ettiradi. Bunda, faqat
uy-joy qurilishi emas, balki, oilalar uchun infratuzilma va jamiyatni ijtimoiy qo'llab-
quvvatlashni ham ta'minlash muhim ahamiyatga ega. Ijtimoiy uy-joylarni ajratish va ro'yxatga
olish tizimi: Kam ta'minlangan oilalar va aholini ro'yxatga olish, shuningdek, ularni uy-joy
bilan ta'minlashni nazorat qilish uchun tegishli tizimlar mavjud.
Foydalanilgan adabiyotlar/Используемая литература/References:
1.
O'zbekiston Respublikasining "Uy-joy kodeksi" (2019 yil)
2.
"Ijtimoiy himoyaga muhtoj aholini uy-joy bilan ta'minlash bo'yicha chora-tadbirlar"
(O'zbekiston Respublikasi Prezidentining qarorlari va farmonlariga asosan).
3.
O'zbekiston Respublikasining "Ijtimoiy himoya to'g'risida"gi Qonun (2019 yil)
4.
"Kam ta'minlangan oilalarga ijtimoiy yordamlar to'g'risida"gi Qonun (2020 yil)
5.
6.
Xorazm viloyati hokimiyati rasmiy sayti
7.
UN-Habitatning "Affordable Housing for All" (Hammani arzon uy-joy bilan ta'minlash)
bo'yicha chiqargan hisobotlari
