122
O‘ZBEKISTONDA YASHIL IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISH EKOLOGIK
MUAMMOLARNI HAL ETISH VOSITASI SIFATIDA
Kadirova Saboxat Sobir qizi
O‘zbekiston Respublikasi
Bank-moliya akademiyasi 2-kurs tinglovchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15429586
O‘zbekistonda yashil iqtisodiyotga o‘tish jarayoni ekologik barqarorlikni ta’minlash va
iqtisodiy o‘sishni samarali boshqarishning muhim vositasidir. Bu jarayon, nafaqat atrof-
muhitni saqlash, balki mamlakatimizning iqtisodiy tizimiga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatishi
kutilmoqda. Yashil iqtisodiyotga o‘tishning qonuniy asoslari, xalqaro tajriba, mamlakatimizda
amalga oshirilayotgan tashabbuslar va ekologik muammolarni hal etishning samarali usullari
haqida batafsil fikr yuritamiz.
Yashil iqtisodiyotga o‘tish jarayonini muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun mustahkam
yuridik asoslar zarur. O‘zbekistonda 2019 – 2030 yillarga mo‘ljallangan “Yashil iqtisodiyotga
o‘tish strategiyasi” qabul qilingan bo‘lib, bu strategiya mamlakatimizning iqtisodiy
rivojlanishini ekologik barqarorlik bilan uyg‘unlashtirishga qaratilgan. Ushbu strategiya
doirasida, energiya samaradorligini oshirish, qayta tiklanadigan energiya manbalarini
rivojlantirish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va karbon chiqindilarini kamaytirish
kabi maqsadlar ko‘zda tutilgan. Shuningdek, qonunchilik hujjatlari orqali yashil iqtisodiyotga
o‘tishning huquqiy asoslari shakllantirilmoqda.
Masalan, tabiiy resurslarni muhofaza qilish, ekologik xavfsizlikni ta’minlash va isrofni
kamaytirish maqsadida yangi qonunlar ishlab chiqilmoqda. Qonunchilik tizimidagi
o‘zgarishlar, ayniqsa, qayta tiklanadigan energiya manbalarini rivojlantirish va yashil energiya
ishlab chiqarishni qo‘llab-quvvatlash uchun zarur. Shuningdek, mamlakatimizda energiya
samaradorligini oshirishga yo‘naltirilgan maxsus qonunlar va normativ hujjatlar ishlab
chiqilmoqda.
Yashil iqtisodiyotga o‘tishda xalqaro tajriba O‘zbekistonga katta yordam berishi
mumkin. Xitoy va Germaniya kabi mamlakatlarning yashil iqtisodiyotga o‘tish bo‘yicha
tajribalari, ular tomonidan amalga oshirilgan siyosatlar va strategiyalar O‘zbekistonda ham
joriy etilishi mumkin.
Xitoyning qayta tiklanadigan energiya manbalarini rivojlantirishdagi tajribasi,
shuningdek, ekologik tizimni tiklash bo‘yicha amalga oshirilgan ishlar O‘zbekistonda amalga
oshirilayotgan ekologik islohotlar uchun muhim namuna bo‘lishi mumkin. Germaniya esa
yashil energiya sohasidagi ilg‘or texnologiyalarni ishlab chiqishda yetakchi mamlakatlardan
biridir. O‘zbekistonda bu tajribalarni o‘rganish va amaliyotga joriy etish, mamlakatimizning
yashil iqtisodiyotga o‘tish jarayonini tezlashtirishi mumkin. Shuningdek, boshqa davlatlar
tajribasini tahlil qilish, mamlakatimiz uchun eng samarali strategiyalarni ishlab chiqishda
yordam beradi. O‘zbekistonning ekologik rivojlanishga qaratilgan siyosati ham qator
tashabbuslarni o‘z ichiga oladi, jumladan, qayta tiklanadigan energiya manbalarini
kengaytirish va energiya samaradorligini oshirish.
O‘zbekistonda ekologik muammolarni hal etish, asosan, suv resurslaridan samarali
foydalanish, yer va o‘rmonlarning holatini yaxshilash va chiqindilarni boshqarishni
optimallashtirishga qaratilgan.
123
Suv resurslari bilan bog‘liq muammolar, ayniqsa, qishloq xo‘jaligida suvning
isrofgarchiligiga olib kelayotgan tizimlar, O‘zbekiston uchun eng katta ekologik
muammolardan biridir. Suvni tejash, ekologik toza suv manbalaridan foydalanish va qishloq
xo‘jaligida “yashil” texnologiyalarni joriy etish zarur. Bu, nafaqat ekologik barqarorlikni
ta’minlash, balki suv resurslarini tejashga ham yordam beradi.
Shuningdek, yerning yemirilishini oldini olish uchun samarali yer ishlatish tizimlarini
ishlab chiqish zarur. “Yashil” qishloq xo‘jaligi, ekologik toza texnologiyalarni joriy etish va
tuproqni saqlash texnologiyalari yordamida ushbu muammolarni hal qilish mumkin.
O‘zbekistonda yerning yemirilishi va o‘rmonlarning kamayishi ekologik xavf tug‘diradi. Shu
boisdan, o‘rmonlarni tiklash va yerlarni qayta ishlatish bo‘yicha amalga oshirilgan chora-
tadbirlar muhim ahamiyatga ega. O‘zbekistonda yashil qishloq xo‘jaligini rivojlantirish, suvni
tejash va chiqindilarni boshqarish, ekologik xavfsizlikni ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi.
O‘zbekistonda yashil iqtisodiyotga o‘tish uchun hukumat tomonidan ishlab chiqilgan
qonunlar va siyosatlar ham muhim ahamiyatga ega. Mamlakatimizda amalga oshirilgan
iqtisodiy islohotlar, shu jumladan, yashil energiya sohasidagi yangilanishlar va qayta
tiklanadigan energiya manbalarini qo‘llab-quvvatlashga oid siyosatlar iqtisodiy o‘sishni
ekologik xavfsizlik bilan uyg‘unlashtirishni maqsad qilgan.
Yashil iqtisodiyotga o‘tish jarayonida davlatning asosiy roli, o‘zgarishlarni boshqarish,
yangi energiya manbalarini yaratish va yangi texnologiyalarni joriy etishdir. Siyosiy
ko‘rsatmalar, xususan, yashil iqtisodiyotning asosiy prinsiplarini amalga oshirishga
yo‘naltirilgan.
Shuningdek, O‘zbekistonning ekologik xavfsizlikni ta’minlash va tabiiy resurslarni
samarali boshqarish bo‘yicha amalga oshirayotgan tashabbuslari davlat tomonidan qo‘llab-
quvvatlanmoqda. Bunda, qayta tiklanadigan energiya manbalarini rivojlantirish, karbon
chiqindilarini kamaytirish va ekologik tizimlarni saqlash asosiy vazifalardan hisoblanadi.
O‘zbekistonda yashil iqtisodiyotga o‘tish jarayoni, nafaqat ekologik masalalarni hal
qilish, balki iqtisodiy rivojlanishni yanada barqarorlashtirishga ham yordam beradi. Yashil
iqtisodiyotga o‘tishning huquqiy asoslari, xalqaro tajriba va amaliyotlar, ekologik
muammolarni hal qilishning samarali usullari, shuningdek, davlat siyosatining muhim
ahamiyatini inobatga olgan holda, O‘zbekiston uchun yashil iqtisodiyotga o‘tishning keng
ko‘lamli va samarali yo‘lini yaratish mumkin.
O‘zbekistonda yashil iqtisodiyotga o‘tish ekologik muammolarni hal etish va iqtisodiy
rivojlanishni barqarorlashtirishda muhim rol o‘ynaydi. Yuridik asoslar va davlat siyosatining
samarali joriy etilishi, xalqaro tajriba va ekologik xavfsizlikni ta’minlashning samarali usullari
O‘zbekistonning yashil iqtisodiyotga o‘tish jarayonini tezlashtiradi.
O‘zbekistonning resurslarni samarali boshqarish, qayta tiklanadigan energiya
manbalarini rivojlantirish va ekologik tizimlarni tiklash bo‘yicha qabul qilgan qarorlari,
mamlakatimizning barqaror rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
Shu bilan birga, yashil iqtisodiyotga o‘tish orqali, iqtisodiy o‘sishning ekologik
barqarorlik bilan uyg‘unlashishi ta’minlanadi.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
124
1.
Ahn Y.-J., Juraev Z. (2023). “Green Spaces in Uzbekistan: Historical Heritage and
Challenges for Urban Environment.” Nature-Based Solutions.
2.
Bakhtiyorovich T.B. (2024). “Directions for Increasing Green Energy Capacity of
Uzbekistan.” Academia Open.
3.
Isaynov R.H., Arabov F.P., Sodikov K.A., Bobohonzoda Kh.R., Asomuddin K.R., Israilova
R.A. (2022). "Main Directions for the Formation and Development of the “Green” Nature
Management in Tajikistan.” IOP Conference Series: Earth and Environmental Science.
4.
Kalner V.D., Polozov V.A., Lipina A.S. (2022). “Uzbekistan’s Strategy for Transition to
Green Economy and Its Formation.” Unpublished.
5.
Saliev I.R., Salieva R. (2024). “Issues of’Green’ Energy Transition: Legal Aspect."
Oeconomia et Jus.
6.
Uzakova G. (2021). “Ecologization of Construction Activities: National and International
Experience.” İlköğretim Online.
7.
Xamidovna I., Golib qizi S. (2024). "The Role of Tourism in the Development of the Green
Economy." International Journal Of Management And Economics Fundamental.
