4
OʻQUVCHILARNING IJTIMOIY YETUKLIGI VA TASHKILOTCHILIK
QOBILIYATI
Oʻrmonova Mubinaxon Oʻktamovna
"University of Business and Science" nodavlat oliy taʼlim muassasasi
Psixologiya yo’nalish talabasi
Bobayeva Ziyodaxon Maxamadjon qizi
Ilmiy rahbar: University of Business and Science nodavlat oliy ta'lim muassasasi
Pedagogika va psixologiya kafedrasi katta o’qituvchisi
egoistka_03@bk.ru orcid.org/0009-0005-5691-3196
https://doi.org/10.5281/zenodo.14824180
Annotatsiya:
ushbu maqolada kichik maktab yoshidagi o‘quvchi shaxsida tashkilotchilik
qobiliyatini rivojlanishida jamoaning tutgan o‘rni haqida masalar yoritib o’tilgan.
Kalit so‘zlar:
boshlang’ich maktab, o‘quvchi, tashkilotchilik, yetuklik, boshqaruvchanlik,
munosabat, uddaburonlik, erkinlik, muloqotchanlik.
Annotation:
this article covers the role of the team in the development of organizational
skills in the personality of a small school-age student.
Keywords:
Elementary School, student, organization, maturity, stewardship, attitude,
endurance, freedom, communication.
Ijtimoiy yetuklik insonlarni oʻzaro taʼsir qiluvchi populyatsiyalarda birgalikda yashashi.
Bu oʻzaro taʼsir ularni bilish bilmasligidan qatʼiy nazar ijtimoiy hisoblanadi.
Ijtimoiy yetuklik tushunchasi munosabatlarning ikki yoki undan ortiq inson orasida
shakllanadi. Bu doʻstlik, oila hamkasiblik kabi aloqalar oʻz ichiga oladi. Munosabatlat maqsad
qiziqish yoki ehtiyojlarga qarab shakllanishi mumkin. Ijtimoy guruhlar missolar olib maktab
sınıf ishchi guruhlari doʻstlar davrasi guruhlar orqali odamlar oʻzi anglashdi, masʼuliyatli
boʻlishadi va ijtimoiy normalarni oʻrganishadi. Oʻquvchilarni ijtimoiy yetuklik va
tashkilotchilik qobiliyatlarini rivojlantirishga ijodiy qobiliyatini va birinchi navbatda erkinlik
berishimiz lozimdir. Bu bilan muvaffaqiyatga erishish uchun sabr toqat va muayyan taktika
talab etiladi. Oʻquvchilarni fikrini tinglash har qanday qiziqishlarni rahbarlantirish zarur
hisoblanadi. Tashkilotchilik qobiliyatlariga koʻra Teplov nazariyasiga koʻra umumiy va
maxsusga boʻlinadi. Umumiylar har qanday faollik sohasida namoyon boʻladi, maxsuslar esa
bir sohada namoyon boʻladi. Demek, kichik maktab yoshidagi ijtimoiy yetuklik va
tashkilotchilik qobiliyatlari rivojlantirishga taʼlim muassasalarda tarbiya jarayonida har bir
oʻquvchilarga oʻzining ijodiy qobiliyatlarni shakllantirishga ebor qaratishimiz lozimdir.
Farzandlarimizning har tomonlama rivojlanishi masalasi bugungi kunning eng dolzarb
masalalaridan biri hisoblanadi. Boshlang‘ich sinf bolaning hayotida juda katta ahamiyatga
bo‘lib, bu davrda tashkilotchilik qobiliyati, tadbirkorlik shaxslararo munosabatlar shakllanishi
bilan bir vaqtda o‘quvchida shaxsiy fazilatlarni rivojlantirish uchun ham imkoniyat yuzaga
keladi.
Maktabda u nafaqat yangi bilim va ko‘nikmalarni egallaydi, balki ma’lum bir ijtimoiy
mavqega ham ega bo‘ladi. O‘zaro munosabatlar tizimidagi o‘z o‘rnini idrok etish o‘zgara
boshlaydi. Maktabda o‘qishni boshlashi bilan bolaning manfaatlari, qadriyatlari va uning
butun hayot tarzi o‘zgaradi. Boshlang‘ich sinf o’quvchilarining kognitiv jarayonlarning
rivojlanishi bilan bir vaqtda psixik xususiyatlarida ham anchagina o‘zgarishlar yuzaga keladi.
Qobiliyatlarni rivojlantirish — bu shaxsning o'z imkoniyatlarini, ko'nikmalarini va
5
bilimlarini oshirish jarayonidir. Bu jarayon shaxsiy va professional hayotda muvaffaqiyatga
erishish uchun muhimdir. Qobiliyatlarni rivojlantirish quyidagi jihatlarni o'z ichiga oladi:
O'qish va ta'lim: Yangi bilimlarni o'zlashtirish, kurslar, seminarlar va treninglarda
ishtirok etish orqali qobiliyatlarni rivojlantirish. Amaliy tajriba esa olingan bilimlarni amalda
qo'llash, yangi vazifalarni bajarish va tajriba orttirish orqali qobiliyatlarni oshirish. O'z-o'zini
tahlil qilishda, o'z kuchli va zaif tomonlarini aniqlash, o'z maqsadlarini belgilash va ularga
erishish uchun strategiyalar ishlab chiqish. Mentorlik va ko'mak: Tajribali shaxslar yoki
mutaxassislardan maslahat olish, ularning tajribalaridan foydalanish.
Yangi ko'nikmalarni o'zlashtirish: Texnologiyalar, tillar, san'at yoki boshqa sohalarda
yangi ko'nikmalarni o'rganish. Ijtimoiy tarmoq va aloqalar: Professional aloqalarni
rivojlantirish, yangi odamlar bilan tanishish va tajriba almashish. O'z-o'zini motivatsiya qilish:
O'z maqsadlariga erishish uchun ichki motivatsiyani oshirish, muvaffaqiyatlarni nishonlash va
o'z-o'zini rag'batlantirish. Qobiliyatlarni rivojlantirish jarayoni davomiy bo'lishi kerak va har
bir inson o'z qobiliyatlarini oshirish uchun turli usullarni qo'llashi mumkin. Bu nafaqat
shaxsiy o'sish, balki professional muvaffaqiyat uchun ham muhimdir.
Xulosa o’rnida shuni aytish mumkinki kichik maktab yoshidagi o’quvchilarni ta’limning
ta’siri bilan bolalarning psixik rivojlanishlarida jiddiy siljishlar yuzaga keladi. Bu ularni
hayotlarining mas’uliyatli davri bo‘lmish burilishga, ya’ni o‘smirlik davriga o‘tish uchun
tayyorlaydi.
References:
1.
Бобаева, З. М. (2021). Формирование толерантности у школьников в процессе
изучения этнокультуры различных народов. In
Диалог культур и толерантность
общения
(pp. 66-71).
2.
Бобаева, З. (2023). РАЗВИТИЕ ЛОГИЧЕСКОГО МЫШЛЕНИЯ НА УРОКАХ
МАТЕМАТИКИ В НАЧАЛЬНЫХ КЛАССАХ.
Namangan davlat universiteti Ilmiy axborotnomasi
,
(7), 789-795.
3.
Ogli, M. M. A. X., & Qizi, O. Z. M. (2024). OʻSMIRLAR YOSHLARDA AGRESSIV XULQ-
ATVORNING VAQTINCHALIK VA DAVOMLI SHAKLLANISHIGA TAʼSIR ETUVCHI
OMILLAR.
Eurasian Journal of Social Sciences, Philosophy and Culture
,
4
(2), 68-72.
4.
Ibroximovna, M. S. (2024). FACTORS OF DEVELOPING OF INTERCULTURAL
COMMUNICATION COMPETENCE IN TEACHING ENGLISH TO CADETS OF MILITARY
UNIVERSITY. Лучшие интеллектуальные исследования, 15(1), 159-163.
5.
Musayeva, S. I. (2024, May). DEVELOPMENT OF INTERCULTURAL COMMUNICATION
COMPETENCE OF CADETS USING INTERACTIVE METHODS. In Proceedings of International
Conference on Scientific Research in Natural and Social Sciences (Vol. 3, No. 5, pp. 276-284).
6.
Nurmatjon o’g’li, T. J. (2024). O’SMIR YOSHLAR O’RTASIDAGI GIYOHVANDLIKNI VA
ALKOGOLIZIMNI OLDINI OLISH PROFILAKTIKASI.
THEORY AND ANALYTICAL ASPECTS OF
RECENT RESEARCH
,
3
(26), 271-283.
