`
119
ТАДҚИҚОТ УЧУН ТАЙЁРЛАНГАН ҚУВУРЛАРДА ҲАРАКАТЛАНАЁТГАН
ҲАВО ТЕЗЛИГИНИ ЎЛЧАШ УЧУН МЎЛЖАЛЛАНГАН ЛАБОРАТОРИЯ
УСКУНАСИ
Khodjiev Muksin Tadjiyevich
1
Eshmurodov Dilmurod Dusmurod o‘g‘li
2
1
Gulistan State University- rector, d.t.s., professor
2
Gulistan State University, Dean of the Faculty of Production Technologies PhD., docent
Uzbekistan, Gulistan city, 4th district
E-mail: eshmurodov1993@mail.ru
https://doi.org/10.5281/zenodo.15590077
Ушбу мақолада пахта тозалаш корхоналаридаги қувурларида ҳаракатланаётган
ҳаво ва толали масса миқдорини тезлигини аниқлаш учун тайёрланган лаборатория
ускунасида олинган натижалар таҳлили.
В статье представлен анализ результатов лабораторных испытаний устройства по
изучению процесса движения волокнистой массы и воздуха в трубопроводе.
The article presents an analysis of the results of laboratory tests of the device to study the
process of movement of the fibrous mass and air in the pipeline.
Пахта тозалаш корхоналаридаги пахтани ташиш учун мўлжалланган қувурларда
ҳаракатланаётган ҳавони ҳаракати ва тезлигини аниқлаш пахтани табиий
хусусиятларини сақлаб қолишда мухим ахамият касб этади. Афсуски, ишлаб чиқариш
шароитида ҳаракатланаётган ҳавони ва толали массани тезлигини керакли аниқликда
ўлчашда бир қатор қийинчиликлар мавжуд бўлиб ушбу йўналишдаги илмий тадқиқот
ишларини лаборатория шароитида ўтказиш эхтиёжи бор. Шу мулохазалардан келиб
чиққан ҳолда тажриба синовларини ўтказиш учун ушбу (1-расм) лаборатория қувури
таклиф қилинмоқда.
1-расм. Синов натижаларини ўтқазишга мўлжалланган лаборатория ускунаси
Ушбу лаборатория ускунаси узунлиги 6500 мм қувурнинг баландлиги 150 мм дан
иборат. Ҳавони тезлигини ўлчаш нуқталари 2 та жойда жойлашган яъни пахтани кириш
ва чиқиш қисмида бўлиб горизонтал ва вертикал шаклда ўлчаш имкониятига эга.
Тажрибада ҳавони ўтиш миқдорини вентиляторнинг сўрувчи ёки дам берувчи
яъни итарувчи томонидан ўлчаш мумкин. Бу тажрибани ўтказиш учун вентиляторнинг
дам берувчи (итарувчи) қисмида ўтказилади. Бажариш тартиби қуйидагилардан
иборат:
`
120
1-расмда кўрсатилган лаборатория мосламаси схемасида кўрсатилган тарзда
тайёрланади.
Тажрибани СEM DT-8880 маркали электрон анемометрни тайёрлаш керак. Бунинг
учун қувватланган электрон ускунасини аномометр таёқчасига улаш сўнгра ўлчаш
трубка турган жойини очган ҳолда электрон таблосини ёқиш лозим. Бундан сўнг
ҳавонинг тезлигини текширган ҳолда /нол/ ҳолатга келтирилади.
Ҳаво қувурининг тезлик ўлчанадиган қисмидаги диаметрини аниқлаш керак.
Ўлчанадиган нуқталар ҳаво қувурининг ички деворидан қанча масофада туриши
аниқланади (2-расм). Бу нуқталар пневматик найча ташқи деворидан белгиланади ва
анемометр найчасига ҳар ўлчанадиган нуқталарга белгилар қўйилган ҳолда ўлчанади.
Вентилятор ишга туширилади
Ҳавони
тезлиги
ўлчаш
нуқталарида
ўлчанди
ва
натижалари
1-жадвалда ёзиб борилди.
Анемометрни найча бўйлаб I нуқтадан VI нуқтагача бўлган кўрсатгичлари ҳар бир
такрорлаш бўйича устунларга ёзиб чиқилади [3].
2-расм. Горизонтал ва вертикал ўлчаш нуқталари
Айлана шаклидаги қувурларда ўлчаш тартиби қуйидаги тарзда бажарилса,
мақсадга мувофиқ бўлади (2-расм). Ушбу тартибда олинган маълумотлар жадвал тарзда
ҳар нуқтадаги маълумотлар умумлаштирилиб ўртача қийматлари аниқланади.
Аниқланган маълумотларнинг ўртача қийматларидан ҳавонинг тезлигини ҳисоблаш
ишлари амалга оширилади [1-2].
1-жадвал
`
121
Ўлчаш нуқталарининг
тартиб рақами
Ҳавони
тезл
и
ги
қў
нд
ал
анг
бўй
лаб
м
3
/с
Ҳавони
тезл
и
ги
ти
к
бўй
лаб
м
3
/с
Ҳавони
тезл
и
ги
кў
нд
ал
анг
бўй
лаб
м
3
/с
Ҳавони
тезл
и
ги
ти
к
бўй
лаб
м
3
/с
Ҳавони
тезл
и
ги
кў
нд
ал
анг
бўй
лаб
м
3
/с
Ҳавони
тезл
и
ги
ти
к
бўй
лаб
м
3
/с
Ҳавони
тезл
и
ги
кў
нд
ал
анг
бўй
лаб
м
3
/с
Ҳавони
тезл
и
ги
ти
к
бўй
лаб
м
3
/с
1
2
3
4
5
6
7
8
9
I нуқта 7 мм
9,4
8,9
8,9
9,1
9,2
9,1
9,3
9,1
II нуқта 22 мм
10,5
10,8
10,8
10,9
10,8
10,9
10,9
11,1
III нуқта 45 мм
13,1
12,9
12,8
12,5
12,7
12,9
13,1
13
IV-нуқта 105 мм
13
13,1
13,2
12,8
12,9
13,1
13,1
12,9
V нуқта 128 мм
11,1
11,1
10,9
10,8
11,2
11,1
11
10,9
VI нуқта 143 мм
9,2
9,2
8,9
9,2
9,3
9,1
9,2
9,1
Ҳар бир нуқтадаги ўртача
ҳавони тезлиги
11,1
11
10,9
10,9
11,1
11,1
11,1
11,2
Умумий қувурнинг тезлиги
11.05
10.9
11.1
11.05
Олинган натижалар орқали ҳавони тезлигини умумий ўртача қийматларини
олган ҳолда пахтани табиий хусусиятларига таъсири ўрганиб чиқилди.
3-расм. Лаборатория пневмотранспорт қувурнинг умумий кўриниши
Лаборатория пневмотранспорт қувурини тайёрлаш ва ушбу натижаларни
олишдан мақсад ҳар хил вариантларда тажрибаларни ўтказиш шунингдек ҳаракат
динамикаси назарияси учун керакли бўлган натижаларни олишдан иборатдир[4].
`
122
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Eshmurodov D.D., Abbasov I.Z., Xaitbayev X.X. Researches to improve the CC-15A
separator // Materials of the XV international scientific and practical conference. “Conduct of
modern science – 2019” November 30 - December 7, 2019. Volume 13. England-2019. 94-96
p.p.
2.
Khaitboev X., Khodjiev M.T., Eshmurodov D.D. Theory analysis of cotton on the separation
by air convey // Техника ва технологияларни модернизациялаш шароитида иқтидорли
ёшларнинг инновацион ғоялари ва ишланмалари. Илмий – амалий анжуман I-қисм. 12-
13 декабр. ТТЕСИ. Тошкент 2017. 60-62 б.
3.
Eshmurodov D.D., Xodjiyev M.T., Muqimov N.B., Maxkamov I.T. Cotton on the separation
of the air convey in impact of netting surface for cotton seeds. // «European science review» №
5–6. Vienna 2018. May–June. 369-373 p.p.
4.
Khodjiev M.T., Murodov O.J., Eshmurodov D.D. Creation of scientific-based construction of
the separator with insulation camera // «International journal of innovative technology and
exploring engineering» (IJITEE) ISSN: 2278-3075, Volume-9. Issue-4. 2020. 3231-3235 p.p.
