`
15
HAQORAT QILISH JINOYATINI TERGOV QILISHDA ISBOTLANISHI LOZIM
BO'LGAN HOLATLAR
Agoyev Shukrullo Safarboyevich
O'zbekiston Respublikasi IIV Akademiyasi
“Tergov faoliyati” kafedrasi o'qituvchisi
Mirzaolimov Orifjon Mirzarahim o’g’li
O’zbekiston Respublikasi IIV Akademiyasi 3-bosqich 326-guruh kursanti
https://doi.org/10.5281/zenodo.15718482
Anotatsiya:
Haqorat qilish jinoyati — bu biror shaxsni og'zaki yoki yozma tarzda kamsitish, uning
sha'ni va qadr-qimmatiga zarar yetkazish bilan bog'liq huquqbuzarlikdir. Ushbu maqola
haqiqatni oydinlashtirish va jinoyatni tergov qilishda ishonchli ibotlarni yig'ishning
muhimligini ko'rib chiqadi. Tergov jarayonida jinoyatning sabablari, voqealarning tafsilotlari
va zararlangan shaxsning ko'rsatmalari alohida ahamiyatga ega.
Kalit so’zlar
Haqorat qilish
,
jinoyat huquqi
,
tergov jarayoni
,
isbotlash
,
psixologik zarar
,
ruhiy ta'sir
,
haqorat qilish
,
jinoyat huquqi
,
tergov jarayoni
,
isbotlash.
Haqorat qilish jinoyati, biror shaxsning sha'ni, qadr-qimmatiga va obro'siga zarar
yetkazish maqsadida amalga oshiriladigan huquqbuzarlikdir. Bu jinoyat odatda og'zaki yoki
yozma tarzda kamsituvchi, tahqirlovchi so'zlar aytish yoki harakatlar qilish orqali sodir
etiladi. Haqorat qilishning huquqbuzarlik sifatida tan olinishi uchun, uning tergov jarayonida
aniq va ishonchli isbotlanishi kerak. Ushbu maqolada, haqorat qilish jinoyatini tergov qilishda
isbotlanishi lozim bo'lgan holatlar va muhim jihatlar ko'rib chiqiladi
1
.
1. Jabrlanuvchining ko'rsatmalari
.
Haqorat qilish jinoyatini tergov qilishda,
jabrlanuvchining ko'rsatmalari asosiy ahamiyatga ega. Jabrlanuvchi tomonidan aytilgan va
yozilgan so'zlar, ularning qanday kamsitilganligi va ruhiy holatini aniqlash tergovning asosiy
bosqichlaridan biridir. Jabrlanuvchi ko'rsatuvlarida, haqoratli so'zlarning tarkibi, konteksti,
ularni qachon va qanday sharoitda eshitganligi haqida batafsil ma'lumot berish zarur. Bu
holatni tasdiqlovchi boshqa guvohlarning ko'rsatmalari ham muhimdir, chunki ular voqeani
qo'llab-quvvatlaydigan shaxslar sifatida ishlatilishi mumkin
2
.
2. Guvohlarning ko'rsatmalari
.
Guvohlar, voqea guvohidan bo'lishi mumkin. Agar voqea
ommaviy joyda yoki boshqalar ishtirokida sodir bo'lsa, guvohlar voqeani tasdiqlovchi muhim
shaxslar sifatida jalb qilinishi lozim. Guvohlarning ko'rsatmalari haqoratli so'zlarning qanday
aytilganligi, ularning ohangi va jabrlanuvchiga qanday ta'sir qilganligi haqidagi ma'lumotlarni
taqdim etadi. Agar guvohlar videolavha, ovozli yozuv yoki yozma hujjatlar bilan tasdiqlasa, bu
qo'shimcha isbot sifatida hisoblanadi.
3. Yozma va og'zaki isbotlar
.
Haqorat qilish jinoyatining isbotlanishida yozma va og'zaki
isbotlarning roli katta. Yozma xabarlar, elektron pochta, ijtimoiy tarmoqlarda yuborilgan
1
B.B.Murodov. Xususiy ayblov institutini qo‘llash samaradorligini oshirish yo‘llari // Xususiy ayblov va yarashuv
institutlarini takomillashtirish choralari: Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari. T:O‘zbekiston
Respublikasi IIV Akademiyasi, 2015y.B. 34-40.
2
B.B.Murodov. Jinoyat-protsessual munosabatlarda himoyachining ishtiroki // “Advokatlik faoliyati: nazariya va
amaliyot masalalari” mavzusidagi ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. O‘zR Prezidenti huzuridagi Amaldagi qonun
hujjatlari monitoringi instituti. – Toshkent, 2010. B. 171-175.
`
16
xabarlar yoki telefondan qilingan qo'ng'iroqlar kabi hujjatlar, haqoratning isbotiga yordam
berishi mumkin. Bu holatlarda, haqoratning qachon va qanday amalga oshirilganini aniqlash
uchun texnik vositalar yordamida hujjatlar tekshiriladi. Agar haqoratli so'zlar yoki izohlar
yozilgan bo'lsa, ularning asl nusxasi tergovda ishlatilishi kerak
3
.
4. Ekspertiza natijalari
.
Haqorat jinoyatining tergovida, jabrlanuvchining psixologik
holatini o'rganish uchun ekspertiza ham muhim ahamiyatga ega. Ba'zida, haqorat qilishning
jismoniy yoki ruhiy salbiy ta'sirlar keltirib chiqarganini aniqlash zarur. Psixologik ekspertiza
orqali jabrlanuvchining ruhiy holati, ta'sirlanganligi, stress darajasi va boshqa psixologik
o'zgarishlar tahlil qilinadi. Bu ekspertiza, haqoratning darajasi va uning qanchalik zararli
bo'lgani haqidagi aniq ma'lumotlar beradi.
5. Texnik vositalar va boshqa hujjatlar
.
Haqoratni isbotlashda texnik vositalardan
foydalanish muhimdir. Masalan, telefon qo'ng'iroqlari, xabarlar, videolavhalar yoki ijtimoiy
tarmoqdagi postlar — bularning barchasi haqorat qilishning isbotiga yordam beradi.
Aksariyat holatlarda, bu texnik vositalar, voqeani aniq va ishonchli tarzda qayd etishga
yordam beradi. Agar bu ma'lumotlar rasmiy tekshiruvlar va sudda ishlatilsa, ular haqoratning
tasdiqlanishi uchun zaruriy isbot sifatida xizmat qiladi
4
.
6. Huquqiy jarayon va sudda isbotlash
.
Haqorat qilish jinoyatini sudda isbotlashda,
barcha to'plangan hujjatlar, guvohlar, ekspertiza va texnik vositalar birlashtiriladi. Sud
jarayonida, barcha isbotlar tekshiriladi va jabrlanuvchining huquqiy himoyasi uchun ular
asosli ravishda taqdim etiladi. Sudda har bir tafsilot muhim ahamiyatga ega, chunki haqorat
qilish holati ko'pincha shaxsiy his-tuyg'ular, til va ijtimoiy holat bilan bog'liq bo'ladi. Haqorat
qilish jinoyatini tergov qilishda jabrlanuvchining ko'rsatmalari muhim huquqiy hujjat
hisoblanadi. Jabrlanuvchi tomonidan berilgan ko'rsatmalar, haqoratning qanday amalga
oshirilganini, uning zarari va ruhiy ta'sirini aniqlashga yordam beradi. Tergovchilar
jabrlanuvchining ko'rsatmalarini to'liq va aniq olishga harakat qiladilar, chunki bu
ko'rsatmalar jinoyatni isbotlashda muhim rol o'ynaydi. Quyida jabrlanuvchining
ko'rsatmalarining ahamiyati va tergov jarayonidagi roli haqida batafsil ma'lumot
keltirilgan.Jabrlanuvchining ko'rsatmalari haqoratning sodir bo'lishi, uning shakli,
jabrlanuvchiga qanday ta'sir qilganligi va jinoyatning umumiy konteksti haqida ma'lumot
beradi. Tergovchilar, jabrlanuvchining ko'rsatmalarini olishda, uning guvohligiga asoslanib,
voqea tafsilotlarini aniqlashga harakat qilishadi. Jabrlanuvchi tomonidan berilgan
ko'rsatmalar, huquqiy jarayonni davom ettirish uchun zarur bo'lgan isbotlardan
biridir.Jabrlanuvchining ko'rsatmalari yozma yoki og'zaki shaklda olinishi mumkin. Har bir
ko'rsatma, maxsus tartibda va diqqat bilan qayd etilishi kerak.
Jabrlanuvchidan so'raladigan savollar uning voqea yuzasidan bilgan barcha tafsilotlarni
o'z ichiga olishi lozim:
Vaqt va joy: Haqorat qachon va qayerda sodir bo'lganini aniqlash.
Tafsilotlar: Jabrlanuvchi tomonidan haqoratli so'zlar yoki harakatlar qanday aytilganligi
va amalga oshirilganligi haqida batafsil ma'lumot.
3
Sh.Sh.Suyunov. Giyohvandlik vositalari yoki psixotrop moddalar bilan qonunga xilof ravishda muomala qilishdan
iborat jinoyatlarni kvalifikatsiya qilishning muhim jihatlari. “Talqin va tadqiqotlar” Respublika ilmiy-uslubiy jurnali
10soni. 01.10.2022 yil B. 105-109.
4
Sh.Sh.Suyunov. Kompyuter texnika vositalari orqali sodir etilgan firibgarlik jinoyati turlari. “Zamonaviy dunyoda
pedagogika va psixologiya” nomli Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi. 9.06.2023 yil
`
17
Tashqi sharoitlar: Haqorat qilingan joydagi muhit va boshqa atrof-muhit omillari (misol
uchun, voqea qanday sharoitda, kimlar ishtirokida bo'lgan).
Ta'sir: Jabrlanuvchiga haqoratning qanday ta'sir qilgani (ruhiy yoki jismoniy holatiga
zarar etkazganmi?).
Tergovchilar, jabrlanuvchining ko'rsatmalarini to'liq va noaniqliklarisiz olishga harakat
qilishadi, chunki bu ko'rsatmalar voqeani aniqlash va jinoyatni isbotlashda asosiy manba
hisoblanadi.Jabrlanuvchining ko'rsatmalarining ishonchliligi tergov jarayonida juda
muhimdir. Agar ko'rsatmalar ishonchli bo'lsa, ular tergovni yanada chuqurroq va samarali
olib borishga yordam beradi. Jabrlanuvchining ko'rsatmalarining ishonchliligini baholashda
quyidagi omillar hisobga olinadi
5
:
Ko'rsatmalarning o'zgarishsizligi: Jabrlanuvchi voqeani har safar bir xil tarzda bayon
qilsa, uning ko'rsatmalari ishonchli hisoblanadi. Agar jabrlanuvchi ko'rsatmalarida
o'zgarishlar yuz bersa, bu tergovchilar uchun xavfli signal bo'lishi mumkin.
Ishonchli va aniq tafsilotlar: Jabrlanuvchining voqea tafsilotlarini aniq va to'liq bayon
etishi ko'rsatmalarning ishonchliligini oshiradi. Voqeaning o'zgarmas jihatlari va
jabrlanuvchining ruhiy holati haqida aniq ma'lumotlar berilishi kerak.
Ruhiy holat: Jabrlanuvchining ruhiy holati ham uning ko'rsatmalariga ta'sir qilishi
mumkin. Agar jabrlanuvchi stress ostida bo'lsa yoki ba'zi tafsilotlarni unutgan bo'lsa, bu holat
ko'rsatmalarning ishonchliligini kamaytirishi mumkin.
Jabrlanuvchining ko'rsatmalari, boshqa isbotlar bilan tasdiqlanishi kerak. Masalan:
Guvohlarning ko'rsatmalari: Agar voqeada boshqa shaxslar guvoh bo'lsa, ularning
ko'rsatmalari jabrlanuvchining so'zlarini tasdiqlashga yordam beradi.
Yozma va og'zaki hujjatlar: Agar haqoratli so'zlar yozilgan xabarlarda bo'lsa, ularni
ko'rsatmalarga qo'shish mumkin. Ijtimoiy tarmoqlarda yoki telefon orqali yuborilgan
haqoratli xabarlar ham isbot sifatida ishlatilishi mumkin.
Videolar yoki audioyozuvlar: Agar voqea video yoki audioyozuv orqali qayd etilgan
bo'lsa, bu ham jabrlanuvchining ko'rsatmalarini tasdiqlashga yordam beradi.Haqoratning
tergovida jabrlanuvchining ruhiy holati ham katta ahamiyatga ega. Tergovchilar
jabrlanuvchining psixologik holatini aniqlash uchun zarur bo'lsa, psixologik ekspertiza
o'tkazilishi mumkin. Bu ekspertiza, haqoratning jabrlanuvchiga qanday ta'sir qilganini, uning
ruhiy holatini va stress darajasini baholashga yordam beradi.
Haqorat qilish jinoyatini tergov qilishda yozma va og'zaki isbotlarning ahamiyati katta.
Har ikki turdagi isbotlar tergovchi uchun muhim ma'lumotlar taqdim etadi va ularni
birgalikda tahlil qilish orqali jinoyatni aniqlashda yordam beradi. Quyida yozma va og'zaki
isbotlarning ahamiyatini ko'rib chiqamiz:
Rasmiy hujjatlar: Yozma isbotlar, odatda, rasmiy hujjatlar, xat yoki elektron pochta
xabarlarini o'z ichiga oladi. Agar haqorat qilish bilan bog'liq so'zlar yoki izohlar yozma
shaklda mavjud bo'lsa, ular tergovda to'liq va ishonchli isbot sifatida qabul qilinishi mumkin.
5
Sh.Sh.Suyunov. Hodisa sodir bo‘lgan joyni ko‘zdan kechirish tergov xarakatining jinoyat sodir etgan shaxslarni
aniqlash xamda ularning aybini isbotlashdagi axamiyati. “Zamonaviy dunyoda pedagogika va psixologiya” nomli
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi.
`
18
Yozma isbotlar, har doim ham og'zaki bayonotlar kabi isbot sifatida kuchliroq bo'lishi
mumkin, chunki ular jinoyatni amalga oshirishning aniq vaqtini va shartlarini ko'rsatadi.
Qo'shimcha isbot: Yozma isbotlar tergovda og'zaki isbotlar bilan birga qo'llaniladi,
chunki yozma isbotlar ko'pincha yana boshqa biror manbadan tasdiqlanishi mumkin. Misol
uchun, haqorat qiluvchi shaxsning elektron xati, shu shaxsning so'zlari haqorat sifatida qabul
qilinishiga asos bo'lishi mumkin.
Sudda foydalanish: Yozma isbotlar sudda, agar ular qonuniy ravishda tasdiqlangan
bo'lsa, ishonchli dalil sifatida taqdim etilishi mumkin.
Guvohlik
:
Og'zaki isbotlar, odatda, guvohlarning bayonotlari yoki jabrlangan tomonning
og'zaki ifodalarini o'z ichiga oladi. Og'zaki guvohlar, jinoyat joyini va voqealar rivojini
tushuntirishda, haqoratni tasdiqlashda muhim ahamiyatga ega bo'lishi mumkin.
O'zaro aloqalar
:
Agar haqorat qilish holati jamoat joyida bo'lib o'tgan bo'lsa, og'zaki
isbotlar, boshqa shaxslarning voqea guvohligi asosida to'plangan bo'lishi mumkin. Bu,
haqoratni amalga oshirgan shaxsning niyati yoki ularning ishtirokini aniqlashda yordam
beradi.
Tergov jarayoni: Og'zaki bayonotlar, tergovchiga voqea tafsilotlarini to'liqroq
tushunishga yordam beradi va kerakli hujjatlarni izlashga ko'maklashadi.
Haqorat qilish jinoyatini tergov qilishda jabrlanuvchining ruhiy holati va ta'siri katta
ahamiyatga ega, chunki haqorat nafaqat jismoniy, balki psixologik zarar yetkazishi mumkin.
Jabrlanuvchining ruhiy holati, jinoyatning oqibatlarini baholashda va jinoyatni tasdiqlovchi
dalillarni topishda muhim rol o'ynaydi. Quyidagi jihatlar orqali jabrlanuvchining ruhiy holati
va ta'siri tergovda qanday ahamiyatga ega ekanini ko'rib chiqamiz:
Ruhiy ta'sirning baholanishi: Haqorat qilish jinoyati jabrlanuvchining ruhiy holatiga
sezilarli ta'sir ko'rsatishi mumkin. Tergovchi jabrlanuvchining ruhiy holatini baholash orqali
jinoyatning nafaqat jismoniy, balki psixologik zararni ham o'lchaydi. Agar jabrlanuvchi ruhiy
zo'ravonlikka uchragan bo'lsa, bu haqoratning darajasi va uni amalga oshirgan shaxsning
jazosi uchun muhim omil bo'lishi mumkin
6
.
Psixologik ekspertiza: Agar jabrlanuvchi ruhiy zararni his qilsa, psixolog yoki psixiatr
tomonidan o‘tkaziladigan ekspertiza uni huquqiy nuqtai nazardan tasdiqlashda muhim rol
o'ynaydi. Ekspertiza natijalari jinoyatning oqibatlarini ko'rsatadi va sudda isbot sifatida
foydalanilishi mumkin.
Jabrlanuvchining xatti-harakatlari: Haqoratdan keyingi ruhiy holat, jabrlanuvchining
xatti-harakatlariga ta'sir ko'rsatishi mumkin. Masalan, jabrlanuvchi o'zini izolyatsiya qilishi,
qo'rquv hissini sezishi yoki normal hayot faoliyatini amalga oshirishda qiyinchiliklarga duch
kelishi mumkin. Bu, tergovda jabrlanuvchining psixologik holatini va haqoratning ta'sirini
tushunishga yordam beradi
7
.
Dala isbotlari
:
Ruhiy holatdagi o'zgarishlar, voqea sodir bo'lganidan keyin
jabrlanuvchining so'zlari, harakatlari yoki ko'rsatgan reaksiya va tushuntirishlari orqali
tushunilishi mumkin. Agar jabrlanuvchi haqiqatdan ham yuqori darajada psixologik ta'sirga
6
Sh.S.Agoyev., Shakirova S. Qiynash jinoyatini tergov qilish: nazariya va amaliyot //Razvitie i innovatsii v nauke. –
2024. – T. 3. – №. 6. – S. 75-81.
7
A.Y.Abdullaev. Transport vositalari harakati yoki ulardan foydalanish xavfsizligi qoidalarini buzish jinoyatining
sabablari va uni sodir etilishiga imkon bergan shart-sharoitlar (Xorazm viloyati misolida). Yevraziyskiy jurnal prava,
finansov i prikladnыx. 2023 g.
`
19
uchragan bo'lsa, bu uning xatti-harakatlarida aks etishi mumkin, masalan, biror muammo yoki
qiynoqqa duch kelganlikni bildirib, turli jihatlarga e'tibor qaratishi
8
.
Jinoyatning jiddiyligini aniqlash: Haqoratning darajasi, jabrlanuvchining ruhiy holati
bilan bog'liq. Agar jabrlanuvchi haqoratni kuchli psixologik azob sifatida boshdan kechirsa, bu
haqoratning jinoyat sifatidagi jiddiyligini oshirishi mumkin. Masalan, haqoratning og'ir ruhiy
ta'siri bo'lsa, bu jinoyatni o'zgartirishi yoki yengillashtirishi mumkin.
Zararli ta'sir: Agar jabrlanuvchi haqorat natijasida uzoq vaqt davomida psixologik
muammolarga duch kelsa, bu haqoratni biror boshqa og'ir jinoyatga (masalan, qiynoqqa)
o'xshash darajada jiddiy qilib ko'rsatishi mumkin.
Ruhiy holat va huquqiy himoya: Jabrlanuvchining ruhiy holati, uning huquqiy
himoyasini oshiradi. Agar jabrlanuvchi ruhiy muammolarni boshdan kechirsa, uning haqlarini
himoya qilish uchun psixologik yordam va huquqiy maslahatlar kerak bo'lishi mumkin. Ruhiy
ta'sir natijasida jabrlanuvchining shaxsiyati va ijtimoiy hayotiga bo'lgan ta'sirni hisobga olish
kerak
9
.
Haqorat qilish jinoyatini tergov qilishda isbotlanishi lozim bo‘lgan holatlar, nafaqat
voqeaning o‘zi, balki haqoratning jabrlanuvchiga ta’siri, jinoyatni amalga oshirgan shaxsning
niyati va guvohlarning bayonotlaridan iborat. Tergovda ushbu barcha holatlar birgalikda
tahlil qilinishi kerak, chunki haqorat qilish jinoyati ko‘pincha jismoniy zarardan ko‘ra ruhiy
ta’sir bilan bog‘liq bo‘ladi. Shu bilan birga, psixologik ekspertizalar va guvohlarning
bayonotlari, haqoratning darajasi va natijalarini aniqroq tushunishga yordam beradi
10
.
Tergovda barcha dalillar to‘planganidan so‘ng, jinoyatning jiddiyligi va javobgarlikni
belgilashda asosli qaror qabul qilish mumkin bo‘ladi. Haqorat qilish jinoyatini tergov qilishda
yozma va og'zaki isbotlar bir-birini to'ldiradi. Yozma isbotlar rasmiy va aniq bo'lsa, og'zaki
isbotlar voqeaning yuzaga kelish sabablarini va guvohlarning guvohligini aniqlashda yordam
beradi. Shu tariqa, bu ikki turdagi isbotlar birgalikda jinoyatning to'liq rasmiga ega bo'lishda
muhim ahamiyatga ega. Jabrlanuvchining ko'rsatmalari haqorat qilish jinoyatini tergov
qilishda muhim huquqiy vosita hisoblanadi. U voqea tafsilotlarini aniqlash, jinoyatning
qanday sodir bo'lganini va qanday ta'sir qilganligini o'rganishga imkon beradi. Tergovchilar,
jabrlanuvchining ko'rsatmalarini to'liq va ishonchli tarzda olishga harakat qilishadi,
shuningdek, boshqa isbotlar bilan tasdiqlanishi kerak bo'lgan ko'rsatmalarga e'tibor
beradilar. Bu jarayon, haqiqatni aniqlash va adolatli qaror chiqarish uchun juda muhimdir
11
.
References:
8
Sh.S.Agoyev., Asatullaev D. Axborot texnologiyalari sohasidagi o‘g‘irlik jinoyatlarni tergov qilishning o‘ziga xos
xususiyatlari //Obщestvennыe nauki v sovremennom mire: teoreticheskie i prakticheskie issledovaniya. – 2024. – T. 3.
– №. 7. – S. 31-35.
9
A.T.Ashirboev. Ayblanuvchining ishtirokini ta’minlash imkoni bo‘lmagan taqdirda dastlabki tergovni to‘xtatish:
Nazariya va amaliyot. O‘zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi Qoraqalpog‘iston bo‘limining Axborotnomasi №
1 (2024).– 2024. 95-98 b.
10
N.A. Xushvaktova. Oilada sodir etiladigan tazyiq va zo‘ravonlikka uchragan xotin-qizlarni himoya qilish chora-
tadbirlari // Zamonaviy fan va ta’lim ilmiy yangiliklari Vol. 2 №2 (2024) ISSN 3030-3044 Researchbib Impact
Faktor:7.9 B. 81-86.
11
N.A. Xushvaktova. Prospects for the use of public opportunities in pre-trial proceedings // World Bulletin of
Management and Law (WBML) Available Online at: https://www.scholarexpress.net Volume-36, July -2024 ISSN:
2749-3601 Impact Faktor:10.25 SJIF:7.8 B. 8-11.
`
20
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoevning 25.01.2020 yildagi Oliy
Majlisga Murojaatnomasi. // [Elektron manba].
3.
O‘zbekiston yuridik ensiklopediyasi. –T., 2009. – B. 199.
4.
O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi. T.4. –T., 2002. – B. 47.
5.
B.B.Murodov.
Jinoyat-protsessual qonun normalarini erkinlashtirish yo‘llari // Oliy
yuridik o‘quv yurtlarida inson huquqlari muhofazasini ta’minlovchi fanlarning o‘qitishning
zamonaviy muammolari. Toshkent. O‘zbekiston Milliy universiteti huquqshunoslik fakulteti
2009. B. 66-69.
6.
B.B.Murodov.
Jinoyat-protsessual munosabatlarda himoyachining ishtiroki //
“Advokatlik faoliyati: nazariya va amaliyot masalalari” mavzusidagi ilmiy-amaliy konferensiya
materiallari. O‘zR Prezidenti huzuridagi Amaldagi qonun hujjatlari monitoringi instituti. –
Toshkent, 2010. B. 171-175.
7.
B.B.Murodov.
Xususiy ayblov institutini qo‘llash samaradorligini oshirish yo‘llari //
Xususiy ayblov va yarashuv institutlarini takomillashtirish choralari: Respublika ilmiy-amaliy
konferensiyasi materiallari. T:O‘zbekiston Respublikasi IIV Akademiyasi, 2015y.B. 34-40.
8.
B.B.Murodov.
“Jinoyatlarni tergov qilish metodikasi” fanidan o‘quv dasturi. T.:
O‘zbekiston Respublikasi IIV Akademiyasi, 2012. B.24
9.
Sh.Sh.Suyunov.
Giyohvandlik vositalari yoki psixotrop moddalar bilan qonunga xilof
ravishda muomala qilishdan iborat jinoyatlarni kvalifikatsiya qilishning muhim jihatlari.
“Talqin va tadqiqotlar” Respublika ilmiy-uslubiy jurnali 10soni. 01.10.2022 yil B. 105-109.
10.
Sh.Sh.Suyunov.
Kompyuter texnika vositalari orqali sodir etilgan firibgarlik jinoyati
turlari. “Zamonaviy dunyoda pedagogika va psixologiya” nomli Respublika ilmiy-amaliy
konferensiyasi. 9.06.2023 yil
11.
Sh.Sh.Suyunov.
Hodisa sodir bo‘lgan joyni ko‘zdan kechirish tergov xarakatining jinoyat
sodir etgan shaxslarni aniqlash xamda ularning aybini isbotlashdagi axamiyati. “Zamonaviy
dunyoda pedagogika va psixologiya” nomli Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi.
12.
Sh.Sh.Suyunov.
Giyohvandlik vositalarini, ularning analoglarini yoki psixotrop
moddalarini sotish maqsadisiz noqonuniy ishlab chiqarish, olish, saqlash, jinoyati tushunchasi
// Jamiyat va innovatsiya. – 2025. – V. 6. – No 1/S. – B. 267-277.
13.
A.T.Ashirboyev.
Ayblanuvchining qaerda ekanligi noma’lum bo‘lgan hollarda jinoyat
ishini to‘xtatishning nazariy va amaliy jihatlari. Jamiyat va innovatsiyalar № 1 (2024).– 2024.
– 314-320 b.
14.
A.T.Ashirboyev.
Jinoyat ishini to‘xtatish tushunchasi va ahamiyati. Eksmertkriminalistik
faoliyat: istiqbollar va innovatsiyalar mavzusidagi xalqaro konferensiya materillari to‘plami.
T., O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Akademiyasi, 2023. – B. 381-388.
15.
A.T.Ashirboyev.
Ayblanuvchining ishtirokini ta’minlash imkoni bo‘lmagan taqdirda
dastlabki tergovni to‘xtatish: Nazariya va amaliyot. O‘zbekiston Respublikasi Fanlar
Akademiyasi Qoraqalpog‘iston bo‘limining Axborotnomasi № 1 (2024).– 2024. 95-98 b.
`
21
16.
A.T.Ashirboyev
. Curishtiruv va dastlabki tergovni to‘xtatish instituti: xalqaro tajriba va
o‘zbekiston qonunchiligini takomillashtirish istiqbollari //Obщestvennыe nauki v
sovremennom mire: teoreticheskie i prakticheskie issledovaniya. – 2024. – T. 3. – №. 14. – S.
37-42.
17.
N.Q.Usmanaliyev.
“Oqilona muddat” tamoiyilini joriy etish nazariy va amaliy jihatlari
//Nauka i innovatsii v sisteme obrazovaniya. – 2025. – T. 4. – №. 3. – S. 44-50.
18.
N.Q.Usmanaliyev.
Jinoyat ishini yuritishni to‘xtatish va tiklash muddatlari bilan bog‘liq
ayrim mulohazalar //Teoreticheskie aspektы stanovleniya pedagogicheskix nauk. – 2025. – T.
4. – №. 6. – S. 40-47.
19.
N.Q.Usmanaliyev.
Protsessual muddatlarning hisoblashda qo‘llaniluvchi me’zonlarning
ayrim jihatlari //problems and solutions of scientific and innovative research. – 2024. – T. 1. –
№. 3. – S. 25-30.
20.
N.Q.Usmanaliyev. Baynazov J
. O‘g‘irlik jinoyati bo‘yicha hodisa sodir bo‘lgan joyni ko‘zdan
kechirish tergov harakatining yangi usullari //Nauka i innovatsii v sisteme obrazovaniya. –
2024. – T. 3. – №. 8. – S. 69-74.
21.
Sh.S.Agoyev., Shakirova S
. Qiynash jinoyatini tergov qilish: nazariya va amaliyot
//Razvitie i innovatsii v nauke. –2024. – T. 3. – №. 6. – S. 75-81.
22.
Sh.S.Agoyev., Abduxamidov A
. Guvoxlantirish tergov xarakatini o‘tkazishning axamiyati
//Obщestvennыe nauki v sovremennom mire: teoreticheskie i prakticheskie issledovaniya. –
2024. – T. 3. – №. 7. – S. 49-51.
23.
Sh.S.Agoyev., Asatullaev D
. Axborot texnologiyalari sohasidagi o‘g‘irlik jinoyatlarni tergov
qilishning o‘ziga xos xususiyatlari //Obщestvennыe nauki v sovremennom mire:
teoreticheskie i prakticheskie issledovaniya. – 2024. – T. 3. – №. 7. – S. 31-35.
24.
Sh.S.Agoyev., Tashev U
. Ekspertiza faoliyatining armaniston respublikasi jinoyat-
protsessual qonunchiligidagi huquqiy asoslari //Razvitie i innovatsii v nauke. – 2024. – T. 3. –
№. 6. – S. 48-56.
25.
N.A. Xushvaktova
. Ishni sudga qadar yuritishda ishtirok etuvchi jamoatchilikning tasnifi
// Jamiyat va innovatsiyalar №6 (2024) / ISSN 2181-1415 B. 22-28.
26.
N.A. Xushvaktova
. Oilada sodir etiladigan tazyiq va zo‘ravonlikka uchragan xotin-qizlarni
himoya qilish chora-tadbirlari // Zamonaviy fan va ta’lim ilmiy yangiliklari Vol. 2 №2 (2024)
ISSN 3030-3044 Researchbib Impact Faktor:7.9 B. 81-86.
