`
50
ZAMONAVIY DUNYODA ILM-FAN VA TEXNOLOGIYA
Shuhratova Marjona
Shahrisabz davlat pedagogika instituti
Filologiya fakulteti o'zbek tili va adabiyoti yo'nalishi 1 bosqich talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15788837
Annotatsiya:
Ushbu maqolada zamonaviy jamiyatda ilm-fan va texnologiyaning
ahamiyati, ularning inson hayoti, ijtimoiy taraqqiyot va iqtisodiy rivojlanishdagi roli tahlil
qilinadi. Ilmiy bilimlar va texnologik yutuqlarning ijtimoiy hayotdagi o‘rni, zamonaviy
tendensiyalar, sun’iy intellekt, raqamlashtirish va barqaror rivojlanish muammolari haqida
fikr yuritiladi.
Аннотация:
В данной статье рассматривается значение науки и технологий в
современном обществе, их влияние на жизнь человека, социальное и экономическое
развитие. Анализируются современные тенденции в научной и технологической
сферах, включая искусственный интеллект, цифровизацию и устойчивое развитие.
Annotation:
This article explores the importance of science and technology in the
modern world, focusing on their role in human life, social progress, and economic
development. It analyzes contemporary trends such as artificial intelligence, digitalization,
and sustainable development.
Kalit so‘zlar:
Ilm-fan, texnologiya, innovatsiya, raqamli transformatsiya, sun’iy intellekt,
zamonaviy jamiyat, barqarorlik.
Ключевые слова:
Наука, технологии, инновации, цифровая трансформация,
искусственный интеллект, современное общество, устойчивость.
Keywords:
Science, technology, innovation, digital transformation, artificial intelligence,
modern society, sustainability.
Kirish
XXI asr — bu ilm-fan va texnologiyalar asri, deya bemalol aytish mumkin. Har kuni
yangidan yangi ixtirolar, ilmiy kashfiyotlar insoniyat hayotini yengillashtirmoqda. Deyarli har
bir sohada raqamlashtirish, avtomatlashtirish, sun’iy intellektdan foydalanish kundalik holga
aylangan. Ushbu maqolada ilm-fan va texnologiyaning zamonaviy jamiyatdagi o‘rni, ularning
hayotimizga ta’siri, muammolar va istiqbollar haqida atroflicha fikr yuritiladi.
…Bugungi sharoitda eng ilg‘or axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy
etish ustuvor ahamiyat kasb etmoqda. Bu sohada qabul qilingan Milliy dasturga muvofiq,
telekommunikatsiya texnologiyalarini, aloqa tizimlari va infratuzilmasini yanada
rivojlantirishimiz, informatsion tizimlari komplekslari va «Elektron hukumat» axborot
bazasini shakllantirishimiz kerak…1 ”- deganda Yurtboshimiz Sh.Miromonovichning naqadar
haq ekanligini ko’ramiz.Zamonaviy ilm-fan" atamasining o'ziga ikki xil - vaqtinchalik va
falsafiy nuqtai nazardan qarash mumkin bo'lganligi sababli, uning kelib chiqishiga ham xuddi
shunday munosabatda bo'lish mumkin. Ikkalasi ham chambarchas bog'liq, shuning uchun ular
mustaqil ravishda paydo bo'lishi mumkin emas edi.Ilm-fanning jamiyatdagi o‘rni
Ilm-fan — bu tabiat va jamiyat qonuniyatlarini bilishga, ulardan foydalanishga xizmat
qiluvchi ijtimoiy institutdir. Har bir taraqqiyot bosqichi ortida muhim ilmiy kashfiyotlar
turadi. Elektr energiyasi, telefon, internet kabi ixtirolar insoniyat hayot tarzini o‘zgartirdi.
Bugungi kunda ilm-fan nafaqat nazariy bilimlar manbai, balki real muammolarni hal qilish
`
51
vositasiga aylandi.Texnologiyaning inson hayotiga ta’siri. Texnologik taraqqiyot turmush
tarzimizni tubdan o‘zgartirdi. Axborot texnologiyalari: Onlayn ta’lim, masofaviy ish, sun’iy
intellekt yordamida xizmat ko‘rsatish.
Tibbiyotdagi innovatsiyalar: Diagnostika uskunalari, robotlashtirilgan jarrohlik,
vaksinalar.
Ijtimoiy hayot: Sun’iy intellekt, raqamli platformalar, virtual haqiqat texnologiyalari
kundalik hayotga chuqur kirib bormoqda.Dolzarb yo‘nalishlar va muammolar
1. Sun’iy intellekt (AI): Tabiiy tilni qayta ishlash, mashina o‘rganish va avtomatlashtirish
asosida ishlaydi.
2. Biotexnologiya: Genetik tahrir, organ klonlash kabi yo‘nalishlarda salmoqli yutuqlar
kuzatilmoqda.
3. Yashil texnologiyalar: Energiya tejamkor qurilmalar, quyosh panellari, chiqindisiz
ishlab chiqarish.
4. Axborot xavfsizligi: Raqamli hujumlar va ma’lumotlar maxfiyligi muammolari tobora
dolzarb bo‘lmoqda.
Texnologik taraqqiyot bilan bir qatorda muayyan xavf-xatarlar ham yuzaga chiqmoqda.
Sun’iy intellekt orqali ish o‘rinlarining qisqarishi, axborot manipulyatsiyasi, shaxsiy hayot
daxlsizligining buzilishi — bular jamiyatdan ongli yondashuvni talab etadi. Ilm-fan va
texnologiya inson manfaatlariga xizmat qilishi uchun ijtimoiy va axloqiy mezonlar asosida
boshqarilishi lozim. Kelgusida quyidagi sohalarda keskin yutuqlar kutilyapti:Metavers (virtual
olamlar): Ta’lim, sog‘liqni saqlash, muloqot sohalarida keng qo‘llaniladi.
Gibrid texnologiyalar: Inson organizmiga o‘rnatiladigan qurilmalar nogironligi
bo‘lganlarga imkoniyatlar yaratadi.Raqamli iqtisodiyot: Blokcheyn, kriptovalyutalar va
elektron xizmatlar asosida shakllanmoqda.
Xulosa
Ilm-fan va texnologiyasiz zamonaviy jamiyat taraqqiy etolmaydi. Ular nafaqat hayotni
yengillashtiradi, balki global muammolarga ham yechim topadi. Shu boisdan har bir jamiyat
o‘z ilmiy salohiyatini rivojlantirib borishi, texnologik taraqqiyotdan oqilona foydalanishi
kerak. Chunki ilm-fan va texnologiya — bu kelajakka ochilgan eshikdir.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Abdulxamidov M. Innovatsion iqtisodiyot asoslari. – Toshkent: Iqtisodiyot, 2022.
2.
Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat — yengilmas kuch. – Toshkent: Ma’naviyat, 2008.
3.
Norqulov Q. Ilm-fan va jamiyat taraqqiyoti. – Toshkent: O‘zbekiston, 2020.
4.
Tojiboyev S. Axborot texnologiyalari va raqamli madaniyat. – Toshkent: Fan va
texnologiya, 2021.
5.
UNESCO. Science Report: The Race Against Time for Smarter Development. – 2021.
6.
World Economic Forum. Top 10 Emerging Technologies of 2024.
