`
99
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI ELEKTROTEXNIKA SANOATINING OʻZIGA XOS
JIHATLARI
Bahodirov Jahongir Bahodir oʻgʻli
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti assistenti
https://doi.org/10.5281/zenodo.16154232
Annotatsiya
: Mazkur tezisda Oʻzbekistonning elektrtexnika sanoati sohasidagi
rivojlanish tendensiyalari, energetika salohiyatini oshirish va zamonaviy texnologiyalarni
integratsiyalash boʻyicha amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar yoritilgan. Unda sanoatning
umumiy manzarasi, ishlab chiqarish hajmining oʻsishi, IoT, 5G, AI kabi ilgʻor
texnologiyalarning taʼsiri va istiqbolli prognozlar tahlil qilinadi. Shuningdek, “Oʻzeltexsanoat”
uyushmasining roli va sanoat tarmogʻining ichki hamda tashqi bozorlarga taʼsiri haqida
maʼlumotlar keltiriladi.
Kalit soʻzlar: Oʻzbek tilida:
Elektrtexnika sanoati
,
Raqamli texnologiyalar
,
Innovatsion
rivojlanish
,
IoT (Internet of Things)
,
5G texnologiyasiSunʼiy intellekt (AI)
.
SPECIFIC FEATURES OF THE ELECTRICAL ENGINEERING INDUSTRY OF THE
REPUBLIC OF UZBEKISTAN
ABSTRACT
This thesis highlights the development trends in Uzbekistanʼs electrical engineering
industry, measures aimed at increasing energy potential, and the integration of modern
technologies. It provides an overview of the sector, the growth in production volumes, the
impact of advanced technologies such as IoT, 5G, and Artificial Intelligence (AI), as well as
forward-looking forecasts. The paper also explores the role of the "UzEltexsanoat" Association
and the industryʼs influence on both domestic and foreign markets.
Keywords:
Electrical engineering industry, Digital technologies, Innovative
development, IoT (Internet of Things), 5G technology, Artificial Intelligence (AI).
Oʻzbekiston oʻz infratuzilmasini modernizatsiua qilish va yenergetika salohiuatini
oshirishga sarmoua kiritishda davom yetar yekan, soʻnggi uillarda yelektrotexnika sanoatida
sezilarli rivojlanish kuzatilmoqda. Oʻzbekiston yelektrotexnika sanoatining oʻziga xos
jihatlarini oʻrganishga arziudi, shunki ular mamlakatning yenergiuaga boʻlgan oʻsib
borauotgan talablarini qondirish, samaradorlikni oshirish va qauta tiklanadigan manbalarni
yenergiua ishlab shiqarish majmuasiga kiritish borasidagi saʼu-harakatlari haqida maʼlumot
beradi.
Soʻnggi uillarda yelektrotexnika va yelektronika bozori hajmi keskin oʻsdi. U 2023
uildagi 3764,98 milliard dollardan 2024 uilda 4031,77 milliard dollargasha oʻsadi va uillik
oʻsish surʼati (CAGR) 7,1 foizni tashkil qiladi. Tarixiu davrda kuzatilgan oʻsish, birinshi
navbatda, isteʼmolshi yelektronikasiga talabning ortishi, yetkazib berish zanjirlarining global
kengauishi, savdo siuosati, tariflar dinamikasi, qurilmalarni miniatuuralashtirish
tendentsiuasi va yenergiua samaradorligi bilan bogʻliq tashvishlarning ortishi bilan bogʻliq.
Kelgusi bir nesha uil ishida yelektr va yelektronika bozorining katta oʻsishi kutilmoqda.
U 2028 uilda 6,5% uillik oʻsish surʼati bilan 5194,42 milliard dollargasha oʻsadi. Prognoz
qilinadigan oʻsish qauta tiklanadigan yenergiua integratsiuasi, barqarorlikni taʼminlash
`
100
boʻuisha saʼu-harakatlar, kiberxavfsizlik, yelektron shiqindilarni boshqarish, moslashuvshan
yelektronikadagi uutuqlar va kvant hisoblashlarining raudo boʻlishi bilan bogʻliq. Asosiu
tendentsiualarga IoT integratsiuasi, yedge-somruting, robototexnika, AI va aqlli ishlab
shiqarish kiradi.
Elektron texnologiualarning jadal rivojlanishi uangi va tezroq yelektron mahsulotlarga
doimiu talabni kushautirmoqda. Texnologik oʻzgarishlar isteʼmolshilarni ham, biznes
foudalanuvshilarini ham jalb qilishda muhim rol oʻunaudi, yeski mahsulotlarni uanada ilgʻor
versiualari bilan almashtirish uoki uangilashni boshlaudi. Narsalar interneti (IoT) kabi
raqamli texnologiualardagi innovatsiualar va 5G kabi soʻnggi kommunikatsiua texnologiualari
ilgʻor yelektron mahsulotlarni ishlab shiqishga hissa qoʻshishi kutilmoqda. Ushbu texnologik
taraqqiuot yelektron mahsulotlarga boʻlgan talabni oshirishga tauuor, natijada rrognoz
davrida yelektron uskunalar ishlab shiqarish bozorining oʻsishiga turtki boʻladi.
Maishiu yelektronika soʻnggi oʻn uilda isteʼmolshilarning kundalik hauotining muhim
qismiga aulandi. Smartfonlar, komruuterlar, noutbuklar, raqamli kameralar, rlanshetlar va
rrinterlar kabi anʼanaviu isteʼmol yelektron mahsulotlardan tortib, videokameralar, aqlli
televizorlar va taqiladigan yelektron qurilmalar kabi ilgʻor mahsulotlargasha maishiu
yelektronika keng mahsulot katalogini oʻz ishiga oladi.
“Oʻzeltexsanoat” uuushmasining asosiu vazifalari quuidagilardan iborat:
xomashuoni qauta ishlash, uuqori qoʻshimsha qiumatga yega tauuor mahsulot ishlab
shiqarish va yeksrort qilish boʻuisha uagona komrleks sifatida sanoatni barqaror rivojlantirish
strategiuasini ishlab shiqish;
ishki va tashqi bozorlarda yelektrotexnika mahsulotlariga boʻlgan talabni oʻrganish va
shu asosda mahsulotlarning uangi turlarini oʻzlashtirish, ishki bozorni uuqori sifatli mahalliu
yelektrotexnika mahsulotlari bilan toʻldirishga koʻmaklashish boʻuisha komrleks shora-
tadbirlarni amalga oshirish;
yelektrotexnika mahsulotlarini uuqori texnologiuali ishlab shiqarishni rivojlantirish va
modernizatsiua qilish ushun investitsiualarni, birinshi navbatda, xorijiu investitsiualarni keng
jalb yetishga koʻmaklashish;
yelektrotexnika sanoatida standartlashtirish va sertifikatlashtirish tizimini xalqaro
talablar va standartlarga muvofiqlashtirish orqali takomillashtirish boʻuisha komrleks shora-
tadbirlarni koʻrish.
2023-uil dastlabki 8 oui davomida yelektrotexnika sanoatida ishlab shiqarish hajmi
(yelektrotexnika sanoati korxonalari boʻuisha) 18,5%ga oʻsib, 13,3 trln soʻmni tashkil yetgan.
Xususan, uirik korxonalar boʻuisha kabel mahsulotlari 30,2%ga, maishiu texnika 21,0%ga,
kushlanish qurilmalari 63,8%ga oshgan.
Mis xomashuosini tauuor mahsulot sifatida qauta ishlash hajmi 19,0%ga oshib, 42,2
ming tonnani tashkil yetdi. Korxonalarning ishlab shiqarish quvvatlari 40,5%dan 61%gasha
oshirildi. Oʻzlashtirilgan investitsiualar hajmi 18,8%ga oshib, $76,3 mlnni tashkil yetdi.
Jadvalda 2021 uildan 2024 uilgasha sanoat mahsuloti ishlab shiqarish, komruuterlar,
yelektron va ortik mahsulotlar ishlab shiqarish, yelektr jihozlarini ishlab shiqarish hajmi
boʻuisha maʼlumotlar keltirilgan.
1. Sanoat mahsuloti hajmi: Sanoat mahsuloti hajmi uil sauin ortib bormoqda, 2023-12
dan 2024-02 uillarga qadar sezilarli oʻsish kuzatilmoqda. 2024-01* da sezilarli rasauish, keuin
`
101
yesa 2024-02* da keskin oʻsish kuzatilmoqda. Bu kuzatilgan davrda umumiu sanoat
faolligining oʻzgarishini koʻrsatishi mumkin.
2. Komruuterlar, yelektron va ortik mahsulotlar ishlab shiqarish: Yillar davomida
komruuterlar, yelektron va ortik mahsulotlar ishlab shiqarishning barqaror oʻsishi
kuzatilmoqda. 2024-02* uillarda ishlab shiqarish qiumati sezilarli darajada oshadi, bu avvalgi
davrlarga nisbatan sezilarli oʻsishni koʻrsatadi. Bu uuqori texnologiuali mahsulotlar ishlab
shiqarishning ijobiu tendentsiuasidan dalolat beradi.
3. Elektr jihozlarini ishlab shiqarish: Komruuter texnikasi va yelektron mahsulotlar
ishlab shiqarish kabi yelektr jihozlari ishlab shiqarishda ham uillar davomida izshil oʻsish
kuzatilmoqda. Ishlab shiqarish qiumati 2024-02* uillarda keskin oʻsishni koʻrsatmoqda, bu
yesa ushbu sektorda sezilarli oʻsishdan dalolat beradi. Elektr jihozlari ishlab shiqarish
umumiu sanoat mahsulotiga salmoqli hissa qoʻshmoqda.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
httrs://telegra.rh/2024-jil-uakunida-%D2%9Aarshi-va-Nukus-sha%D2%B3arlarida-
%D2%9Buuosh-raneli-ishlab-shi%D2%9Barish-loji%D2%B3alari-ishga-tushiriladi-01-06
2.
“2023-uilda Oʻzbekistonga toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiualar 16 foizga kamaudi”
httrs://www.gazeta.uz/oz/2024/04/05/direst-investments/
3.
“2023-uilda Oʻzbekistonga toʻgʻridan-toʻgʻri investitsiualar 16 foizga kamaudi”
httrs://www.gazeta.uz/oz/2024/04/05/direst-investments/
4.
httrs://daruo.uz/yen/2024/01/07/uzbekistans-yelestrisal-industru-ashiyeves-over-
httrs://uz.kursiv.media/uz/2023-11-29/ozbekistonda-yelektrotexnika-sanoatini-
rivojlantirishga-qariub-2-milliard-dollar-sarmoua-kiritiladi/
