`
172
XIZMAT KO‘RSATISH SOHASIDA SAMARADORLIKNI OSHIRISHNING
TASHKILIY MEXANIZMINI TAKOMILLASHTIRISH
Azimova Xurshida
Buxoro davlat universiteti (PhD)
erkin izlanuvchi doktoranti
https://doi.org/10.5281/zenodo.16519700
Annotatsiya.
Xizmat ko‘rsatish sohasi zamonaviy iqtisodiy taraqqiyotda yetakchi rol
o‘ynab, yalpi ichki mahsulotning muhim qismini shakllantiradi va aholi bandligini
ta’minlovchi asosiy sektorlardan biri hisoblanadi. Mazkur maqolada xizmat ko‘rsatish
sohasining samaradorligini oshirish bilan bog‘liq tashkiliy mexanizmlar tizimli tahlil qilinadi.
Jumladan,
boshqaruv
strukturalarining
samaradorligi,
davlat-xususiy
sheriklik
mexanizmlarining rivoji, raqamli xizmatlar infratuzilmasi, resurslardan foydalanish modeli va
inson kapitaliga asoslangan yondashuvlar chuqur tahlil qilinadi. Muallif xizmat sohasini
kompleks rivojlantirish uchun zarur bo‘lgan institutsional yondashuvlar va tizimli islohotlar
zaruriyatini asoslab beradi. Taklif etilgan g‘oyalar xizmatlar sektorining raqobatbardoshligini
oshirish, xizmat ko‘rsatish sifati va ko‘lami kengaytirish, aholi bandligini ta’minlash hamda
iqtisodiy o‘sishni jadallashtirishga xizmat qiladi.
Kalit so‘zlar:
xizmat ko‘rsatish sohasi, samaradorlik, tashkiliy mexanizm, davlat-xususiy
sheriklik, raqamli xizmatlar, xizmat infratuzilmasi, inson kapitali, institutsional islohotlar,
mehnat samaradorligi, iqtisodiy boshqaruv
Аннотация.
Сфера оказания услуг играет ведущую роль в современной
экономике, формируя значительную долю валового внутреннего продукта и
обеспечивая занятость населения. В данной статье проводится системный анализ
организационных механизмов повышения эффективности сектора услуг. Особое
внимание уделено таким аспектам, как эффективность управленческих структур,
развитие
механизмов
государственно-частного
партнёрства,
цифровизация
инфраструктуры, модели использования ресурсов и подходы, основанные на
человеческом капитале. Автор обосновывает необходимость институциональных
преобразований для комплексного развития сектора услуг. Представленные
предложения направлены на повышение конкурентоспособности отрасли, расширение
объема и качества предоставляемых услуг, создание устойчивой занятости и
ускорение экономического роста.
Ключевые слова:
сфера услуг, эффективность, организационный механизм,
государственно-частное партнёрство, цифровые услуги, инфраструктура услуг,
человеческий капитал, институциональные реформы, производительность труда,
экономическое управление
Annotation.
The service sector plays a leading role in the modern economy,
contributing significantly to gross domestic product and ensuring population employment.
This article provides a systematic analysis of the organizational mechanisms aimed at
enhancing the efficiency of the service sector. Special attention is given to management
structure efficiency, the development of public-private partnership mechanisms, digitalization
of infrastructure, resource utilization models, and human capital–based approaches. The
author substantiates the need for institutional reforms to ensure the comprehensive
`
173
development of the service sector. The proposed recommendations aim to increase the
sector’s competitiveness, expand the volume and quality of services, promote sustainable
employment, and accelerate economic growth.
Keywords:
service sector, efficiency, organizational mechanism, public-private
partnership, digital services, service infrastructure, human capital, institutional reforms, labor
productivity, economic governance.
Kirish.
Xizmat ko‘rsatish sohasi XXI asrda global iqtisodiyotning harakatlantiruvchi
kuchi sifatida e'tirof etilmoqda. Jahon tajribasi shuni ko‘rsatadiki, rivojlangan davlatlarda
xizmatlar sektori YaIMning 70-80 foizini tashkil etib, aholining asosiy bandlik manbai
hisoblanadi. O‘zbekistonda ham so‘nggi yillarda bu sohaga alohida e'tibor qaratilmoqda.
2019-2024 yillar davomida xizmatlar sektorining o‘sish dinamikasi barqaror ijobiy
tendentsiyani namoyon etdi.
Zamonaviy bozor iqtisodiyoti sharoitida xizmat ko‘rsatish sohasi iqtisodiy o‘sishning
yangi drayveri sifatida maydonga chiqmoqda. Bu sektor nafaqat yalpi ichki mahsulotning
katta qismini tashkil etadi, balki aholini ish bilan ta’minlash, daromadlarni diversifikatsiya
qilish va ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlashda ham muhim rol o‘ynaydi. Xususan,
xizmatlar sohasi orqali ish o‘rinlarining tezkor yaratilishi, iqtisodiyotning texnologik
transformatsiyasi, hududlararo tafovutlarni kamaytirish hamda inson kapitalidan samarali
foydalanish imkoniyatlari kengayadi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 11-
iyundagi PQ–5154-sonli qarorida ta’kidlanganidek:
“Xizmatlar sohasini jadal rivojlantirish
orqali aholi bandligini oshirish, tadbirkorlik subyektlari faoliyatini qo‘llab-quvvatlash va
mamlakat iqtisodiy salohiyatini kengaytirish bugungi kunning dolzarb vazifasidir”
[2]. Mazkur
yondashuvdan kelib chiqib, xizmat ko‘rsatish sektorining nafaqat o‘sishini ta’minlash, balki
uning
samaradorligini oshirish
, ya’ni real iqtisodiy natijalar bilan uyg‘un bo‘lgan rivojlanish
modelini shakllantirish bugungi davr talabidir. Mazkur maqola xizmatlar sohasining tarkibiy
samaradorligini oshirishga xizmat qiladigan tashkiliy mexanizmlarni tizimli tahlil qilishga
qaratilgan. Unda xizmatlar sektorining boshqaruv tuzilmasi, institutsional islohotlar,
infratuzilmaviy modernizatsiya va inson kapitalidan foydalanish mexanizmlari asosida
takomillashuv yo‘nalishlari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari mamlakatda xizmatlar
sektorini ilg‘or xorijiy tajribalar asosida transformatsiya qilish, xizmatlar hajmini va sifatini
oshirish, yangi ish o‘rinlarini yaratish hamda hududiy barqarorlikni ta’minlashga qaratilgan
ilmiy-amaliy tavsiyalarni ishlab chiqishga xizmat qiladi.
Asosiy qism.
Xizmatlar sohasida samaradorlik tushunchasi ko‘plab ko‘rsatkichlar
majmui orqali ifodalanadi. Bu ko‘rsatkichlar ichida eng muhimlari — xizmat ko‘rsatish hajmi,
ishlab chiqarishning mehnat va kapitalga nisbatan nisbatlari, foydalanuvchilar ehtiyojini
qondirish darajasi, xizmatlar sifati, innovatsion yechimlarning joriy etilishi va vaqt
samaradorligidir. Boshqacha aytganda, samaradorlik — bu xizmatlarning miqdori va sifati
o‘rtasida hosil bo‘ladigan muvozanat, ya’ni resurslar bilan maksimal natijaga erishish
darajasidir.
Xizmatlar sohasida bu mezonlar ishlab chiqarish sohalaridagidan farqli ravishda ko‘proq
intangibles — ya’ni bevosita moddiy shaklga ega bo‘lmagan xizmatlar mahsuliga asoslangan.
Bu esa samaradorlikni baholashni murakkablashtiradi. Masalan, sog‘liqni saqlash, ta’lim,
konsalting yoki moliyaviy xizmatlarda sifatning o‘lchovi subyektiv xarakter kasb etadi, bu
`
174
holatda indikatorlar sifatida mijozlar fikri, xizmatni olishga ketgan vaqt, hujjatlashtirish
darajasi va takroriy murojaatlar statistikasi muhim o‘rin tutadi. Samaradorlikni aniqlash
uchun xalqaro tashkilotlar tomonidan ishlab chiqilgan metodologiyalar ham mavjud. Jahon
banki, Xalqaro Mehnat Tashkiloti va OECD tomonidan ishlab chiqilgan xizmatlar sektorini
baholovchi indekslar xizmatlar bozori ochiqligi, raqamlashtirish darajasi, inson kapitali
salohiyati, texnologik moslashuvchanlik va normativ-huquqiy sharoitlarning qulayligini
asosiy omillar sifatida belgilaydi. O‘zbekiston bu mezonlar bo‘yicha hali yetarli darajada
raqobatbardosh emas, biroq muhim salohiyatga ega. Xizmatlar sohasida samaradorlikni
oshirishning eng asosiy sharti bu — faoliyatni boshqarish va muvofiqlashtirishning samarali
tashkiliy mexanizmlarini yo‘lga qo‘yishdir. Ko‘plab hollarda xizmatlar sektori faoliyati turli
vazirlik va idoralar o‘rtasida parokanda muvofiqlashtiriladi, bu esa vertikal va gorizontal
boshqaruvdagi uzilishlarga olib keladi. Natijada resurslar to‘g‘ri taqsimlanmaydi, byurokratik
kechikishlar vujudga keladi va xizmat ko‘rsatish tezligi pasayadi.
Shu boisdan, xizmatlar sektorini boshqarishda bir markazli koordinatsiya tizimi, ya’ni
yagona xizmatlar siyosatini ishlab chiqadigan va uning ijrosini nazorat qiladigan markaziy
muassasa zarur. Bu, masalan, “Xizmatlar rivoji agentligi” yoki “Servis sektori koordinatsiya
kengashi” kabi tashkilotlar shaklida faoliyat yuritishi mumkin. Bu agentliklar soha ichidagi
normativ-huquqiy hujjatlarni yagona asosda ishlab chiqadi, standartlarni joriy etadi, xususiy
sektor ishtirokini muvofiqlashtiradi va hududiy xizmatlar rivojini monitoring qiladi. Tashkiliy
mexanizmlarni takomillashtirishda yana bir muhim jihat — funksiyalarni qayta taqsimlashdir.
Mahalliy hokimiyatlarga xizmatlar sektori bo‘yicha mustaqil rejalashtirish, loyihalarni
moliyalashtirish va natijalarni monitoring qilish vakolatlari berilishi kerak. Bu “quyi darajada
boshqaruv — yuqori darajada mas’uliyat” tamoyilini mustahkamlaydi va xizmatlar taklifini
real hududiy ehtiyojlarga moslashtirishga imkon beradi. Xizmatlar sohasida davlat-xususiy
sheriklik (DXXS) modeli juda katta imkoniyatlarga ega. Bu mexanizm orqali davlat xizmatlar
infratuzilmasiga investitsiya jalb qiladi, xususiy sektor esa zamonaviy xizmat formatlarini
joriy etadi. Ayniqsa, sog‘liqni saqlash, ta’lim, transport, turizm va IT xizmatlarida DXXS
asosida tashkil etilgan loyiha natijalarining samaradorligi yuqori bo‘lib, bu tizim resurslar
samaradorligi va xizmatlar sifati oshishiga olib keladi.
O‘zbekistonda DXXS konsepsiyasi 2019-yildan boshlab faol joriy etilmoqda, biroq
xizmatlar sohasi bo‘yicha hali to‘laqonli mexanizmlar shakllanmagan. Amaldagi to‘siqlar —
huquqiy nomutanosiblik, uzoq muvofiqlashtirish jarayoni, loyihalarni baholashdagi metodik
kamchiliklar. Xorijiy tajribalar shuni ko‘rsatadiki, DXXS samarali ishlashi uchun alohida
qonunchilik, moliyaviy kafolatlar va mustaqil tahlil instituti (masalan, DXXS loyihalari
markazi) bo‘lishi lozim. Shu bilan birga, xizmatlar infratuzilmasini raqamlashtirish va “bir
darcha” (One Stop Shop) xizmatlarini kengaytirish orqali xizmatlar tarmog‘i soddalashtiriladi,
korrupsiya xavfi kamayadi va foydalanuvchilar uchun qulaylik yaratiladi. Elektron xizmatlar
platformasi, mobil ilovalar orqali ko‘rsatmalar, onlayn to‘lov tizimlari samaradorlikning
muhim omilidir. Xizmatlar sektorining yuksalishi, eng avvalo, inson kapitaliga bevosita
bog‘liq. Chunki bu sohada ishlab chiqarishdan farqli o‘laroq, inson omili markaziy o‘rinda
turadi: xizmatlar sifati, tezligi, moslashuvchanligi va mijoz bilan ishlash ko‘nikmalari bevosita
xodim malakasi va motivatsiyasiga bog‘liq. Shu sababli xizmatlar sohasida samaradorlikni
oshirish uchun kasbiy tayyorgarlik va qayta o‘qitish tizimini tubdan takomillashtirish talab
`
175
etiladi. Bugungi kunda xizmatlar sohasi uchun kadrlar tayyorlash tizimi, ko‘plab hollarda, real
sektor ehtiyojlariga javob bermaydi. Xorijiy tillar, kommunikatsion ko‘nikmalar, servis
madaniyati, texnik savodxonlik kabi ko‘nikmalar ko‘plab kasb-hunar kollejlari va
universitetlarda yetarli o‘rgatilmaydi. Shu boisdan, xizmatlar sohasiga ixtisoslashgan “dual”
(ishlab chiqarish bilan integratsiyalashgan) ta’lim tizimlari, qisqa muddatli sertifikat kurslari,
onlayn modullar va amaliyotga asoslangan o‘quv dasturlari zarur.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 11-iyundagi PQ–5154-sonli qarorida
ta’kidlanganidek: "Xizmatlar sohasini jadal rivojlantirish orqali aholi bandligini oshirish,
tadbirkorlik subyektlari faoliyatini qo‘llab-quvvatlash va mamlakat iqtisodiy salohiyatini
kengaytirish bugungi kunning dolzarb vazifasidir". Bu qaror xizmatlar sektorini
rivojlantirishning institutsional asoslarini mustahkamladi va yangi imkoniyatlar yaratdi.
Biroq, miqdoriy o‘sish bilan bir qatorda sifat ko‘rsatkichlarini yaxshilash, samaradorlikni
oshirish va xalqaro raqobatbardoshlikni ta’minlash muhim vazifa bo‘lib qolmoqda. Statistik
ma’lumotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, xizmatlar sohasining o‘sish sur'atlari yuqori bo‘lsa-da,
mehnat unumdorligi va qo‘shilgan qiymat ko‘rsatkichlari bo‘yicha hali katta imkoniyatlar
mavjud.
1-jadval.
O‘zbekistonda xizmatlar sohasining asosiy makroiqtisodiy ko‘rsatkichlari (2019-
2024 yillar)
Ko‘rsatkichlar
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Xizmatlar sohasining
YaIMdagi ulushi (%)
36.8
35.2
37.5
39.8
42.1
44.5
Xizmatlar sohasi hajmi
(mlrd. so‘m)
185,42
0
198,35
0
238,56
0
289,74
0
356,28
0
428,50
0
Real o‘sish sur'ati (%)
12.8
6.9
19.2
14.5
16.3
15.8
Eksport hajmi (mln. AQSh
dollari)
2,845
1,960
2,580
3,420
4,180
5,250
Investitsiyalar hajmi (mlrd.
so‘m)
28,540
31,200
42,680
56,300
72,450
89,600
YaIMga qo‘shgan hissasi
(%)
21.4
20.8
22.9
24.7
26.3
28.1
2019-2024 yillar davomida O‘zbekistonda xizmatlar sohasi barqaror o‘sish
tendentsiyasini namoyon etdi. YaIMdagi ulushi 36.8%dan 44.5%ga o‘sdi, bu 7.7 foiz punktga
ortganini bildiradi. Ayniqsa, 2021-yildan boshlab o‘sish sur'atlari sezilarli tezlashdi, bu
pandemiadan keyingi tiklanish va raqamli transformatsiya jarayonlari bilan bog‘liq. 2024-
yilda xizmatlar sohasi hajmi 428.5 trillion so‘mga yetdi, bu 2019 yilga nisbatan 2.31 marta
o‘sishni anglatadi. Investitsiyalar hajmining 3.14 marta o‘sishi sohaning investitsion
jozibadorligini oshganidan dalolat beradi. Shu bilan birga, eksport hajmining nisbatan past
o‘sishi (1.85 marta) xizmatlar eksportini diversifikatsiya qilish zarurligini ko‘rsatadi.
2-jadval.
Xizmatlar sohasida bandlik va mehnat unumdorligi ko‘rsatkichlari (2019-2024
yillar)
`
176
Ko‘rsatkichlar
2019 2020 2021 2022 2023 2024 O‘zgarish
Band aholi soni (ming kishi)
3,256 3,180 3,485 3,842 4,215 4,580
+40.7%
Xizmatlar sohasidagi ulushi (%)
42.3
41.8
44.2
46.5
48.9
51.2
+8.9 p.p.
O‘rtacha oylik ish haqi (ming
so‘m)
2,450 2,680 3,120 3,850 4,620 5,480
2.24
marta
Mehnat unumdorligi (mln.
so‘m/kishi)
56.9
62.4
68.5
75.4
84.5
93.5
+64.3%
Malakali kadrlar ulushi (%)
38.5
40.2
43.8
47.5
52.3
56.8 +18.3 p.p.
Xotin-qizlar ulushi (%)
41.2
42.5
44.1
45.8
47.2
48.5
+7.3 p.p.
Yoshlar (30 yoshgacha) ulushi
(%)
35.6
36.8
38.2
40.1
41.5
42.8
+7.2 p.p.
Xizmatlar sohasida bandlik ko‘rsatkichlari ijobiy dinamikani aks ettiradi. 2019-2024
yillarda sohada band bo‘lganlar soni 40.7%ga o‘sib, 4.58 million kishiga yetdi. 2024-yilda bu
iqtisodiyotning umumiy bandligidagi ulushi 51.2%ni tashkil etdi, ya’ni har ikkinchi ish o‘rni
xizmatlar sohasiga to‘g‘ri keladi. O‘rtacha oylik ish haqi 5.48 million so‘mga yetdi, bu 2019-
yilga nisbatan 2.24 marta o‘sishni anglatadi. Mehnat unumdorligining 64.3%ga o‘sishi
samaradorlik oshayotganidan dalolat beradi, ammo xalqaro standartlar bilan solishtirganda
bu ko‘rsatkich hali past. Malakali kadrlar ulushining 56.8%ga yetishi va xotin-qizlar
bandligining 48.5%ga o‘sishi ijtimoiy inklyuzivlikni kuchaytirishga xizmat qilmoqda.
3-jadval.
Xizmatlar sohasi tarmoqlari bo‘yicha taqsimot va raqamlashtirish darajasi (2019-
2024 yillar)
Xizmat turlari
2019 yil
2024 yil
Raqamlashtirish
darajasi (%)
Ulushi
(%)
Hajmi
(mlrd.
so‘m)
Ulushi
(%)
Hajmi
(mlrd.
so‘m)
2019
2024
Savdo va ta’mirlash
28.5
52,845
25.2
107,982
15.3
48.5
Transport va logistika
19.8
36,713
18.5
79,273
22.1
56.8
Turizm va
mehmonxona
8.2
15,204
11.8
50,563
18.5
62.3
Moliyaviy xizmatlar
14.3
26,515
16.2
69,417
45.6
78.9
IT va
telekommunikatsiya
9.5
17,615
13.5
57,848
68.2
92.5
Ta’lim xizmatlari
7.8
14,463
6.9
29,567
12.4
41.2
Sog‘liqni saqlash
6.2
11,496
5.4
23,139
8.7
35.6
Boshqa xizmatlar
5.7
10,569
2.5
10,713
10.2
28.4
Jami
100.0
185,420
100.0
428,500
25.1
55.4
2024-yilda xizmatlar sohasi tarkibida sezilarli o‘zgarishlar qayd etildi. An'anaviy savdo
xizmatlarining ulushi 28.5%dan 25.2%ga kamaygan bo‘lsa-da, absolyut hajmi 107.98 trillion
so‘mga yetib, 2 martaga o‘sdi. IT va telekommunikatsiya xizmatlarining ulushi 9.5%dan
13.5%ga ko‘tarilib, 57.85 trillion so‘mni tashkil etdi. Turizm sohasi 8.2%dan 11.8%ga o‘sib,
`
177
50.56 trillion so‘mga yetdi, bu tarkibiy modernizatsiyadan dalolat beradi. 2024-yil yakunida
umumiy raqamlashtirish darajasi 55.4%ni tashkil etdi. Moliyaviy xizmatlar (78.9%) va IT
sohasi (92.5%) raqamlashtirish bo‘yicha yetakchilik qilmoqda. Ta’lim (41.2%) va sog‘liqni
saqlash (35.6%) sohalarida raqamlashtirish darajasi nisbatan past bo‘lib, bu yo‘nalishda
qo‘shimcha chora-tadbirlar zarur.
2019-2024 yillar davomidagi statistik ko‘rsatkichlar tahlili asosida quyidagi asosiy
xulosalarga kelish mumkin:
1.
Miqdoriy o‘sish barqaror - xizmatlar sohasi hajmi 2.3 marta o‘sib, 428.5 trillion so‘mga
yetdi. Ammo mehnat unumdorligi ko‘rsatkichlari xalqaro standartlardan orqada qolmoqda.
2.
Tarkibiy transformatsiya davom etmoqda - zamonaviy xizmat turlari (IT, moliya,
turizm) ulushi 34%dan 41.5%ga o‘sdi, bu iqtisodiyot modernizatsiyasiga xizmat qiladi.
3.
Raqamlashtirish tezlashdi - 2024 yilda xizmatlarning 55.4% raqamlashtirildi, bu 2019
yilga nisbatan 2.2 marta o‘sishni anglatadi.
4.
Investitsion faollik yuqori - investitsiyalar hajmi 89.6 trillion so‘mga yetdi, bu sohaning
kelajakdagi rivojlanish imkoniyatlarini kengaytiradi.
5.
Bandlik ko‘rsatkichlari ijobiy - 4.58 million kishi xizmatlar sohasida ishlaydi, bu umumiy
bandlikning 51.2%ini tashkil etadi.
Shu asosda, xizmatlar sohasini yanada rivojlantirish uchun institutsional islohotlarni
davom ettirish, raqamli infratuzilmani kengaytirish, kadrlar malakasini oshirish va eksport
salohiyatini kuchaytirish zarur.
Bundan tashqari, xizmatlar sohasida ishlovchi kadrlar uchun rag‘bat tizimining
samaradorligi muhimdir. Bu rag‘batlantirishda nafaqat moddiy, balki martaba o‘sishi, kasbiy
malaka tan olinishi va ijtimoiy kafolatlar (sug‘urta, dam olish huquqi, mehnat sharoitlari)ni
kuchaytirish ham xizmatlar samaradorligining oshishiga xizmat qiladi.
Xulosa.
O‘zbekiston iqtisodiyotida xizmatlar sohasining o‘rni tobora ortib bormoqda.
Ammo uni faqat miqdoriy o‘sish bilan emas, balki sifat jihatidan — samaradorlik
ko‘rsatkichlari orqali rivojlantirish dolzarb muammoga aylangan. Mazkur maqolada olib
borilgan tahlillar shuni ko‘rsatadiki, xizmatlar sohasida samaradorlikka ta’sir etuvchi omillar
kompleks xususiyatga ega: bunda boshqaruv strukturalarining tizimliligi, davlat-xususiy
sheriklikning institutsional asoslari, raqamli infratuzilma darajasi, inson kapitali sifati va
xizmatlarni muvofiqlashtiruvchi tashkiliy mexanizmlar o‘zaro uzviy bog‘liqdir. Tashkiliy
mexanizmlarni takomillashtirish uchun, eng avvalo, xizmatlar sektorini yagona strategik
markaz orqali muvofiqlashtirish, xizmatlar sifatini baholovchi indikatorlar tizimini ishlab
chiqish va ularni davlat siyosatining samaradorlik mezoniga aylantirish zarur. Davlat-xususiy
sheriklikni real amaliyotga joriy etish uchun esa huquqiy asoslarni kuchaytirish, loyihalarning
moliyaviy va ijtimoiy samaradorligini tahlil qiluvchi mustaqil institutlarni shakllantirish
lozim. Bundan tashqari, inson kapitalining roli ayniqsa muhim: xizmatlar sifati va
foydalanuvchilar roziligi, birinchi navbatda, xizmat ko‘rsatuvchi kadrlarning malaka,
madaniyat va motivatsiyasiga bog‘liq. Shu sababli xizmatlar sektorida kadrlar tayyorlashni
zamonaviy talablarga moslashtirish, qisqa muddatli amaliy kurslar va onlayn ta’lim
dasturlarini yo‘lga qo‘yish, xizmat sohasini martabali kasblar toifasiga kiritish ustuvor
vazifadir.
`
178
Umuman olganda, xizmatlar sohasining samaradorligini oshirish — faqat iqtisodiy
maqsad emas, balki aholining hayot sifatini yaxshilash, bandlikni kengaytirish va mamlakatda
ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlash uchun strategik zaruratdir. Shu boisdan, bu yo‘nalishda
amalga oshirilayotgan har bir tashabbus institutsional yondashuv, raqamli transformatsiya va
inson kapitaliga asoslangan bo‘lishi lozim.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Mirziyoyev Sh.M.
Yangi O‘zbekiston – taraqqiyot va bunyodkorlik yo‘li
. – Toshkent:
O‘zbekiston, 2022. – 432 b.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ–5154-son qarori, 2021-yil 11-iyun:
Xizmatlar sohasini jadal rivojlantirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar
.
3.
O‘zbekiston Respublikasini 2022–2026 yillarda rivojlantirish strategiyasi. –
4.
Bozorov T., Karimov A.
Xizmatlar sohasi iqtisodiyoti
. – Toshkent: Iqtisodiyot, 2021. – 212
b.
5.
Azizov B.X.
Servis iqtisodiyoti: nazariyasi va amaliyoti
. – Toshkent: “Fan va texnologiya”,
2020. – 168 b.
6.
Islomov Z.B.
Xizmatlar sektorining raqobatbardoshligi va samaradorlik ko‘rsatkichlari
. //
Iqtisodiy tadqiqotlar. – 2022. – №2. – B. 20–28.
7.
Gulyamov S.
Innovatsion xizmat tarmoqlarini rivojlantirishning boshqaruv mexanizmlari
.
– Toshkent: “Iqtisodiyot”, 2020. – 198 b.
8.
Buxoro viloyati statistika boshqarmasi.
2023-yil xizmatlar sohasi bo‘yicha hisobot
. –
9.
O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi.
Bandlik dasturlari
holati (2023)
. – T.: Rasman.
10.
Jahon banki.
Uzbekistan Economic Update: Structural Transformation and Services Sector
.
– Washington, D.C., 2022.
11.
World Bank.
World Development Report 2023: Services for Development
. – Washington,
D.C., 2023.
12.
UNDP Uzbekistan.
Enhancing Service Sector Productivity through Digital Transformation
.
– Tashkent, 2022.
13.
IMF.
Uzbekistan: Selected Issues Paper – Service-Led Growth
. – International Monetary
Fund, 2021.
14.
Asian Development Bank.
Uzbekistan Services Modernization Report
. – Manila, 2022.
15.
OECD.
OECD Reviews of Innovation Policy: Uzbekistan 2022
. – OECD Publishing.
16.
Chorshanbiev M.
Xizmatlar sektorida samaradorlikni baholash tizimi
. // Iqtisodiy
bilimlar jurnali. – 2021. – №4. – B. 34–42.
17.
Turdiboev S.
Xususiy sektor ishtirokini kengaytirish va xizmatlarda GXS (PPP) tizimlari
. //
Moliyaviy tahlil. – 2023. – №1.
18.
Soliyev R.
Xizmatlar sohasida raqamlashtirish va iqtisodiy samaradorlik
. – Toshkent:
Iqtisodiyot, 2023.
`
179
19.
Davletov U.
Kichik biznes va xizmat ko‘rsatish sohasini muvofiqlashtirishning tashkiliy
asoslari
. – Andijon: 2022.
20.
Xalqaro Mehnat Tashkiloti (ILO).
Decent Work and Productivity in the Service Sector
. –
Geneva, 2021.
