`
7
ARNIKA
(ARNICA MONTANA)
O‘SIMLIGIDAN EKSTRAKT OLISH VA UNING
TAHLILI
Mamatqulov Z.U.
Sharipova R.T.
Toshkent Farmatsevtika Instituti,Toshkent shahri, O’zbekiston Respublikasi
e-mail: rozalinsharipova17699@gmail.com
tel. 998(93) 675-99-17
https://doi.org/10.5281/zenodo.13897174
Dolzarbligi:
Arnica montana
(shuningdek, bo'rining o'ti deb ataladi) - Asteraceae
romashka oilasiga tegishli bo'lgan va Yevropada keng tarqalgan katta sariq gullarga ega uzun
bo'yli perineal o'simlik.
Arnica montana
gomeopatik tibbiyotda kichik og'iz dozalarida va past
dozalarda og'riq, yallig'lanish va isitmani davolashda, ko'pincha operatsiyadan keyin yoki
travmadan keyin qo'llaniladi. Bundan tashqari, an'anaviy ravishda yarani davolash, shishish,
yallig'lanish, ko'karishlar va og'riqlar uchun topikal dori sifatida ishlatiladi. Biroq, uning og'iz
orqali gomeopatik yoki topikal o'simlik terapiyasi sifatida samaradorligi haqida juda kam
dalillar mavjud.
Arnica montanani
xavfli o't sifatida tasniflaydi va uni og'iz orqali ishlatishdan
yoki so'rilishi mumkin bo'lgan singan teriga surtishdan ogohlantiradi.
Arnica montana
ekstraktlari in vitroda yallig'lanishga qarshi ta'sirga ega va mahalliy ravishda qo'llanilganda
og'riq va shishish uchun foydali bo'lishi taxmin qilingan. Klinik tadqiqotlar uning yallig'lanish
yoki og'riqlarga ta'sirini tasdiqlamadi. Arnica montana ko'plab retseptsiz topikal shakllarda
mavjud bo'lib, ular og'riqli teri kasalliklarini davolashda foydalidir. Mahalliy ravishda
qo'llaniladigan Arnica montana ekstraktlari engil va o'rtacha darajadagi salbiy ta'sirlarga ega
bo'lib, ular odatda teri kasalliklariga olib kelishi mumkin bo'lgan har qanday foydali ta'sirni
yo'qotadi. Arnica montana ni o'rtacha miqdorda og'iz orqali yuborish oshqozon-ichak buzilishi,
ko'ngil aynishi, qusish va qorin og'rig'iga olib kelishi mumkin. Arnica montana ekstraktlari teri
toshmasi va ürtikerga olib kelishi mumkin va og'iz orqali qabul qilinmasligi kerak
Tadqiqotning maqsadi:
Mahalliy
Arnica montana
o‘simligidan ekstrakt olish va uning
element tahlili.
Usul va uslublar:
Arnika (
Arnica montana)
o’simligining yer ustki qisimlari 1-1.5sm
gacha maydalab olindi so’ngra tarkibida 2-5% gacha namlik qolguncha qurutiladi. Qurugan
o’simlik xom ashyosiga 40%li etil spirti yordamida 1:10 nisbatda ekstraksiya qilindi. Olingan
ekstrakt vakum bug’latish qurulmasida quyuq massa hosil bo’lguncha bug’latildi so’ngra
vakuumli qurutish shkafida tarkibida 1-3% namlik qolguncha qututiladi. Olingan ekstrakt
tarkibidagi elementlar miqdori mass spektrofotometrik usul yordamida tekshirildi.
Natijalar:
Arnika
(Arnica montana)
o‘simligidan 1:10 nisbatda ekstrakt ajratib olindi.
Ajratib olingan ekstraktning element analiz tahlili mass spektrofotometrik usul yordamida
aniqlandi va quydagi natijalar olindi: kalsiy 23,857, magniy 12.762, natriy 0.708, oltingugurt
0.151, temir 0612, kremniy 16.307, alyuminiy 0.325, bor 0.137, ruh 0.343, stronsiy 0.016, mis
0.061, marganets 0.079, titan 0.006, bariy 0.001, rubidiy 0.034, xrom 0.309, nikel 0.005,
vanadiy 0.008, kobalt 0.006, selen 0.016, litiy 0.006.
Xulosalar:
Arnika
(Arnica montana)
o‘simligidan quruq ekstakt olindi. Olingan ekstrakt
tarkibida kalsiy magniy kabi foydali elementlarga boyligi qo’rg’oshim mis kabi elementlardan
holi ekanligi aniqlandi.
`
8
References:
1.
Della Logia R, Tubaro A, Sosa A, Becker H, Saar S, Isaac O. The role of triterpenoids in the
topical anti-inflammatory activity of Calendula officinalis flowers.
Planta Med.
1994;60:516–
520.
2.
Kalvatchev Z, Walder R, Garzaro D. Anti-HIV activity of extracts from Calendula officinalis
flowers.
Biomed Pharmacother.
1997;51:176–180. doi: 10.1016/S0753-3322(97)85587-4.
3.
Perez-Carreon JI, Cruz-Jimenez G, Licea-Vega JA, Arce-Popoca E, Fattel-Fazenda S, Villa-
Trevino S. Genotoxic and anti-genotoxic properties of Calendula officinalis extracts in rat liver
cell cultures treated with diethylnitrosamine.
Toxicol in Vitro.
2002;16:253–258.
doi: 10.1016/S0887-2333(02)00005-X.
4.
Pommier P, Gomez F, Sunyach MP, D'Hombres A, Carrie C, Montbarbon X. Phase III
randomized trial of Calendula officinalis compared with trolamine for the prevention of acute
dermatitis during irradiation for breast cancer.
J Clin Oncol.
2004;22:1447–1453.
doi: 10.1200/JCO.2004.07.063.
