`
124
TIMUSINING MORFOMETRIK O‘ZGARISHLARINI ANTENATAL DAVRDA
NOBUD BO‘LGAN CHAQALOQLARDAGI KO‘RSATKICHLARI
Yuldashev Z.N.
Andijon davlat tiibiyot instituti, Andijon shahar
Mustaqil izlanuvchi ziyoyidding@gmail.com
Mahkamov N.J.
Andijon davlat tibbiyot instituti, Andijon shahar
t,f,d, dotsent nosirzonmahkamov5@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.14264053
Annotatsiya:
Ayrisimon bezda morfologik rivojlanishdan orqada qolishlar: timusning
po‘stloq qavati kengligi jihatidan, mag‘iz qavatni juda kichik sohani egallaganligi, yetilgan
limfotsitlarni deyarli bo‘lmasligi bilan xarakterlanadi. Bu o‘zgarishlarning asosiy morfologik
susbtrati sifatida, timus po‘stloq qavati retikuloepitelial hujayralarining xajman kichikligi,
desmasomalarining kalta va yo‘g‘on ko‘rinishda bo‘lishi, desmasomalar oralig‘ini o‘zaro
tutashtiruvchi siyrak tolali tuzilmalarning aynan, po‘stloq qavat perivaskulyar sohalarda ko‘p
bo‘lishi, gematogistiogen to‘siqni xam funksional majruh holatga kelishiga olib kelinganligini
ko‘rsatdi. Antenatal davrda homila ichi infeksiyasidan nobud bo‘lganlar barcha chaqaloqlarni
78,2 % ni tashkil etib, tadqiqotimizni asosini tashkil etadi.
Kalit so‘zlar:
timus, immunogistokximiya, involyusiya, immunodefitsit, nekroz,
apoptoz.
Muammoning dolzarbligi:
Dunyoda yangi tug‘ilgan chaqaloqlar yoki perinatal
patologiyalarda har 1000 ta tug‘ruqni 1-4% ni tashkil etib, bachadon ichi infeksiyasi tufayli
homilani muddatiga yetmasdan o‘lik tug‘ilishi tushuniladi. Aynan, immun sistemaning
rivojlanishi, ayniqsa homiladorlik davrida, erta bolalik davrida va hatto hayot davomida ham
salomatlikka katta ta’sir ko‘rsatadi (Hertz-Picciotto va boshq., 2008). Perinatal davrdagi
aralashuvlar va tug‘ilgandan keyingi hayotdagi avlodlarda immun tizimi kasalliklari
o‘rtasidagi bog‘liqlikni ochib beruvchi dalillar ortib bormoqda (Yang va boshq., 2014).
Perinatal patologiyalarda antenatal o‘lim asosan, infeksion va noinfeksion etiologiyali
jarayonlar bilan birgalikda rivojlanib, homilani yetilmaganligi, asfiksiyalar, tug‘ruq
travmalari, pnevmopatiyalar, miyada perinatal qon aylanishining buzilishi, yangi tug‘ilgan
chaqaloqlarning gemorragik kasalligi ko‘rinishida namoyon bo‘ladi.
Muhokama va natijalar:
Antenatal davrda o‘lik tug‘ilgan chaqaloqlar timus to‘qimasini
morfologik va immunogistokimyoviy usullaridan foydalanilgan. Tayyorlangan mikropreparat
200x marta kattalashtirilgan ko‘rish maydonida tolali tuzilmalarni o‘lchami, kengligi,
maydonini o‘lcham (mkmda)larda matematik hisoblash orqali NanoZoomer (REF C13140-
21.S/N000198/HAMAMATSU PHOTONICS/431-3196 JAPAN) Hamamatsu (QuPath-0.4.0,
NanoZoomer Digital Pathology Image) morfometrik dasturiy ko‘rsatkichlar orqali (mkmda) va
o‘rtacha statistik tahlilini hisoblash orqali amalga oshirildi. Bu jarayonda olingan son va
ko‘rsatkich kattaliklari statistik va matematik tahlil qilinib ishonchlilik darajasi ko‘rsatkichlari
orqali ifodalandi.
Shunday qilib xulosa tariqasida aytish mumkinki, jami 131 ta holatdan 73,9%da 3-
darajali, 26,7%da 2-darajali displastik koksartroz aniqlanib, eng ko‘p ko‘rsatilgan 3 darajali
displastik koksartrozda ko‘p uchrashi aniqlandi. Turli muddatlar 23-38 xaftaliklarda o‘lik
`
125
tug‘ilgan chaqaloqlar ayrisimon bezining morfometrik ko‘rsatkichlari bo‘yicha, antenatal
nobud bo‘lgan chaqaloqlarni 23-36 xaftaliklarda autopsiya materiallaridan tayyorlangan
timus to‘qimasini NanoZoomerda skaner qilindi. Har bir holatdan 10 tadan kam bo‘lmagan
kesmalar olindi va ketma ketlikda olingan kesmalar oralig‘ida yo‘qotilgan 5 mkmdagi
o‘lchamlarni o‘rtacha xatoligi R≤0,01 dan kam bo‘lmagan kattalikdagi ishonchlilik
ko‘rsatkichi bilan o‘rtacha kattaliklar olindi. Asosiy jihatlari timusni tarkibiy jihatlari:
hujayralar, tolali tuzilmalar, po‘stloq va mag‘iz qavatlarning qalinligi, har bir keltirilgan
tuzilmalarning egallagan maydoni va boshqa ko‘rsatkichlari olindi. Aynan, fazoviy
o‘lchamlardagi timusning parenximasi tarkibidagi bo‘shliqlarni hujayraviy tarkibga nisbati,
o‘rtacha 5/3 qismni tashkil etib, 40% stromada kollaps belgilari aniqlandi. Bu esa, timusda
aksidental transformatsiya va timusni muddatdan oldin invalyusiyaga uchraganligini
tasdiqlaydi. Timusning gestatsion muddatidagi turli davrlarida anatomik qavatlarining turli
xil ko‘rsatkichlari bo‘yicha, 22-27 haftalikda, po‘stloq qavatining qalinligi o‘rtacha, 54,4±0,4
mkmni tashkil etib, nazorat guruhida ushbu ko‘rsatkich 58,3±0,5 mkmni tashkil etgan va
statistik ishonchlilik ko‘rsatkichi bo‘yicha nisbiy farqlarning kamligi bilan namoyon bo‘ldi.
28-33 haftalikda antenatal nobud bo‘lgan chaqaloqlar timusining po‘stloq qavati
141,19±1,11 mkmni tashkil etib, xuddi shu muddatdagi timusning nazorat guruhida po‘stloq
qavati 67,12±1,12 mkmni tashkil etib, statistik ahamiyatli jihatidan farqlarni 2:1nisbatda
bo‘lishi jarayonda timusning rivoj-lanishdan orqada qolganligini tasdiqlaydi.
References:
1.
Билошапка В. А. и др. Современные аспекты патоморфологии врожденной
цитомегаловирусной инфекции у детей первого года жизни (случай из практики)
//Медико-социальные проблемы семьи. – 2021. – Т. 26. – №. 2. – С. 99-104.
2.
Бородин, Ю.И. Периферические лимфоидные структуры: образование и функция /
Ю.И. Бородин, О.В. Горчакова, В.Н. Горчаков // Морфология.– 2016. – Т. 150, № 4.– С.90–
96.
3.
Бочарова О.А., Карпова Р.В., Бочаров Е.В., Вершинская А.А., др. β2 -интегрины LFA-
1, MAC-1 - мишень для усиления иммунитета против опухоли.// Российский
биотерапевтический журнал. 2020;19(1):53–8.
4.
Босин В.Ю., Вербицкая А.И., Соломин Ю.А. Сравнительная оценка данных
ультразвукового и секционного исследования вилочковой железыу детей
//Ультразвуковая диагностика в акушерстве, гинекологии и педиатрии. № 3.С. 40-47.
5.
Бубнова Н. В. и др. Изменение клеточного состава тимуса крыс через 90 дней
после введения уретана на фоне приема селена //Журнал анатомии и гистопатологии.
– 2024. – Т. 13. – №. 1. – С. 19-27.
6.
Вербицкая А.И., Солохин Ю.А., Назарова Н.Ф. Особенности эхографии вилочковой
железы у детей в различные возрастные периоды //Ультразвуковая и функциональная
диагностика. 2001. № 3. С. 34-39.
7.
Волков В.Г., Кастор М.В. Современные взгляды на проблему классификatsiи и
определения причин мертворождения // Российский вестник акушера-гинеколога.
2020. Т. 20. № 3. С. 29−3.
`
126
8.
Галеева Э.Н. Характерные особенности становлений топографии ряда органов
иммунной системы человека в раннем плодном периоде онтогенеза // Вестник новых
медицинских технологий, 2011. Т. 18№ 2. С. 489-492.
9.
Галеева Э. Н. Морфологическая характеристика функциональных зон тимуса
человека в промежуточном плодном периоде онтогенеза //Оренбургский
медицинский вестник. – 2015. – Т. 3. – №. 2 (10). – С. 15-19.
