`
34
MUDDATIDAN OLDIN TUG`ULISH TUSHUNCHASI VA MUDDATIDAN OLDIN
TUG`ULISH DARAJALARI
1
Nurmatova N.F.
2
Uzoqov J.E.
3
Abdullayev M.U.
1
Bolalar kasalliklari propideftikasi kafedrasi dotsenti
+998 90 321 34 78 nargiza-nurmatova78@yandex.ru
2
TTA Davolash ishi fakulteti 3-kurs talabasi,
+998931701798 , rmi086237@gmail.ru
3
TTA Davolash ishi fakulteti 3-kurs talabasi,
+99891 569 0220 mirsodiq1111@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.14890564
Annotatsiya
Ushbu maqolada muddatidan oldingi tug’ruqni begilari, erta tug’ruqqa olib keladigan
sabablari va buning natijasida kelib chiqadigan asoratlar hamda ularni davolash chora-
tadbirlari haqida so‘z boradi. Muddatidan oldingi tug’ruq hozirgi vaqtda akusherlik va
ginekologiyaning muhim va ko‘p jixatlardan yechimini topolmay kelayotgan muammolaridan
bir hisoblanadi. Muddatidan oldingi tug’ruqni rivojlanish mexanizmlari bir necha yillardan
buyon chuqur o‘rganilib kelinayotgan bo‘lsada, ular natijasida kelib chiqayotgan asoratlarning
rivojlanish mexanizmini o‘rganishga esa kam e’tibor qaratilgan.
Xulosa:
Muddatidan oldin tug`ulgan bolalarning barcha havf guruhlarini maxsus erta
tug`ulgan bolalar Jonlantirish bo`limida shifokor nazorati ostida bo`lishining muhimligi
tadqiqot davomida xulosalandi.
Kalit so`zlar:
Muddatidan oldin tug`ulish, jonlantirish, neonatal sariqlik, zotiljam, apnoe.
ДИАГНОСТИКА И ПРОФИЛАКТИКА НЕОНАТАЛЬНЫХ ФАКТОРОВ РИСКА
У НЕДОНОШЕННЫХ ДЕТЕЙ
1
Нурматова Н.Ф.
2
Узоков Ж.Э.
3
Абдуллаев М.У.
1
Дотцент кафедры пропидиевтики детских болезней,
+998903213478 nargiza-nurmatova78@yandex.ru
2
ТМА 3 курс лечебного факультета,
rmi086237@gmail.ru, +998931701798
3
ТМА 3 курс лечебного факультета,
+99891 569 0220 mirsodiq1111@gmail.com
Аннотация
В этой статье рассматриваются признаки преждевременных родов, причины,
приводящие к преждевременным родам, и возникающие в результате осложнения, а
также меры по их лечению. Преждевременные роды в настоящее время являются одной
из важнейших и во многих отношениях неразрешимых проблем акушерства и
гинекологии. Хотя механизмы развития преждевременных родов тщательно изучаются
в течение нескольких лет, изучению механизма развития осложнений, вызванных ими,
уделяется мало внимания.
Заключение:
В ходе исследования был сделан вывод, что
`
35
дети всех групп риска, рожденные недоношенными, должны находиться под
наблюдением врача в отделении интенсивной терапии.
Ключевые слова:
Преждевременные роды, реанимация, неонатальная желтуха,
пневмония, апноэ.
Dolzarbligi:
Dunyo bo'ylab har yili 15 milliondan ortiq chaqaloq juda erta, juda kichik
tug'iladi bu har 116 daqiqada bir chaqaloqning muddatidan oldin tug'ilishiga to'g'ri keladi. Erta
tug'ilish bilan bog'liq asoratlar besh yoshgacha bo'lgan bolalar o'limining asosiy sababi bo'lib,
2019 yilda taxminan 900 000 globalo'lim holati kuzatildi.
Respublikamizda so`ngi 3yilda erta tug`ulish soni 15,4%ga oshgani miqdor jihatidan esa
2019-yilda jami 6840 nafar ,2023-yilda esa 10873nafar erta tug`ulishlar SIAT tomonidan
ro`yhatga olingan.
Kirish: Homiladorlikning 22-37 xaftalari oralig’ida to’xtashi erta boshlangan tug’ruq dеb
ataladi. Bunda tug’ilgan bolalar chala tug’ilgan sanaladi.
15-16 hafta -erta bola tushishi
16-22 hafta –kechki bola tushishi
22-37 hafta –muddatdan oldingi tug‘ruq
37-42 hafta –muddatli tug‘ruq
42-haftadan keyin –muddatdan keyingi tug‘ruq
Ko’pgina sog’lom chaqaloqlar muddatidan oldin tug’iladi. Biroq, umuman olganda,
chaqaloq qanchalik erta tug’ilsa, unda sog’liq bilan bog’liq muamolar yuzaga keladi va
kasalxonada uzoqroq qolish zaruriyati yuqori bo’ladi. So`ngi paytlarda turli xil somatik
kasalliklarda kuzatiladigan onadagi qon tomir va gemodinamik buzilishlar an`anaviy
ravishda muddatdan oldin tug`ilish uchunxavfomillarigabog`liq.Gemodinamika va
mikrosirkulatsiyaning buzilishi, shu jumladan preeklampsiya va turlixil
somatikpatalogiyalar bilan rivojlanayotgan uteroplasental hovuzda endoteliyning umumiy
disfunksiyasimavjud.Muddatidan oldin tug`ilgan homilador ayollar qonining antikoagulyant
potensiali ko`rsatkichlarini,xususan, asosiy antikoagulyant, antitrombin III tarkibini
o`rganish juda muhimdir. Homiladorlikningfiziologik kursi bo`lgan ayollar, bu og`ir
homiladorlik asoratlarini rivojlanishida antitrombin III yetishmovchiligining muhim rolini
ko`rsatadi.
Asosiy qism: Homiladorlikni muddatigacha yеtkaza olmaslik –bachadon qisqarish
faolligining ortishi natijasida sеkin-asta homila tuxumining bachadondеvoridan ko’chishi va
uning bo’shlig’idan chiqishidir. Homila uchun gеstatsiya muddatini xisobga olgan xolda, erta
tug’ruqda akushеrlik taktikasi va oqibatlarini o’ziga xosligi bilan bog’liq, bunday tug’ruqning
3 davrini ajratish maqsadga muvofiq:1. 22-27 haftada erta tug’ruq (homila vazni 500-1000
gr.) umumiy tug’ruq sonining 5% ini tashkil qiladi. Ular aksariyat istmiko-sеrvikal
yеtishmovchilik, qog’anoq pastki qutbining infisirlanishi va uning vaqtidan oldin yorilishi
tufayli sodir bo’ladi. Bu guruhda tug’ruq oqibatlari homila uchun juda yomon bo’lib, pеrinatal
kasallanish va o’lim juda yuqori. 2. 28-33 haftada sodir bo’lgan erta tug’ruqlar (homila vazni
1000-1800g) sabablari juda erta tug’ruqlarga qaraganda turli tumandir. Homila o’pkasining
yaxshi yеtilmaganligiga qaramasdan, glyukokortikoidlar yoki boshqa dori vostilarini qo’llash
yordamida,
ularning
yеtilishiga
erishish
mumkin.
Tug’ruq
natijalari
oldingi
`
36
guruhdagiganisbatan yaxshiroq. 3.Homiladorlikning 34-37 xaftasida sodir bo’ladigan erta
tug’ruqlar (homila vazni 1900-2500 gr va ko’p) sabablari oldingi guruhlardagiga ko’ra juda
xilma-xildir.
1-rasm. Egizak homila
Etiologiya:
1.
Genital infantilizim
2.
Endokrin kasalliklar (tireotoksikoz,qandli diabet)
3.
Buyrak , yurak kasalliklari
4.
Istmik-servikal yetishmovchilik
5.
Ko‘p homilalik
6.
Gipertenziv sindromlar
7.
Ona yoshi (x≤ 18 , 35≥x)
8.
Yo‘ldoshning oldingi kelishi.
9.
Homila noto‘g‘ri joylashuvi
10.
Bachadon ichi infeksiyalari
Chaqaloqda muddatdan oldingi tug‘ruq belgilari:
1.
Vazn 500-2500 gr va bo’y 25-45 sm
2.
Tanasida tuklar ko‘p (sochlar kalta, kam)
3.
Teri rangi qizil (epidermis rivojlanmagan)
4.
Liqildoq va sagital tirqish katta
5.
Reflekslar sust (emish, siqish )
6.
Yig‘lash va qichqirish sust
7.
O‘g‘illarda moyak tushmagan, qizlarda uftli lablar ochiq
8.
Kindik normadan pastda
Asoratlar.
1.
Homila pufagining barvaqt yorilishi.
2.
Tug‘ruq yo‘llarig infeksiyaning tushishi.
3.
Dard sustlashishi va homila gipoksiyasi.
4.
Tez tug‘ruq –birinchi tug‘uvchilarda 6 soatdan kam bo’lsa.(ҳомила boshi va tug‘ruq
yo‘llari travmalari) shuning uchun doim oraliq kesiladi.
`
37
5.
Homila noto‘g‘ri kelishi.
2-rasm. Neonatal sariqlik fonidagi chaqaloq
I , II davrda konservativ-kutuvchi davolanadi va III davrda aktiv tug‘diriladi.Konservativ-
kutuvchi davo .
1.
Tokalitiklar (bachadon tonusini pasaytiruvchilar).
V-adrenomimetiklar: salbutamiol, fenoterol, terbutamin,partusisten, genipral.
Magniy sulfat.
Kalsiy antogonistlari:korinfar (1-3 marta).
Nosteroid yallig‘lanishga qarshi vositalar: indometatsin (prostoglandinga qarshi).
2.
Homila o‘pkasida surfaktant hosil bo‘lishini kuchaytiruvchilar:
Glyukokortikosteroidlar:deksametazon, prednizalon
Benzanal
Eufillin
Mukosalvan3. Homila holatini yaxshiloachi vositalar.
40%glyukoza
Aktovegin
Kurantil
Vitamin C,E
Kokarboksilaza
Essensial
ATF
Xulosa:
Shuni ta`kidlash kerakki, o`g`il bolalar bir xil homiladorlik yoshida tug`ilgan qizlarga
nisbattannomutanosib ravishda o`lim xavfiga ega. Har yili taxminan 15 millionga yaqin
muddatdan oldintug`ilishlar sodir bo`lmoqda va bu raqamlar o`sishda davom etmoqda. 1,1
million chaqaloq muddatdanoldin tug`ilish asoratlari tufayli vafot etmoqda.Mart Dimes
hisobotiga ko’ra, quyidagilar erta tug’ruq belgilari bo’lishi mumkin:
odatdagidan ko’proq vaginal ajralmalar;
ajralmadagi o’zgarishlar, qonli, suvli yoki shilimshiq bo’lishi mumkin;
`
38
tos sohasida yoki qorinning pastki qismida og’riq;
belning pastki qismida og’riq, ayniqsa, doimiy bo’lsa;
diareya bilan yuzaga kelishi mumkin bo’lgan qorin spazmlari;
muntazam yoki tez-tez bo’lgan og’riqli qisqarishlar;
suv ketishi;
Ushbu belgilarning bir yoki bir nechtasini sezgan har bir kishi darhol shifokor bilan
bog’lanishi yoki darhol shifoxonaga borishi kerak. Bir qancha infeksiyalar, shuningdek,
toksoplazmoz kabi ba’zi infeksiyalar homiladorlik paytida boshqa davrlarga qaraganda
ko’proq zararli bo’lib, bu erta tug’ish va tug’ilish xavfini oshirish mumkin. Inson erta
tug’ruq xavfini oshiradigan ba’zi omillardan qochib qutula olmaydi. Masalan, yoshi, oilasi yoki
tug’ruq bilan bog’liq tarixi.
Biroq, odam boshqa xavfli omillar ta’sirini kamaytirish uchun quyidagi chora-tadbirlarni
qo’llashi mumkin:
- erta tug’ruq belgilari bilantanishib chiqing va agar belgilar paydo bo’lsa, darhol shifokor
bilan bog’lanish yoki kasalxonaga borishni rejalashtiring;
- homiladorlik sizda muammosiz o’tayotgan bo’lsa ham har qanday prenatal qabul,
tekshiruv va skanerlashlarda ishtirok eting;
- homiladorlikdan oldin va homiladorlik davrida sog’lom vaznni saqlab qoling;
- homiladorlikda stress holatini kamaytirishga harakat qiling, masalan, dam olish
usullarini qo’lash orqali;
- homiladorlik o’rtasida kamida 18 oy tanaffus qoldiring.
References:
1.
Барашнев Ю.И., Бахарев Б.А., Новиков П.В. Учебник//Диагностика и лечение
врожденных и наследственных заболеваний у детей.522 c.1. Рюмина И.И., Мартынова
Е.Н. Гипотермия новорожденного // Вопросы гинекологии, акушерства и
перинатологии. - 2003. №№(2):3. - С. 63
2.
Сирожиддинова Х.Н. Роль матерей в развитии перинатальной патологии и в
формировании группы часто болеющих детей. Наука и мир Международный научный
журнал 2015. - № 1 (17), Т 2. - С. 104-106.
3.
Сирожиддинова
Х.Н.,
Абдуллева
М.Н.
Клиническая
значимость
иммуномодулирующей терапии заболеваний органов дыхания у часто болеющих детей.
MEDICUS Международный медицинский научный журнал, Волгоград, 2016, № 1 (7) С. 90-
92.
4.
Сирожиддинова Х.Н., Усманова М.Ф. Материнский анамнез как фактор
формирования группы часто болеющих детей. Журнал кардиореспираторных
исследований том 3, №1. 2022. С 61-64.
5.
Horn A., Thompson C., Woods D.., Nel A, Bekker A., Rhoda N., Pieper C. Induced
hypothermia for infants with hypoxic ischaemic encephalopathy using a servo controlled fan:
an exploratory pilot study // Pediatrics. - 200. -№123. - Р 1090-1098.
6.
https://www.amerikaovozi.com/a/health-world-prematurity-day/1556840.html
