`
55
КИЧИК БИЗНЕС СУБЪЕКТЛАРИ РАҚОБАТБАРДОШЛИГИНИ
ОШИРИШНИНГ ТАШКИЛИЙ-ИҚТИСОДИЙ МЕХАНИЗМЛАРИ
Йўлдошев Шохрух
Наманган давлат техника университети мустақил тадқиқотчиси
https://doi.org/10.5281/zenodo.15331421
Кичик бизнес субъектлари ҳар қандай миллий иқтисодиётда инновацион
тараққиёт, иш ўринлари яратиш ва маҳаллий бозорларни фаоллаштиришда муҳим
роль ўйнайди. Шу билан бирга, бозордаги рақобат муҳити кучайган сари, кичик
бизнеснинг муваффақиятли фаолият юритишига таъсир қилувчи асосий омиллардан
бири — рақобатбардошлик даражаси ҳисобланади.
Ушбу мақолада кичик бизнес субъектларининг рақобатбардошлигини ошириш
учун ташкилий ва иқтисодий механизмларни шакллантириш масалалари таҳлил
қилинади. Бу борадаги халқаро тажрибалар, давлат сиёсатлари ва бозор механизмлари
асосий тадқиқот объекти бўлади.
Ушбу тадқиқот қуйидаги услублар асосида олиб борилди:
Иқтисодий таҳлил ва солиштирма тадқиқот;
Иқтисодий-низомий ҳужжатлар таҳлили;
Халқаро амалиётларни контент таҳлил қилиш;
Таълим ва тадбиркорлик мутахассислари билан интервью.
Қўлланган манбалар: давлат ҳужжатлари, илмий журналлар, халқаро
ташкилотлар (OECD, IFC, UNIDO) ҳисоботлари ва бошқалар.
Бундан ташқари, тадқиқотлардан маълум бўлдики, рақобатбардошликка таъсир
этувчи омиллар орасида инновацион фаоллик, рақамли технологиялардан
фойдаланиш ва бозорни аниқ сегментлаш энг катта таъсирга эга.
Маҳаллий шароитларда кичик бизнес субъектлари кўп ҳолларда институционал
қўллаб-қувватлаш етишмаслиги, молиявий манбаларга чекланган кириш ва рақамли
саводхонликнинг пастлиги туфайли рақобатбардошликда қийналмоқда.
1-расм. Кичик бизнес субъектлари рақобатбардошлигини оширишдаги
асосий механизмлар
`
56
Халқаро тажрибага таянадиган бўлсак:
Германияда кичик бизнес учун экспорт кластерлари яратилган;
Кореяда рақамли платформа орқали рақобатчилик кўрсаткичлари назорат
қилинади;
Финляндия кичик бизнесларга инновацион лойиҳалар учун солиқ камайтириш
механизмларини жорий этган.
Кичик бизнес субъектларининг рақобатбардошлигини оширишдаги ташкилий-
иқтисодий механизмлар кўп жиҳатдан самарали бошқарув, технологиялардан
фойдаланиш ва давлат қўллаб-қувватлаш сиёсатига боғлиқ. Рақобатбардошликка
эришиш учун тизимли механизмлар ишлаб чиқилиши ва амалда тўлиқ жорий
қилиниши шарт.
Интеграл механизмлар модели (ташкилий + иқтисодий) асосида маҳаллий кичик
бизнесни комплекс таҳлил қилиш;
Инновацион платформалар орқали рақобат имкониятларини баҳолаш модели
ишлаб чиқилди.
Ташкилий механизмлар — бошқарув структураси, билим алмашинуви, рақамли
стратегияларни жорий этишни ўз ичига олади.
Иқтисодий механизмлар — субсидиялар, молиявий ёрдам, экспортни қўллаб-
қувватлаш, солиқ имтиёзлари асосий вазифаларни бажаради. Мазкур халқаро
манбалар мустаҳкам назарий асос бўлади ва илмий асосланган стратегиялар ишлаб
чиқишда ёрдам беради.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
OECD (2022).
Policies for SME Competitiveness
.
2.
IFC (2021).
Improving SME Access to Finance in Emerging Markets
.
3.
Porter, M.E. (1990).
The Competitive Advantage of Nations
. Free Press.
4.
UNIDO (2020).
Small Business Development & Innovation
.
