149
RAQAMLI MARKETING VOSITALARI ORQALI SANOAT MAHSULOTLARINI
ICHKI VA TASHQI BOZORLARGA TARG‘IB QILISH
Sharipov Gʻulomjon Qarshi oʻgʻli
Abu Rayhon Beruniy nomidagi
Urganch davlat universiteti mustaqil tadqiqotchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15744565
Annotatsiya:
Ushbu maqolada raqamli marketing vositalari yordamida sanoat
mahsulotlarini ichki va tashqi bozorlarda samarali targ‘ib qilish masalalari tahlil qilinadi.
Xususan, veb-saytlar, ijtimoiy tarmoqlar, SEO, email marketing, kontent marketingi, raqamli
reklama platformalari (Google Ads, Meta Ads) va boshqa zamonaviy texnologiyalarning
sanoat korxonalari faoliyatidagi o‘rni va ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, marketing
strategiyasini raqamli asosda shakllantirish orqali mahsulot eksport salohiyatini oshirish,
mijozlar bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqotni yo‘lga qo‘yish hamda brend tan olinuvchanligini
kuchaytirish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda ilg‘or xorijiy tajribalar va
O‘zbekistondagi amaliyot o‘rganilib, sanoat korxonalariga amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Kalit so‘zlar:
Raqamli marketing, sanoat mahsulotlari, eksport, ichki bozor, tashqi
bozor, veb-sayt, SEO, SMM, email marketing, onlayn reklama, kontent marketing, mijozlar
bilan aloqalar, brend, sanoat korxonalari.
Аннотация:
В статье анализируются вопросы эффективного продвижения
промышленной продукции на внутреннем и внешнем рынках с использованием
инструментов цифрового маркетинга. В частности, будет освещена роль и значение
веб-сайтов, социальных сетей, SEO, email-маркетинга, контент-маркетинга, цифровых
рекламных платформ (Google Ads, Meta Ads) и других современных технологий в
деятельности промышленных предприятий. Также рассматриваются возможности
увеличения экспортного потенциала продукции, установления прямой коммуникации
с клиентами и повышения узнаваемости бренда путем разработки маркетинговой
стратегии на цифровой основе. В ходе исследования был изучен передовой
зарубежный опыт и практика в Узбекистане, а также разработаны практические
рекомендации для промышленных предприятий.
Ключевые слова:
Цифровой маркетинг, промышленная продукция, экспорт,
внутренний рынок, внешний рынок, веб-сайт, SEO, SMM, email-маркетинг, интернет-
реклама, контент-маркетинг, отношения с клиентами, бренд, промышленные
предприятия.
Abstract:
This article analyzes the issues of effective promotion of industrial products in
domestic and foreign markets using digital marketing tools. In particular, the role and
importance of websites, social networks, SEO, email marketing, content marketing, digital
advertising platforms (Google Ads, Meta Ads) and other modern technologies in the activities
of industrial enterprises are highlighted. Also, the possibilities of increasing the export
potential of products, establishing direct communication with customers, and strengthening
brand recognition by forming a marketing strategy on a digital basis are considered. The
study studied advanced foreign experiences and practices in Uzbekistan and developed
practical recommendations for industrial enterprises.
150
Keywords:
Digital marketing, industrial products, export, domestic market, foreign
market, website, SEO, SMM, email marketing, online advertising, content marketing, customer
relations, brand, industrial enterprises.
Kirish:
Hozirgi kunda globallashuv jarayonlari, axborot texnologiyalari taraqqiyoti va
raqamli transformatsiya tendensiyalari dunyo iqtisodiyotining barcha sohalarida tub
o‘zgarishlarga sabab bo‘lmoqda. Ayniqsa, marketing faoliyati so‘nggi yillarda keskin raqamli
tus olib, an’anaviy yondashuvlardan sezilarli darajada ustunlikka ega bo‘lib bormoqda. Shu
nuqtai nazardan qaraganda, raqamli marketing vositalaridan samarali foydalanish nafaqat
xizmat ko‘rsatish yoki chakana savdo sohalarida, balki sanoat mahsulotlarini ichki va tashqi
bozorlarda targ‘ib qilishda ham muhim ahamiyat kasb etadi.
Sanoat korxonalari o‘z mahsulotlarini keng auditoriyaga yetkazish, raqobatbardoshligini
oshirish, brend imijini shakllantirish va yangi bozor segmentlariga kirib borishda endilikda
faqatgina an’anaviy ko‘rgazma va distribyutorlar orqali emas, balki raqamli platformalar,
ijtimoiy tarmoqlar, qidiruv tizimlari, onlayn reklama va kontent marketing vositalaridan keng
foydalanmoqda. Bu esa mahsulotni global bozorlarda yanada tez va samarali targ‘ib qilish
imkonini beradi.
Ayniqsa, eksport salohiyatiga ega sanoat korxonalari uchun raqamli marketing vositalari
xorijiy bozorlar haqida ma’lumot to‘plash, maqsadli auditoriyani aniqlash, mahsulotlarni
tanishtirish va xaridorlar bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqani yo‘lga qo‘yishda strategik ahamiyatga
ega. Shu bilan birga, ichki bozorda iste’molchilar xatti-harakatlarini tahlil qilish, narx
siyosatini moslashtirish va talabni prognozlash imkoniyatlari ham raqamli marketing orqali
yuzaga chiqmoqda.
Bugungi kunda O‘zbekiston sanoat sektori uchun ham raqamli marketingni keng joriy
etish dolzarb masala hisoblanadi. “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi doirasida
iqtisodiyotning barcha tarmoqlari raqamlashtirilayotgani sanoat korxonalari uchun yangi
imkoniyatlar eshigini ochmoqda. Ammo mavjud tajriba shuni ko‘rsatadiki, korxonalarning
ko‘pi raqamli marketing bo‘yicha yetarli strategiyaga ega emas, infratuzilma va kadrlar
salohiyati esa cheklangan.
Shu boisdan ushbu ilmiy ishning asosiy maqsadi — raqamli marketing vositalaridan
foydalangan holda sanoat mahsulotlarini ichki va tashqi bozorlarga samarali targ‘ib qilish
mexanizmlarini o‘rganish, xorijiy va mahalliy tajribalarni tahlil qilish, muammolarni aniqlash
va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdan iboratdir.
Mavzuga doir adabiyotlar tahlili
Raqamli marketing bugungi kunning eng dolzarb yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, sanoat
mahsulotlarini global va lokal bozorlarda targ‘ib qilishda muhim vosita sifatida namoyon
bo‘lmoqda. Ko‘plab olimlar va amaliyotchilar ushbu sohaning nazariy asoslari va amaliy
jihatlarini chuqur o‘rgangan.
Philip Kotler va Kevin Keller o‘zlarining mashhur “Marketing Management” asarida
raqamli marketingni mijozlar bilan interaktiv va real vaqt rejimida muloqot qilish vositasi
sifatida baholagan. Ularning fikricha, raqamli texnologiyalar marketing kommunikatsiyalarini
shaxsiylashtirish, avtomatlashtirish va optimallashtirish imkonini beradi. Bu ayniqsa sanoat
korxonalari uchun mahsulotni ehtiyojga moslashtirish va mijozlar bilan uzviy aloqani
mustahkamlashda muhim hisoblanadi.
151
Dave Chaffey va Fiona Ellis-Chadwick esa raqamli marketing vositalarini strategik
jihatdan tahlil qilib, ularni SEO (search engine optimization), SMM (social media marketing),
email marketing, kontent-marketing va onlayn reklama kabi asosiy segmentlarga ajratadi.
Ularning tadqiqotlarida sanoat mahsulotlarini xalqaro bozorga olib chiqishda kontent va
qidiruv tizimlari marketingi (SEO) ayniqsa samarali yo‘l ekanligi ta’kidlangan.
Ryan D. “Understanding Digital Marketing” nomli asarida mahsulotni bozorda ilgari
surishda raqamli reklama platformalarining — xususan Google Ads, Facebook Ads, LinkedIn
Campaigns va YouTube video marketing kabi vositalarning ta’siri haqida atroflicha fikr
yuritadi. Aynan sanoat mahsulotlari uchun B2B (business-to-business) marketing formatida
ushbu vositalar o‘zining yuqori samaradorligini ko‘rsatmoqda.
Mahalliy tadqiqotchi A. Karimov (2021) “Raqamli iqtisodiyotda marketing faoliyatining
o‘ziga xos xususiyatlari” nomli maqolasida O‘zbekistonda raqamli marketingni rivojlantirish
yo‘nalishlarini tahlil qilgan. U sanoat mahsulotlarini raqamli vositalar orqali ichki bozorda
ilgari surish masalasida axborot infratuzilmasi, internet tezligi, kontent sifatining pastligi kabi
muammolarni tilga oladi.
R. Raximov esa o‘z tadqiqotida sanoat korxonalarining marketing strategiyalarini
raqamlashtirish orqali ularning eksport salohiyati va samaradorligi oshishini ko‘rsatadi.
Ayniqsa, eksport qiluvchi korxonalar uchun ko‘p tilli veb-saytlar, mobil ilovalar va xalqaro
onlayn platformalarda faol ishtirok etish muhimligi ta’kidlanadi.
Shuningdek, BMT tarkibidagi UNCTAD (2021) tomonidan chop etilgan “Digital Economy
Report” hisobotida raqamli infratuzilmaga ega bo‘lgan korxonalar xalqaro bozorlarda ancha
ustunlikka ega ekani ko‘rsatilgan. Raqamli transformatsiyadan ortda qolgan sanoat tarmoqlari
esa global raqobatda qiyinchiliklarga duch kelmoqda.
Google Digital Garage tomonidan taqdim etilgan bepul o‘quv kurslari raqamli
marketingning asosiy yo‘nalishlarini amaliy jihatdan o‘rganish imkonini bermoqda. Mazkur
platformalar, ayniqsa kichik va o‘rta biznes vakillari uchun mahsulot targ‘ibotini mustaqil
tashkil etishga yordam bermoqda.
Yuqoridagi manbalarni umumlashtirgan holda aytish mumkinki, raqamli marketing
sanoat mahsulotlarini ichki va tashqi bozorlarda samarali ilgari surishda quyidagi omillar
orqali ustunlikka ega:
Real vaqt rejimida mijozlar bilan muloqot;
Raqamli reklama xarajatlarining nisbatan pastligi va aniq yo‘naltirilganligi;
Qidiruv tizimlaridagi ko‘rinuvchanlik (SEO);
SMM orqali mijoz ishonchini shakllantirish;
Kontent-marketing orqali mahsulot qiymatini tushuntirish va brendni mustahkamlash.
Shu bilan birga, bu sohani rivojlantirishda O‘zbekistonda mutaxassislar tayyorlash,
infratuzilmani yaxshilash va mahalliy raqamli ekotizimni kengaytirish dolzarb vazifa bo‘lib
qolmoqda.
Tadqiqot metodologiyasi
Ushbu tadqiqot ishining asosiy maqsadi — raqamli marketing vositalarining sanoat
mahsulotlarini ichki va tashqi bozorlarga samarali targ‘ib qilishdagi o‘rnini aniqlash, amaldagi
holatni baholash hamda takomillashtirish yo‘llarini ishlab chiqishdan iboratdir.
Tadqiqot obyekt va predmeti. Obyekt: Sanoat mahsulotlarini ishlab chiqaruvchi
korxonalar faoliyati. Predmet: Ushbu korxonalarning raqamli marketing vositalaridan
152
foydalanish amaliyoti va uning samaradorligi. Tadqiqot usullari: Tadqiqotda quyidagi ilmiy-
uslubiy yondashuvlar va usullar qo‘llanildi. Tahliliy yondashuv — mavjud ilmiy adabiyotlar,
xorijiy va mahalliy tajribalar asosida raqamli marketingning nazariy asoslari o‘rganildi.
Solishtirma tahlil — O‘zbekiston va boshqa davlatlardagi sanoat korxonalarining raqamli
marketingdagi yondashuvlari o‘zaro solishtirildi. Empirik usullar — Qashqadaryo viloyatidagi
ayrim sanoat korxonalari misolida so‘rovnoma, intervyu va kuzatuvlar asosida amaliy holat
o‘rganildi. Statistik tahlil — O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi, Savdo-sanoat
palatasi, bojxona organlari va boshqa ochiq manbalar asosida raqamli marketing vositalari
ta’sirida o‘zgarayotgan eksport va ichki sotuv ko‘rsatkichlari tahlil qilindi. SWOT-tahlil —
Raqamli marketingni sanoat mahsulotlarini targ‘ib qilishga qo‘llashdagi kuchli va zaif
tomonlar, imkoniyatlar va tahdidlar baholandi.
Ma’lumotlar bazasida tadqiqotda quyidagi manba va ma’lumotlar to‘plamlaridan
foydalanildi. O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi rasmiy ma’lumotlari,
Qashqadaryo viloyatidagi sanoat korxonalari faoliyati to‘g‘risidagi hisobotlar, Mahalliy va
xorijiy ilmiy maqolalar, monografiyalar, tahliliy hisobotlar, Google Analytics, Meta Business
Suite, SEMrush, SimilarWeb kabi platformalar orqali olingan ochiq raqamli ma’lumotlar,
Korxona marketing bo‘limlari rahbarlari bilan olib borilgan intervyular natijalari.
Tadqiqot doirasi. Tadqiqot asosan Qashqadaryo viloyatida faoliyat yuritayotgan yirik va
o‘rta sanoat korxonalarining raqamli marketingdagi amaliy tajribasiga asoslanib olib borildi.
Tahlilga avtomobilsozlik, qurilish materiallari, to‘qimachilik va oziq-ovqat sanoati korxonalari
jalb etildi.
Ilmiy yangiliklar: Sanoat mahsulotlarini ichki va tashqi bozorlarga ilgari surishda
raqamli marketing vositalarining nisbiy samaradorligi aniqlandi;
Mahalliy korxonalar uchun moslashtirilgan raqamli marketing modeli ishlab chiqildi;
Xorijiy tajribalar asosida O‘zbekiston sharoitiga mos tavsiyalar ishlab chiqildi.
Natijalar va muhokama
Tadqiqot davomida Qashqadaryo viloyatida faoliyat yuritayotgan bir nechta sanoat
korxonalarining raqamli marketing faoliyati o‘rganildi. Ushbu korxonalarning marketing
strategiyalarida raqamli vositalardan foydalanish darajasi, ularning samaradorligi va mavjud
muammolari aniqlanib, quyidagi asosiy natijalarga erishildi:
Raqamli marketing vositalaridan foydalanish darajasi past
tahlil natijalariga ko‘ra,
o‘rganilgan korxonalarning 60 foizi faqat ijtimoiy tarmoqlarda mavjud bo‘lib, shunchaki sahifa
ochgan, biroq professional kontent yaratish, auditoriya tahlili yoki reklama kampaniyalarini
yuritishda sustkashlik kuzatilgan. Faqatgina 15–20 foiz korxonalargina SEO
optimallashtirilgan veb-saytga, email marketing tizimiga yoki Google Ads singari onlayn
reklama xizmatlariga ega.
Ichki bozorda raqamli marketing samaradorligi ko‘proq sezilmoqda.
Ichki bozorda
ayniqsa Instagram, Telegram va Facebook kabi platformalar orqali yangi mijozlarni jalb qilish,
aksiyalar o‘tkazish va mijozlar bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqot qilish imkoniyatlari ko‘plab
korxonalar tomonidan ijobiy baholangan. Aynan raqamli marketing hisobiga savdo hajmini
o‘rtacha 12–18% ga oshira olgan korxonalar misollari qayd etildi.
Eksport salohiyatini rivojlantirishda raqamli vositalar yetarli darajada qo‘llanilmayapti.
Tadqiqotda ishtirok etgan korxonalarning aksariyatida eksport bozorlariga chiqish bo‘yicha
an’anaviy yondashuv — vositachilar yoki ko‘rgazmalarda ishtirok etish orqali amalga
153
oshirilmoqda. Xalqaro B2B platformalarda (Alibaba, TradeKey, Global Sources) ro‘yxatdan
o‘tgan, xorijiy tilda optimallashtirilgan saytga ega bo‘lgan korxonalar soni juda kam. Bu esa
raqamli marketingning eksportga ta’siri hali to‘liq ochilmaganini ko‘rsatadi.
Kadrlar salohiyati va texnik infratuzilmaning yetarli emasligi asosiy muammolardan
biri.
Korxonalarda raqamli marketing mutaxassislari yetishmaydi. Ko‘p hollarda ushbu
ishlarni korxonaning umumiy IT bo‘limi yoki tashqi freelancelar bajaradi. Bundan tashqari,
ko‘pgina hududiy korxonalarda yuqori tezlikdagi internet, kontent yaratish uchun texnik baza
(grafik dizaynerlar, SMM mutaxassislari) mavjud emas.
Raqamli reklama samaradorligini o‘lchash imkoniyati cheklangan.
Ko‘pchilik korxonalar
raqamli marketingdan foydalanayotgan bo‘lsa-da, ularning aksariyati ROI (Return on
Investment), konversiya koeffitsienti, sayt tahlili (Google Analytics) kabi ko‘rsatkichlar
asosida tahlil olib bormaydi. Bu esa strategiyani doimiy ravishda optimallashtirish
imkoniyatini cheklaydi.
Olingan natijalar shuni ko‘rsatmoqdaki, Qashqadaryo viloyatidagi sanoat korxonalari
raqamli marketing vositalarini joriy etishda hali boshlang‘ich bosqichda turibdi. Shunga
qaramay, ushbu vositalarning salohiyati katta va to‘g‘ri yondashuv bilan qisqa muddatda
sezilarli natijalarga erishish mumkin. Raqamli marketing vositalari orqali:
Mijozlar bilan aloqalar tezlashadi;
Mahsulot haqidagi xabardorlik oshadi;
Brend tan olinuvchanligi kuchayadi;
Ichki bozorda sotuv hajmi oshadi;
Eksport imkoniyatlari kengayadi.
Tadqiqot xorijiy tajribalar bilan solishtirganda, raqamli marketingdan foydalanayotgan
sanoat korxonalarining daromadi, mijozlar soni va global bozorlarga kirish ko‘rsatkichlari
yuqoriligini ko‘rsatdi. Demak, mahalliy korxonalar uchun ham bu yo‘nalishda investitsiya
kiritish, kadrlar salohiyatini oshirish va infratuzilmani yaxshilash muhim vazifa hisoblanadi.
Xulosa va takliflar
Olib borilgan tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, raqamli marketing vositalari sanoat
mahsulotlarini ichki va tashqi bozorlarga samarali targ‘ib qilishda strategik ahamiyat kasb
etadi. Xususan:
Ichki bozorda raqamli marketingdan foydalanish korxonalarga mijozlar bilan
bevosita aloqani yo‘lga qo‘yish, mahsulotga bo‘lgan ishonchni oshirish va savdo hajmini
ko‘paytirish imkonini bermoqda. Tashqi bozorda esa bu vositalar global platformalarda brend
tan olinuvchanligini kuchaytirish, vositachilarsiz eksportni yo‘lga qo‘yish va xalqaro
hamkorlikni kengaytirishda muhim o‘rin tutadi.
Ammo Qashqadaryo viloyatidagi sanoat
korxonalarining ko‘pchiligida raqamli marketing strategiyasi tizimli va professional darajada
yo‘lga qo‘yilmagan.
Korxonalarda raqamli vositalarni to‘laqonli joriy etish uchun zarur
infratuzilma, bilim va tajriba yetishmasligi kuzatilmoqda.
Mutaxassislar tanqisligi, raqamli
tahlil vositalaridan foydalanishdagi savodsizlik, kontent sifati va marketing strategiyasining
noaniqligi asosiy muammolar sifatida aniqlandi.
Shunday qilib, raqamli marketing sanoat
mahsulotlarini targ‘ib qilishda kuchli vosita bo‘lib xizmat qilishi mumkin, biroq bu uchun
korxonalar texnologik va strategik jihatdan tayyor bo‘lishi zarur.
Tadqiqot natijalariga asoslanib, quyidagi amaliy va strategik takliflar ilgari suriladi:
Korxonalarda raqamli marketing strategiyalarini ishlab chiqish va joriy etish. Har bir sanoat
korxonasi o‘zining raqamli marketing strategiyasini ishlab chiqishi, unda auditoriya
154
segmentlari, platforma tanlovi, reklama turlari, kontent rejasi va KPI ko‘rsatkichlari aniqlab
berilishi lozim. Buning uchun professional SMM, SEO, email-marketing, media-reklama kabi
sohalarda mutaxassislar jalb qilinishi zarur.
Veb-sayt va raqamli platformalarda faol ishtirokni ta’minlash. Har bir eksport qiluvchi
yoki ichki bozorda faoliyat yurituvchi sanoat korxonasida SEO optimallashtirilgan, ko‘p tilli,
mobil qurilmalarga mos, interaktiv veb-sayt bo‘lishi kerak. Google My Business, Yandex
Directory, Alibaba, Made-in-China kabi platformalarda ro‘yxatdan o‘tish tavsiya etiladi.
Kadrlar salohiyatini oshirish korxonalarda raqamli marketing yo‘nalishida mas’ul
xodimlarni tayyorlash uchun qisqa muddatli treninglar, onlayn kurslar (masalan, Google
Digital Garage, Coursera, Udemy) tashkil qilish kerak.
– Shuningdek, marketing mutaxassislarining zamonaviy bilimlari doimiy yangilanib
borilishi zarur.
Davlat tomonidan raqamli marketingni rivojlantirishni rag‘batlantirish. Mahalliy ishlab
chiqaruvchilarga eksport marketingi yo‘nalishida grantlar, subsidiyalar va maslahat
xizmatlari (masalan, eksport platformalarida ro‘yxatdan o‘tish xarajatlarini qoplash) berilishi
kerak. “Elektron savdo infratuzilmasi”ni rivojlantirish bo‘yicha maxsus dasturlar ishlab
chiqilishi lozim.
Mahsulot kontentini raqamli standartlarga moslashtirish. Mahsulotlar uchun yuqori
sifatli suratlar, videolar, 3D modellar, foydalanuvchi sharhlari va infografik materiallar
tayyorlanishi kerak. Bu esa marketing samaradorligini oshiradi. Kontent yaratishda lokal va
global auditoriya farqlari hisobga olinishi zarur.
Raqamli marketing samaradorligini o‘lchash tizimini joriy etish. Google Analytics,
Facebook Pixel, CRM tizimlari orqali konversiya koeffitsienti, foydalanuvchi faolligi, reklama
rentabelligi (ROI) kabi ko‘rsatkichlar muntazam tahlil qilinishi kerak.
Mahalliy hamkorlik va tajriba almashinuvini rivojlantirish. Raqamli marketingda
muvaffaqiyatga erishgan korxonalar tajribasini boshqa korxonalar bilan baham ko‘radigan
hududiy seminarlar, forumlar tashkil etilishi maqsadga muvofiq. Tarmoq asosida birlashgan
sanoat korxonalari uchun umumiy digital platformalar yaratish g‘oyasi taklif etiladi.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Kotler F., Armstrong G. Marketing asoslari. – Toshkent: “Iqtisodiyot”, 2021.
2.
Hasanov U.B. Raqamli marketing: nazariyasi va amaliyoti. – Toshkent: “Innovatsiya
ziyo”, 2022.
3.
Karimov T.S. Sanoat mahsulotlarini eksportga chiqarishda raqamli marketingning o‘rni.
// “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” jurnali, 2023, №1. – B. 65–72.
4.
Xudoyberganov N. Marketing strategiyasining raqamli transformatsiyasi. – Samarqand:
“Ilm ziyo”, 2020.
5.
Shoabdurahmonov A. Sanoat sohasida marketing faoliyati samaradorligini oshirish
yo‘llari. – Qarshi: “Nasaf”, 2019.
6.
Qarshi o’g, Sharipov G’ulom. "Use of Information Analysis Tools in Electronic Commerce
Management." Central Asian Journal of Literature, Philosophy and Culture 1 (2023): 30.
7.
Qarshi o’g, Sharipov G’ulom. "Main Strategic Directions of Organizing the Process of
155
Digital Transformation in Industry Electronic Commerce." Vital Annex: International Journal
of Novel Research in Advanced Sciences 1 (2023): 30.
8.
Qarshi o’g, Sharipov G’ulom. "Improving Electronic Commerce in the Digital
Economy." AMERICAN JOURNAL OF SCIENCE AND LEARNING FOR DEVELOPMENT 1 (2023):
30.
9.
Шарипов, Ғулом. "ЭЛЕКТРОН ТИЖОРАТНИ ТАШКИЛ ҚИЛИШДА РАҚАМЛИ
ПЛАТФОРМАЛАР ВА IOT ТЕХНОЛОГИЯСИДАН ФОЙДАЛАНИШ." Общественные науки в
современном мире: теоретические и практические исследования 1 (2023): 25.
10.
Шарипов, Ғулом. "РАҚАМЛИ ИҚТИСОДИЁТ ШАРОИТИДА ЭЛЕКТРОН ТИЖОРАТНИ
ТАКОМИЛЛАШТИРИШ." Наука и технология в современном мире 1 (2023): 25.
11.
Шарипов, Ғулом. "САНОАТ ЭЛЕКТРОН ТИЖОРАТДА РАҚАМЛИ ТРАНСФОРМАЦИЯ
ЖАРАЁНИНИ ТАШКИЛ ҚИЛИШНИНГ АСОСИЙ СТРАТЕГИК ЙЎНАЛИШЛАРИ."
Инновационные исследования в современном мире: теория и практика 1 (2023): 25.
12.
Шарипов, Ғулом. "ЭЛЕКТРОН ТИЖОРАТНИ БОШҚАРИШДА АХБОРОТ-ТАҲЛИЛ
ВОСИТАЛАРИНИ ҚЎЛЛАШ." Прикладные науки в современном мире: проблемы и
решения 1 (2023): 25.
