7
AKT VA INNOVATSION TEXNOLOGIYALARNI QO‘LLASH ISTIQBOLLARI
Salimova Sarvinoz Farxodovna
Buxoro davlat pedagogika instituti
Biologiya kafedrasi dotsenti, p.f.f.d., (PhD)
Maxmudova Mehriniso Maqsudovna
Buxoro davlat pedagogika instituti 2-kurs magistranti
https://doi.org/10.5281/zenodo.14214620
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) va innovatsion texnologiyalar
zamonaviy jamiyatda iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy sohalarda ulkan o‘zgarishlarni keltirib
chiqarmoqda. Ularning samarali qo‘llanishi, ayniqsa, ishlab chiqarish, ta'lim, sog‘liqni saqlash,
davlat boshqaruvi va biznes sohalarida yangi imkoniyatlarni yaratmoqda. AKT va innovatsion
texnologiyalarni qo‘llash istiqbollari nafaqat iqtisodiy o‘sish, balki hayot sifatini oshirishga
ham xizmat qilmoqda.
AKT (axborot-kommunikatsiya texnologiyalari) – bu axborotlarni yig‘ish, saqlash,
uzatish va ishlov berish uchun mo‘ljallangan texnologik vositalar va tizimlar to‘plamidir.
Innovatsion texnologiyalar esa yangi, ilg‘or texnologik yechimlarni, mahsulotlarni va
jarayonlarni yaratish va joriy etishga qaratilgan faoliyatdir. Bu texnologiyalar jamiyatning
barcha sohalarida o‘zgarishlarni tezlashtirish va optimallashtirishga imkon beradi.
AKT va innovatsion texnologiyalar iqtisodiyotda yangi sanoat tarmoqlarini yaratish,
mavjudlarni modernizatsiya qilish va eksport salohiyatini oshirishga xizmat qilmoqda.
Xususan, raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi, masalan, elektron tijorat, moliya texnologiyalari
(fintech) va sun'iy intellekt asosida yaratilgan yangi xizmatlar va mahsulotlar iqtisodiyotning
yangi o‘sish manbalariga aylanishi mumkin. Innovatsion texnologiyalarni ishlab chiqarish
jarayonlariga joriy etish, samaradorlikni oshirishi va narxlarni pasaytirishi mumkin.
AKT va innovatsion texnologiyalar ta'lim tizimida katta o‘zgarishlarni keltirib
chiqarmoqda. Masofaviy ta'lim, raqamli platformalar, interaktiv darsliklar va sun'iy intellekt
yordamida individual ta'lim uslublari amalga oshirilmoqda. Bu, o‘z navbatida, ta'lim olish
imkoniyatlarini kengaytiradi, shuningdek, yoshlarni yangi texnologik ko‘nikmalar bilan
ta'minlaydi.
Sog‘liqni saqlash sohasida innovatsion texnologiyalar, masalan, telemeditsina,
robototexnika va sun'iy intellekt, diagnostika va davolash samaradorligini oshirishga yordam
bermoqda. Bunga misol sifatida, tibbiy ma'lumotlarni to‘plash va analiz qilish uchun ishlab
chiqilgan tizimlar, hamda kasalliklarni erta bosqichda aniqlash imkoniyatlari keltirilishi
mumkin. Shuningdek, telemeditsina orqali uzoq hududlardagi aholi uchun tibbiy yordam
ko‘rsatish imkoniyati mavjud.
AKT va innovatsion texnologiyalar davlat boshqaruvida shaffoflikni ta'minlash,
korrupsiyani kamaytirish va samarali xizmatlar ko‘rsatish uchun keng imkoniyatlar yaratadi.
Elektron hukumat tizimlari, masalan, davlat xizmatlari portallari, fuqarolarga qulaylik
yaratish va davlat resurslarini yanada samarali boshqarish imkonini beradi. Shuningdek,
"smart city" texnologiyalari orqali shaharlarda infratuzilma va xizmatlar samaradorligi
oshmoqda.
Innovatsion texnologiyalarni joriy etish bilan birga xavfsizlik masalalari ham muhim
ahamiyatga ega. Kiberxavfsizlikni ta'minlash, axborotlarning himoya qilish va yangi
texnologiyalarni yovuz maqsadlarda ishlatishning oldini olish uchun yangi tizimlar va
protokollar ishlab chiqilmoqda. Bu texnologiyalarni joriy etish va qo‘llash nafaqat iqtisodiy
8
jihatdan, balki jamiyatning xavfsizlik barqarorligini ta'minlash nuqtai nazaridan ham
muhimdir.
AKT va innovatsion texnologiyalarni samarali joriy etishda bir qator muammolar ham
mavjud. Bular orasida quyidagilarni ajratib ko‘rsatish mumkin:
Raqamli bo‘shliq:
Keng qamrovli internetga ega bo‘lmagan hududlar va aholi
qatlamlari.
Malaka yetishmasligi:
AKT va innovatsion texnologiyalarni foydalana olish uchun
zarur bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘lmagan ishchi kuchi.
Kiberxavfsizlik muammolari:
Yangi texnologiyalarni joriy etish bilan birga,
kiberhujumlar va axborot xavfsizligi masalalari ham dolzarb bo‘lib qoladi.
Investitsiyalar:
Innovatsion texnologiyalarni joriy etish uchun zarur bo‘lgan mablag‘lar
va texnik resurslar.
Xulosa
. AKT va innovatsion texnologiyalarni qo‘llash istiqbollari bugungi kunda
jamiyatni rivojlantirishda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Ularning joriy etilishi, ishlab
chiqarishni modernizatsiya qilish, xizmat ko‘rsatish sohalarini raqamlashtirish, yangi ish
o‘rinlari yaratish va davlat boshqaruvini takomillashtirish imkoniyatlarini yaratmoqda. Biroq,
bu jarayonda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan to‘siqlarni bartaraf etish, kadrlar tayyorlash va
xavfsizlikni ta'minlash zarur. AKT va innovatsion texnologiyalarni samarali qo‘llash
jamiyatning har bir sohasida o‘sish va taraqqiyotga olib kelishi mumkin.
References:
1.
Use of modern information and communication technologies in the educational process:
study guide. allowance / D.P. Tevs, V.N. Podkovyrova, E.I. Apolskikh, M.V. Afonin. Barnaul:
BSPU, 2009. 189 pp.
2.
Fateev A.M. Modern information and communication technologies in education. M.,
2011. 212 pp.
3.
Studying innovation technologies in modern education. Nina M. Stukalenko and others.
International journal of environmental & Science education 2016, vol.11 , no. 15, 7297-7308
4.
Yuldasheva, G. I., & Shermatova, K. M. (2021). The use of adaptive technologies in the
educational process. Экономика и социум, (4-1), 466-468.
5.
Шерматова, Х. М., & Мукимова, З. З. (2021). Интеллектуальная культура - важный
фактор образовательного процесса. Экономика и социум, (4-2), 723-726.
