151
YUPQA ENDOMETRIYNING RIVOJLANISHIDA YALLIG'LANISH
KASALLIKLARINING O'RNI
Kurbaniyazova Feruza Zafarjonovna
Assistent
Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Samarqand, O‘zbekiston
https://doi.org/10.5281/zenodo.15209287
Annotatsiya:
Differentsiallanmagan biriktiruvchi to'qima regeneratsiya va yangilanish
uchun yuqori imkoniyatlarga ega, bu esa organizmdagi funktsiyalarini samarali bajarishga
imkon beradi. Bu xossalari tufayli inson salomatligini ta’minlash va saqlashda muhim rol
o‘ynaydi. Maqolada biriktiruvchi to'qimaning ushbu shaklini o'rni, uning patologiyalari va
ushbu holatni tashxislashning mumkin bo'lgan yondashuvlari muhokama qilinadi. DBTD
belgilarining murakkabligi va xilma-xilligini hisobga olgan holda, zamonaviy adabiyotlar
ma'lumotlari tahlili keltiriladi.
Kalit so'zlar:
Differentsiallanmagan biriktiruvchi to'qima (DBT), ayollar, revmatologiya,
mumkin bo'lgan patologiyalar, yallig'lanish jarayonlari, ahamiyati.
Kirish.
Endometriy – bu ayollarning reproduktiv tizimining muhim qismlaridan biri
bo'lib, u bachadon ichki qavatini tashkil etadi. Endometriyning normal rivojlanishi va
funksiyalari muhimdir, chunki bu holatlar ayolning reproduktiv salomatligi va homiladorlik
imkoniyatiga ta'sir etadi. Yallig'lanish kasalliklari esa endometriyning rivojlanishiga salbiy
ta'sir ko'rsatishi mumkin.
Yallig'lanish – bu organizmning zararli stimulga (infektsiyalar, jarohatlar va boshqa
zararli faktorlar) reaktsiyasi bo'lib, u ko'plab turdagi kasalliklar va holatlarning rivojlanishiga
olib kelishi mumkin. Endometriy yallig'lanishi, endometrit deb ataluvchi holat, bachadonning
ichki qatlamida yuz beradigan yallig'lanish jarayonidir. Yallig’lanishning vaqtida
davolanmasligi yoki to’liq davolanmasligi surunkali holatlar yuzaga kelishi uchun poydevor
hisoblanadi.
Yallig'lanish jarayonlari gormonal muvozanatni o'zgartirishi mumkin, bu gormonal
nazoratni halqa shaklda buzadi va endometriy qavatning rekonstruktsiyasi va funksiyasiga
ta'sir qiladi. Yallig'lanish vaqtida organizm immun tizimi tomonidan yaratiladigan tugmachalar
va vositalar endometriy to'qimalarni o'zgarishlarga olib kelishi mumkin. Yallig'lanish ko'pincha
infektsion kasalliklar bilan bog'liq, masalan, chlamidia yoki gonoreya, bu esa endometriy
to'qimalarga zarar etkazishning to’g’rida to’g’ri sababchisidir.
Endometriy yallig'lanishni keltirib chiqaruvchi sabablar quyidagilar bo'lishi mumkin:
Bakterial infeksiyalar endometriyni yallig'lantirishi va uni shikastlashi mumkin. Ba'zi viruslar,
ayniqsa, odam papilloma virusi endometriyga ta'sir ko'rsatishi mumkin. Autoimmun holatlar
endometriyamni shikastlashi va yallig'lanishini keltirib chiqarishi mumkin. Jismoniy travmalar,
masalan, abortlar yoki jarrohlik amaliyotlari, endometriy to'qimalarda yallig'lanishga sabab
bo'lishi mumkin.
Yallig'lanish gormon darajasini o'zgartirib, endometriy to'qimalarining rivojlanishiga
salbiy ta'sir ko'rsatadi. Progesteron va estrogen darajasi muvozanatsizligi yupqa endometriy
rivojlanishiga olib kelishi mumkin. Surunkali yallig'lanish, immun tizimining noto'g'ri faoliyat
ko'rsatishi va to'qimalar almashishining buzilishiga olib kelishi mumkin – bu esa yupqa
endometriy bilan bog'liq.
152
Yallig'lanish jarayonlari endometriyal to'qimalarning rivojlanishi, o'sishi va normal
funksiyasiga ta'sir ko'rsatadi. Surunkali endometriy yallig'lanishi O'zbekistondagi ayollar
orasida deyarli 10% holatlarda uchraydi–bu ko'pgina reproduktiv kasalliklarning asosiy sababi
hisoblanadi. Yupqa endometriydan bevosita bog'liq statistikada, ayollarda fertillikning
pasayishi 60-75% da aniqlanadi. Yupqa endometriy 25-35% hollarda bepushtlik yoki
homiladorlikning muvaffaqiyatsiz tugashini sababchilari sifatida ko'rsatilgan.
Xulosa.
Yallig'lanish kasalliklari endometriyning rivojlanishiga katta ta'sir ko'rsatadi.
Kasalliklar, infeksiyalar va boshqa yallig'lanish nazariyalari endometriy to'qimalarning holiga
zarar yetkazib, reproduktiv salomatlikda qiyinchiliklarni keltirib chiqarishi mumkin. Shu
sababli ushbu sohaga e'tibor berish va vaqtida diagnostika qilish muhimdir.
Foydalanilgan adabiyotlar/Используемая литература/References:
1.
Афян А. И., Долгушина Н. В. Тонкий эндометрий в клинике вспомогательных
репродуктивных технологий (обзор литературы) //Гинекология. – 2014. – Т. 16. – №. 5.
– С. 78-83.
2.
Исакова Э. В., Савина В. А. Тонкий эндометрий в циклах вспомогательных
репродуктивных технологий-определение, диагностика, причины и патогенез. Часть 1
(обзор литературы) //Проблемы репродукции. – 2021. – Т. 27. – №. 1. – С. 71-77.
3.
Курбаниязова Ф. З., Худоярова Д. Р. РОЛЬ МАТОЧНОЙ ГЕМОДИНАМИКИ В ОЦЕНКЕ
РЕЦЕПТИВНОСТИ ЭНДОМЕТРИЯ //Eurasian Journal of Medical and Natural Sciences. – 2024.
– Т. 4. – №. 10. – С. 21-25.
4.
Мотовилова Т. М. и др. Современные представления о проблеме эндометриального
бесплодия на фоне «тонкого эндометрия»(обзор литературы) //Consilium Medicum. –
2024. – Т. 26. – №. 7. – С. 403-410.
5.
Оразов М. Р. и др. " Тонкий" эндометрий-современный взгляд на проблему
//Фарматека. – 2018. – №. 6. – С. 15-22.
6.
Оразов М. Р. и др. Тайны репродуктивных неудач:«тонкий» эндометрий
//Репродуктивная медицина. – 2018. – №. 2. – С. 7-17.
7.
Шопулотова З. А., Худоярова Д. Р. ХРОНИЧЕСКИЙ ПИЕЛОНЕФРИТ И
БЕРЕМЕННОСТЬ: ВЛИЯНИЕ КОМОРБИДНОСТИ И ЕГО ПРОЯВЛЕНИЯ //ЖУРНАЛ
РЕПРОДУКТИВНОГО ЗДОРОВЬЯ И УРО-НЕФРОЛОГИЧЕСКИХ ИССЛЕДОВАНИЙ. – 2023. – Т.
4. – №. 4.
8.
Шопулотова З. А., Зубайдиллоева З. Х. ПЕРИНАТАЛЬНАЯ НЕФРОЛОГИЯ:
ПРОФИЛАКТИКА ОСЛОЖНЕНИЙ У БЕРЕМЕННЫХ С ХРОНИЧЕСКИМ ПИЕЛОНЕФРИТОМ
//Центральноазиатский журнал образования и инноваций. – 2023. – Т. 2. – №. 9. – С. 79-
82.
9.
Шнейдерман М. Г. и др. Проблема тонкого эндометрия: возможности
комбинированного негормонального лечения при подготовке к процедуре
экстракорпорального оплодотворения //Гинекология. – 2014. – Т. 16. – №. 3. – С. 67-71.
10.
Ergashev F. R. et al. Damage to the main bile ducts: the frequency and causes of their
occurrence, risk factors, classification, diagnosis and surgical tactics (literature review)
//International scientific review of the problems of natural sciences and medicine. – 2019. – С.
153
82-96.
11.
Kurbaniyazova F., Sodikova O. OPTIMIZING PRECONCEPTION PREPARATION FOR
WOMEN WITH CHRONIC HYPOPLASTIC ENDOMETRITIS //Modern Science and Research. –
2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 129-132.
12.
Raximovna X. D., Zafarjanovna K. F. ENDOMETRIY YUPQALIGI MUAMMOSI //Eurasian
Journal of Medical and Natural Sciences. – 2024. – Т. 4. – №. 4-1. – С. 145-149.
13.
Yashinovna Z. D., Zafarjonovna K. A., Zafarjonovna K. F. Causes, methods of treatment,
diagnosis and diagnosis of infertility in older women //Science and innovation. – 2022. – Т. 1.
– №. D3. – С. 77-81.
