147
DIFFERENSIYALANMAGAN BIRIKTIRUVCHI TO’QIMANING AYOL
ORGANIZMIDAGI O’RNI
Yunusova Zarnigor Maqsadovna
Assistent
Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Samarqand, O‘zbekiston
https://doi.org/10.5281/zenodo.15209272
Annotatsiya:
Differentsiallanmagan biriktiruvchi to'qima regeneratsiya va yangilanish
uchun yuqori imkoniyatlarga ega, bu esa organizmdagi funktsiyalarini samarali bajarishga
imkon beradi. Bu xossalari tufayli inson salomatligini ta’minlash va saqlashda muhim rol
o‘ynaydi. Maqolada biriktiruvchi to'qimaning ushbu shaklini o'rni, uning patologiyalari va
ushbu holatni tashxislashning mumkin bo'lgan yondashuvlari muhokama qilinadi. DBTD
belgilarining murakkabligi va xilma-xilligini hisobga olgan holda, zamonaviy adabiyotlar
ma'lumotlari tahlili keltiriladi.
Kalit so'zlar:
Differentsiallanmagan biriktiruvchi to'qima (DBT), ayollar, revmatologiya,
mumkin bo'lgan patologiyalar, yallig'lanish jarayonlari, ahamiyati.
Differentsiatsiyalanmagan biriktiruvchi to'qima - biriktiruvchi to'qimalarning turlaridan
biri bo'lib, u inson organizmidagi biriktiruvchi to'qimalarning eng oddiy va eng ixtisoslashgan
shaklidir.
Differentsiallanmagan biriktiruvchi to'qima spiral tolalardan iborat bo'lib, ular turli
organlar va to'qimalarning asosini tashkil qiladi, ularni qo'llab-quvvatlaydi va himoya qiladi.
Shuningdek, u tananing va organlarning shaklini saqlashda, ularni elastiklik va kuch bilan
ta'minlashda muhim rol o'ynaydi.
Ushbu to'qima yuqori kuch va elastiklikka ega, bu uni tanadagi biriktiruvchi tuzilmalarni
qurish uchun ideal materialga aylantiradi. Shuningdek, u yara va jarohatlarning davolanishiga
yordam beradi, shikastlangan to'qimalarning tez tiklanishini ta'minlaydi.
Differentsiallanmagan biriktiruvchi to'qima regeneratsiya va yangilanish uchun yuqori
imkoniyatlarga ega, bu esa organizmdagi funksiyalarini samarali bajarishga imkon beradi. Bu
xossalari tufayli inson salomatligini ta’minlash va saqlashda muhim rol o‘ynaydi.
Inson tanasida differentsiyalanmagan biriktiruvchi to'qimalarning paydo bo'lishining
turli sabablari mavjud. Asosiy sabablari quyidagi 5ta guruhga bo;lish mumkin:
Tug'ma omillar: Ba'zi odamlar biriktiruvchi to'qima shakllanishining buzilishiga genetik
moyillikka ega bo'lishi mumkin, bu esa ajratilmagan biriktiruvchi to'qimalarning shakllanishiga
olib kelishi mumkin.
Jarohatlar va shikastlanishlar: jarohatlar, yaralar va boshqa turdagi shikastlanishlar
jarohatlar joyida differensiyalashmagan biriktiruvchi to'qimalarning shakllanishiga,
nuqsonlarni to'ldirishga va yaralarni davolashga olib kelishi mumkin, ammo surunkali tabiatga
ega yallig'lanish jarayonlari ushbu normal holatni buzilishiga va patologik darajada
differensiyalashmagan to'qima yuzaga kelishiga ta'sir qilishi mumkin.
Yallig'lanish: Surunkali yallig'lanish jarayonlari tananing zararlangan to'qimalarni
himoya qilish va tiklashga urinishida differensiyalashmagan biriktiruvchi to'qimalarning
shakllanishini rag'batlantirishi mumkin.
Birlashtiruvchi to'qima kasalliklari: fibroz, sklerodermiya va tizimli qizil yuguruk kabi
ba'zi kasalliklar organizmda differensiyalashmagan biriktiruvchi to'qimalarning ko'payishiga
olib kelishi mumkin.
148
Metabolik buzilishlar: Mukopolisaxaridozalar va mukolpidozlar kabi ba'zi metabolik
kasalliklar biriktiruvchi to'qima hosil bo'lish jarayonining buzilishiga olib kelishi mumkin, bu
esa differensiyalashmagan biriktiruvchi to'qimalarning paydo bo'lishiga olib kelishi mumkin.
Bu omillar tabaqalanmagan biriktiruvchi to'qimalarning shakllanishiga ta'sir qilishi va
odamlarda turli patologiya va kasalliklarning rivojlanishida rol o'ynashi mumkin.
Differentsiallanmagan biriktiruvchi to'qimalarning sabablarini tushunish ushbu kasalliklarni
davolash va oldini olish usullarini ishlab chiqishga yordam beradi.
Differentsiatsiyalanmagan biriktiruvchi to'qima va uning inson organizmidagi rolini
o'rganish tibbiyot va biologiyadagi ilmiy tadqiqotlarning faol yo'nalishi hisoblanadi.
"Fungal Infection Alters the Dynamics of Airway Microbiome in Non-neutropenic Patients
with Haematological Malignancy" (2018) nomli tadqiqotda, gematologik kasalliklarga
chalingan bemorlarda qo'ziqorin infektsiyalarining havo yo'llari mikrobiomasi dinamikasiga
ta'sirini o'rganadigan tadqiqot. Tadqiqot natijalari infektsiyalarning rivojlanishida
differensiyalashmagan biriktiruvchi to'qimalarning rolini tushunish uchun foydali bo'lishi
mumkin bo'lgan ma'lumotlar aniqlangan.
"Connective Tissue Growth Factor and Cardiac Fibrosis" (2018) nomli tadqiqotda yurak
fibrozining rivojlanishida biriktiruvchi to'qima o'sish omilining rolini o'rganilgan. Ish
differensiatsiyalanmagan biriktiruvchi to'qima hosil bo'lishining molekulyar mexanizmlarini
va uning yurak patologiyalari bilan aloqasini o'rganishga qaratilgan. Vaholanki, DBTD bo’lgan
odamlarda yurak patologiyalari ko’proq uchraydi, bu muammo ayol Kishida bo’lsa
homiladorlik u uchun asoratlarga olib kelishi mumkin.
Ushbu sohadagi tadqiqotlar turli kasalliklarning diagnostik, davolash va profilaktika
usullarini ishlab chiqishda muhim ahamiyatga ega bo'lgan ushbu turdagi to'qimalarga bog'liq
bo'lgan shakllanishi, funktsiyalari va patologiyalari asosidagi molekulyar va hujayrali
mexanizmlarni tushunishga qaratilgan.
Ayollarda differensiyalanmagan biriktiruvchi to'qimalarni o'rganish ham tadqiqotning
muhim yo'nalishi hisoblanadi, chunki ayollar biriktiruvchi to'qima anatomiyasi, fiziologiyasi va
patologiyasi nuqtai nazaridan o'ziga xos xususiyatlarga ega.
"Sex Differences in the Extracellular Matrix Regulate Inflammatory Immune Responses"
deb nomlangan tadqiqotda (2019) hujayradan tashqari matritsadagi jinsiy farqlar yallig'lanish
immun javoblarini tartibga solishga qanday ta'sir qilishini aniqlashgan. Ayollar uchun
ahamiyatilisi,
differentsiatsiyalanmagan
biriktiruvchi
to'qimalarning
tuzilishi
va
funktsiyasidagi farqlar immun reaktsiyalari hamda patologiyalariga ta'sir qilishi mumkinligi
aniqlangan, ayniqsa ayollarda, ularning biologik xususiyatlarini hisobga olgan holda farqlar
bo'lgan.
Maqola "Gender Differences in the Regulation of Collagens Type I and III Expression in
Human Skin" (2017) ayollar terisida I va III turdagi kollagenlarning ekspressiyasini tartibga
solishni o'rganishga bag'ishlangan. Ayollar uchun ahamiyatililigi shundaki kollagen terining
mustahkamligi va elastikligini saqlashda muhim rol o'ynaydi. Ayollarda ushbu oqsilni tartibga
solishdagi farqlar bo'lganligi, sog'lom terini, tiklanish va sogliqni saqlash usullarini ishlab
chiqishga yordam beradi.
"Estrogen va biriktiruvchi to'qima" (2015) nomli adabiyotlar sharhi keltirilgan maqolada
estrogenlarning biriktiruvchi to'qimalarning sintezi, tuzilishi va funktsiyasiga ta'sirini
149
muhokama qilingan. Aniqlanishicha, estrogenlar biriktiruvchi to'qimalarning sog'lig'iga ta'sir
qilishi mumkin, masalan, terining elastikligini yaxshilash va osteoporoz xavfini kamaytirish.
"The Role of Fibroblast Subtypes in Breast Cancer Metastasis" (2018) nomli katta
tadqiqotda turli xil fibroblast subtiplarining ko'krak bezi saratoni metastaziga ta'sirini
o'rganishga bag'ishlangan. Ko'krak bezi saratoni kontekstida fibroblastlar va biriktiruvchi
to'qimalar o'rtasidagi o'zaro ta'sirlarni tushunish ayollarda ushbu kasallikning yanada samarali
davolash usullarini ishlab chiqishga va oldini olishga olib kelishi mumkinligini ta'kidlashgan.
Ayollarda DBTDni o‘rganish bo‘yicha olib borilayotgan tadqiqotlar ushbu to‘qima turining
biologik xususiyatlarini o‘rganish, turli kasalliklarga tashxis qo‘yish va davolash, ayollar
salomatligini asrashga qaratilgan yangi terapevtik yondashuvlarni ishlab chiqishda muhim
ahamiyat kasb etadi.
Ayollarda differensiyalanmagan biriktiruvchi to'qima (DBT) diagnostikasi murakkab
bo'lishi mumkin va kompleks yondashuvni talab qiladi. Ayollarda DBTD diagnostikasi uchun
qo'llanilishi mumkin bo'lgan ba'zi usullar: Klinik tekshiruv -shifokor bemorni tekshiradi va
biriktiruvchi to'qimalarning tuzilishi va funktsiyasi bilan bog'liq alomatlarning umumiy
tahlilini o'tkazadi. Bo'g'imlarning moslashuvchanligi, gipermobillik, teri muammolari,
bo'g'inlar va mushaklarning og'rig'i kabi belgilarga e'tibor berish kerak. DBTD ning katta va
kichik belgilarini aniqlashga va baholashga alohida e'tibor beriladi.
Genetika tekshiruvi Elers-Danlos sindromi yoki Marfan sindromi kabi biriktiruvchi
to'qima kasalliklari bilan bog'liq genetik mutatsiyalar mavjudligini aniqlashga yordam beradi.
Hozirda turli immun komplekslar ham genetik polimorfizmni tashxislashda foydalanilmoqda.
Yallig'lanish va immun javoblar bilan bog'liq antitanalar va sitokinlar darajalari uchun
qon tahlili DBTD bilan bog'liq yallig'lanish jarayonlarining mavjudligini aniqlashga yordam
beradi. Ultratovush, magnit-rezonans tomografiya (MRT), kompyuter tomografiyasi (KT) kabi
asboblar biriktiruvchi to'qimalarning holatini ko'rish va patologiyalar mavjudligini aniqlash
uchun ishlatilishi mumkin.
5. Umumiy qon tahlili artrit, fibromiyalgiya va boshqa DBTD bilan bog'liq umumiy
kasalliklarni aniqlash uchun oqsil darajasi, yallig'lanish belgilari, metabolik kasalliklar va
endokrin gormonlar uchun qon tahlillarini o'tkazilishi mumkin.
Ayollarda differensiyalanmagan biriktiruvchi to'qimalarning diagnostikasi keng qamrovli
yondashuvni talab qiladi va turli usullarni o'z ichiga olishi mumkin: klinik tekshiruv va genetik
tekshiruvdan tortib instrumental va laboratoriya tadqiqotlarigacha.
Xulosa
. Umuman olganda, differensiyalashmagan biriktiruvchi to'qima tananing tuzilishi
va funktsiyasining asosiy tarkibiy qismi bo'lib, uni muhim qo'llab-quvvatlash, himoya va
elastiklik bilan ta'minlaydi. Uning tanadagi rolini ortiqcha baholab bo'lmaydi va usiz tananing
normal ishlashi mumkin emas. Lekin turli ta'sirlar yuzasida uning displaziyasi rivojlansa bu
patologik holat bo'lib, ayol organizmida turli o'zgarishlarga, homiladorlik davrida esa
asoratlarga olib kelishi mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar/Используемая литература/References:
1.
Adkhamjonovna Q. M., Zarnigor Y. Mathematical Quest as a Learning Activity //Journal of
Pedagogical Inventions and Practices. – 2022. – Т. 9. – С. 35-38.
2.
Dildora K., Zikiryaevna G., Zarnigor Y. PREGNANCY AND UNDIFFERENTIATED
150
CONNECTIVE TISSUE DYSPLASIA //Central Asian Journal of Medical and Natural Science. –
2023. – Т. 4. – №. 6. – С. 1228-1232.
3.
Khudoyarova D., Shodiklova G., Yunusova Z. RELEVANCE OF THE PROBLEM OF
CONNECTIVE TISSUE DYSPLASIA IN OBSTETRICS //Естественные науки в современном
мире: теоретические и практические исследования. – 2024. – Т. 3. – №. 1. – С. 13-16.
4.
Khudoyarova D. R., Shodikulova G. Z., Yunusova Z. M. COMPLEX TREATMENT OF
PREGNANT WOMEN WITH UNDIFFERENTIATED CONNECTIVE TISSUE DYSPLASIA
//Theoretical aspects in the formation of pedagogical sciences. – 2024. – Т. 3. – №. 3. – С. 5-11.
5.
Khamzaevna Z. Z. ROLE OF BETA-BLOCKERS IN THE TREATMENT OF ARTERIAL
HYPERTENSION Zubaydilloeva Zarina Khamzaevna //Independent Publishing Network Ltd
Mailing address–MB# 1869, PO BOX 229, EGHAM, TW20 8WZ, UK. – 2020. – С. 20.
6.
Maqsadovna Y. Z. Pregnant women with morbid obesity: pregnancy and perinatal
outcomes //Eurasian Medical Research Periodical. – 2023. – Т. 16. – С. 72-77.
7.
Nuralievna S. N., Maqsadovna Y. Z. Ortiqcha vazni bor ayollarda homiladorlik va
tug’ruqning kechishi va asoratlari //Ta’lim fidoyilari. – 2022. – Т. 22. – №. 7. – С. 429-438.
8.
Nuralievna S. N., Maqsadovna Y. Z. PREGNANCY AND CHILDBIRTH COMPLICATIONS IN
OVERWEIGHT WOMEN.
9.
Shopulotova Z. A., Zubaydilloeva Z. K., Khudoyarova D. R. COMORBID EVENTS IN
PREGNANT WOMEN WITH PYELONEPHRITIS AND PREVENTION OF THESE CONDITIONS
//Бюллетень педагогов нового Узбекистана. – 2023. – Т. 1. – №. 9. – С. 35-38.
10.
Айламазян Э.К. Руководство по гинекологии. Издательство: МЕДпресс-информ,
2012, ISBN 978-5-98322-852-8.
11.
Бахматов Д. Н. ГРЫЖИ ПЕРЕДНЕЙ БРЮШНОЙ СТЕНКИ У ДЕТЕЙ КАК ПРОЯВЛЕНИЕ
СИНДРОМА НЕДИФФЕРЕНЦИРОВАННОЙ ДИСПЛАЗИИ СОЕДИНИТЕЛЬНОЙ ТКАНИ
//Universum: медицина и фармакология. – 2024. – №. 5 (110). – С. 18-23.
12.
Миллер О. Н. Экстрасистолия у пациентов с синдромом дисплазии соединительной
ткани.
13.
Юнусова З. М., Шавази Н. Н. БЕРЕМЕННОСТЬ И ПЕРИНАТАЛЬНЫЕ ОСЛОЖНЕНИЯ У
ЖЕНЩИН С ОЖИРЕНИЕМ //JOURNAL OF REPRODUCTIVE HEALTH AND URO-NEPHROLOGY
RESEARCH. – С. 42.
14.
Юнусова З. НОВЫЕ ВЗГЛЯДЫ НА МЕТОДЫ ПРОФИЛАКТИКИ ОСЛОЖНЕНИЙ ПОСЛЕ
МЕДИКАМЕНТОЗНОГО АБОРТА //Евразийский журнал медицинских и естественных
наук. – 2024. – Т. 4. – №. 5. – С. 207-211.
15.
Шопулотова З. А., Худоярова Д. Р. ХРОНИЧЕСКИЙ ПИЕЛОНЕФРИТ И
БЕРЕМЕННОСТЬ: ВЛИЯНИЕ КОМОРБИДНОСТИ И ЕГО ПРОЯВЛЕНИЯ //ЖУРНАЛ
РЕПРОДУКТИВНОГО ЗДОРОВЬЯ И УРО-НЕФРОЛОГИЧЕСКИХ ИССЛЕДОВАНИЙ. – 2023. – Т.
4. – №. 4.
16.
Шопулотова З. А., Зубайдиллоева З. Х. ПЕРИНАТАЛЬНАЯ НЕФРОЛОГИЯ:
ПРОФИЛАКТИКА ОСЛОЖНЕНИЙ У БЕРЕМЕННЫХ С ХРОНИЧЕСКИМ ПИЕЛОНЕФРИТОМ
//Центральноазиатский журнал образования и инноваций. – 2023. – Т. 2. – №. 9. – С. 79-
82.
