106
ISHLAB CHIQARISH SANOATI SOHASINI RIVOJLANISHDA INVESTITSION
RESURSLARNING AHAMIYATI
To‘xtamurotov Axmadali Muhammadali o‘g‘li
Andijon davlat texnika instituti
Buxgalteriya hisobi va menejmenti kafedrasi assistenti
axmadalitoxtamurotov@gmail.com
+99891 288 61 92
https://doi.org/10.5281/zenodo.15244439
Kalit so‘zlar:
sanoat korxona, globalashuv, investitsiya, ishlab chiqarish, raqamli
iqtisodiyot, eksport, import, iqtisodiy rivojlanish.
Annatatsiya:
Mamalakatning iqtisodiy rivojlanishida ishlab chiqarish sanoatining
ahamiyati yuqori. Ishlab chiqarish sanaoatining rivojlanishi hududagi aholini doimiy ish bilan
ta’minlaydi.Shuningdek, ishlab chiqarish korxonalri investitsiya jalb etish orqali o‘zlarida
mavjud texnlogiyalarni modernizatsiya qilish va bu orqali ishlab chiqarish samaradorligini
yanada yaxshilash imkoniyatiga ega bo‘ladi.
THE İMPORTANCE OF İNVESTMENT RESOURCES İN THE DEVELOPMENT OF
THE MANUFACTURİNG İNDUSTRY
Keywords:
industrial enterprise, globalization, investment, production, digital economy,
export, import, economic development.
Abstract:
The importance of the manufacturing industry in the economic development of
the country is high. The development of the manufacturing industry provides permanent
employment for the population of the region. In addition, by attracting investment,
manufacturing enterprises will have the opportunity to modernize their existing technologies
and thereby further improve production efficiency.
ЗНАЧЕНИЕ ИНВЕСТИЦИОННЫХ РЕСУРСОВ В РАЗВИТИИ
ОБРАБАТЫВАЮЩЕЙ ПРОМЫШЛЕННОСТИ
Ключевые слова:
промышленное предприятие, глобализация, инвестиции,
производство, цифровая экономика, экспорт, импорт, экономическое развитие.
Аннотация:
Обрабатывающая промышленность играет значительную роль в
экономическом развитии страны. Развитие обрабатывающей промышленности
обеспечит постоянную занятость населения региона. Кроме того, за счет привлечения
инвестиций производственные предприятия получат возможность модернизировать
имеющиеся технологии и тем самым дополнительно повысить эффективность
производства.
Kirish:
Globalashuv davrida mamlakat iqtisodiyotini rivojlantirishda ishlab chiqarish
sanoatining ahamiyati yuqori. Ma’lumki, Sanoat korxonalarining rivojlanishi shu korxona
tarkibida mavjud sohalarni faolik bilan rivojlanishiga bog’liq, shu bilan birga ularga jalb
qilingan investitsiyalar va ulardan foydalanish ko‘lamiga ham bog‘liq. Bugungi kunda
O‘zbekistonda sanoatni rivojlantirish bo‘yicha yetarlicha siyosat olib borilmoqda. "Yangi
O‘zbekiston" strategiyasi doirasida sanoat zonalari tashkil etilmoqda.
107
Xususan, chet ellik investorlar uchun qulay shart – sharoitlar yaratilmoqda. Misol uchun,
"Angren", "Navoi" va "Jizzax" erkin iqtisodiy zonalari orqali ko‘plab yirik investitsiya loyihalari
amalga oshirilmoqda
1
.
Asosiy qism:
Hududa sanoat korxonalarining samarali faoliyati nafaqat ishlab chiqarish
sanoatini barqaror rivolanishini balki jamiyatning ijtimoiy taraqqiyotni ham yuksaltiradi.
Xususan, hududa istiqomat qiluvchi aholining turmush darajasi yaxshilashda ishlab chiqarish
sanoatining ahamiyati yuqori. Ishlab chiqarish sanoatining rivojlanishi mamlakat miqiyosida
eksport va import qilinadigon tovarlarni o‘zaro balansini ushlash uchun ham ahamiyatli.
Shunday ekan viloyat miqiyosida ham ishlab chiqarish sanoat sohalariga e’tibor yildan yilga
oshib bormoqda. Misol uchun ishlab chiqarish sanoatiga investitsiyalar joriy etish ko‘lami
oxirgi yillarda yaxshilangan. (1 – rasmga qarang)
2.2.1-Rasm. Andijon viloyati asosiy kapitalga jalb qilingan investitsiyalardan ishlab
chiqarish sanoatiga yo‘naltirilgan investitsiyalar ulushi
2
.
Yuqoridagi ma’lumotlarda oxirgi yillarda Andijon viloyatida ishlab chiqarish sanoatiga
qanchalik shart – sharoit yaratib berilayotganini va investitsiyalar ko‘lamini o‘zgarishi aks
etirilgan.
Xususan, 2014 – yilda, asosiy kapitalga jalb qilingan investitsiyalarning 18,5 foizi aynan
ishlab chiqarish sanoatiga yo‘naltirilgan bo‘lsa 2017 – yilda bu ko‘rsatkich 26,1 foizni tashki
qilgan, 2020-yilga kelib 36,5 foizni tashkil qilgan, 2022-yilda 48,3 foiz bo‘lgan, 2024 – yilga kelib
jami asosiy kapitalga jalb qilingan investitsiyalarga nisbatan 52,3 foizni tashkil etgan.
Xususan, viloyatga jalb qilingan investitsiyalardan foydalanish orqali YaHM bilan bir
qatorda infratuzlima hamda axborot hizmatlari ham rivojlandi. Hozirgi iqtisodiy taraqqiyyot
davri bevosita axborotlashgan davr hisoblanadi.
Ishlab chiqarish sanoatning yetakchi tarmoqlarini modernizatsiyalash va
diversifikatsiyalash, xom-ashyo va yarim tayyor mahsulotlarni qayta ishlashning zamonaviy
texnologiyalarini joriy etish, jahon bozorida yuqori raqobatbardosh bo`lgan ishlab
1
2
ma’lumotlari asosida mualif ishlanmas
i
2014
2017
2020
2022
2024
Ulushi % da
18,5
26,1
36,5
48,3
52,3
18,5
26,1
36,5
48,3
52,3
0
10
20
30
40
50
60
108
chiqarishlarni manzilli qo`llab-quvvatlanishi, ishlab chiqarishlar tarkibida qayta ishlash
sanoatining ulushini oshishiga ko`maklashdi.
Shuningdek, axborot davrida ishlab chiqarishni kompyuterlashtirish kelgusida sanoat
tarmoqlarini yanada tez va sifatli mahsulot ishlab chiqarishiga ta’sir ko‘rsatadi. Ma’lumki,
sanoati rivojlangan mamlakatlarning aksariyati ishlab chiqarishda raqamli texnologiyalardan
foydalanadi. Hududga jalb qilingan investitsiyalardan unumli foydalanish hamda ularning
samaradorligini oshirish uchun ishlab chiqarish jarayonlarini raqamlashtirish zarur. Sanoat
korxonalari uchun yangi texnologiyalardan foydalanishni ko‘lamini yanada rivojlantirish zarur.
Ishlab chiqarish sanoat korxonalariga jalb qilingan investitsiyalar yordamida korxonada
mavjud moddiy texnika zahiralarini yangilash imkoniyati ortadi. Bu esa o‘z navbatida
korxonada ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarning sifatiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Bu nafaqat
ishlab chiqarish ko‘lamini yaxshilaydi hamda korxonaning diversifikatsiya jarayonini ham
tezlashtiradi.
Sanoat korxonalarida ishlab chiqarish quvvatlarini yanada kengaytirish va hajmini
oshrish o’z navbatida korxonaning qo‘shimcha uskunalarga va xom ashyo, ishchi kuchiga
bo‘lgan ehtiyojini ortiradi. Korxonaga invetsitsiyalar jalb qilish esa bu kabi muamolarni
bartaraf etishda yordam beradi.
Ma’lumki, bir turdagi mahsulot ishlab chiqaruvchi korxonalar o‘rtasida doimiy raqobat
muhiti shakilangan. Investitsiyalardan muntazam samarali foydalanishni yo‘lga qo‘ygan
korxonalar ichki va tashqi bozorda mavjud raqobat muhitida yutib chiqish ehtimoli oshadi.
Hozirgi glabalashuv davrida ko‘plab mamlakatlarning eng katta muomosi bu ishsizlik
darajasini ortishi hisoblanadi. Ishsizlik darajasini oldini olish uchun avvalo hududa mavjud
aholini ilmiy salohiyat darajasini yaxshilash zarur hamda hududga investitsiyalar jalb etish
orqali mahsulot ishlab chiqaruvchi korxonalarning sonini oshirish kerak.
Investitsiyalardan unumli foydalanish hamda ulardan foydalanish ko‘lamini yanada
oshirish uchun davlat tomonidan ham imtiyozlar yaratib berilishi zarur.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining “O’zbekiston Respublikasi Investitsiyalar
bo’yicha davlat qo’mitasini tashkil etish to’g’risida”gi PF-4996- son Farmoni.31.03.2017.
2.
G’ozibekovD.Ye.“Investitsiyalarni moliyalashtirish masalalari”.T.: “Moliya”, 2003. – 330 b.
3.
To’xtamurotov
Axmadali.
(2024).
SANOAT
KORXONALARIDA
XORIJIY
INVESTITSIYALARDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGINI OSHIRISH. Scientific and technical
journal namangan institute of engineering and technology 962-968.
4.
Irisov, J. (2025). INNOVATIVE MANAGEMENT OF ENTERPRISES-A REQUIREMENT OF
THE NEW ERA.
International Journal of Artificial Intelligence
,
1
(2), 183-188.
