117
O‘ZBEKISTONDA BUXGALTERIYA XIZMATLARINI AUTSORSING QILISHDA
RAQAMLI TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH
Madaminjonov Azizbek Oybek o‘g‘li
Andijon davlat texnika instituti 4-bosqich
“Buxgalteriya hisobi va audit” yo‘nalishi talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15463497
Annotatsiya:
Ushbu tezisda O‘zbekistonda buxgalteriya xizmatlarini autsorsing asosida
tashkil etishda raqamli texnologiyalardan foydalanish masalalari tahlil qilingan. Bugungi kunda
kichik va o‘rta biznes subyektlari buxgalteriya hisobi, moliyaviy hisobot va soliq
deklaratsiyalarini yuritishda tashqi autsorsing xizmatlariga murojaat qilmoqda. Bu xizmatlar,
odatda, raqamli platformalar, elektron hisobot tizimlari, bulutli hisoblash servislariga
asoslangan. Tezisda raqamli texnologiyalarning buxgalteriya autsorsingiga integratsiyalashuvi,
ularning afzalliklari, xavfsizlik talablari hamda samaradorlik ko‘rsatkichlariga ta’siri yoritilgan.
Kalit so‘zlar:
buxgalteriya autsorsingi, raqamli texnologiya, elektron hisobot, moliyaviy
axborot, bulutli xizmat, uzasbo, soliq.uz.
So‘nggi yillarda O‘zbekistonda raqamli transformatsiya jarayonlari barcha sohalarda,
xususan buxgalteriya xizmatlarida ham keng qamrovli o‘zgarishlarga sabab bo‘lmoqda.
Ayniqsa, kichik va o‘rta biznes subyektlari uchun buxgalteriya hisobi jarayonini tashqi
mutaxassislarga topshirish — ya’ni autsorsing asosida tashkil etish — amaliy jihatdan tejamli,
xavfsiz va qulay yechim sifatida qaralmoqda. Bunday xizmatlar o‘z faoliyatini yuqori darajadagi
raqamli texnologiyalar yordamida amalga oshiradi. Xususan, elektron hisob-fakturalar, raqamli
arxiv, avtomatik soliq hisobotlari, bulutli dasturlar va boshqa zamonaviy texnologiyalar
buxgalteriya axborotlarini tezkor va shaffof boshqarish imkonini bermoqda. Shu nuqtai
nazardan, buxgalteriya xizmatlarini autsorsing qilishda raqamli texnologiyalardan foydalanish
masalasi alohida ilmiy va amaliy ahamiyat kasb etmoqda.
Buxgalteriya autsorsingi — bu tashqi buxgalterlik tashkiloti tomonidan korxona hisobini
yuritish, hisobotlarni tayyorlash va soliq organlari bilan munosabatlarni yuritish bo‘yicha
ko‘rsatiladigan xizmatlar majmuasidir. O‘zbekistonda buxgalteriya autsorsingi xizmatlari faol
rivojlanib bormoqda. Bunda raqamli texnologiyalar muhim o‘rin tutadi, chunki ular ish
jarayonini avtomatlashtirish, inson omiliga bog‘liqlikni kamaytirish, tezlik va aniqlikni oshirish
imkonini beradi. Hozirda bu sohada keng qo‘llanilayotgan texnologiyalar quyidagilardan
iborat:
1.
UzASBO
– davlat byudjet tashkilotlari uchun mo‘ljallangan buxgalteriya hisobining
raqamli axborot tizimi bo‘lib, hisobotlarni elektron shaklda yuritish va topshirishni ta’minlaydi.
2.
Soliq.uz shaxsiy kabineti
– jismoniy va yuridik shaxslarning soliq majburiyatlari,
deklaratsiyalari, soliq to‘lovlari bo‘yicha real vaqt rejimida ishlaydigan portal.
3.
1C Buxgalteriya
– kichik va o‘rta biznes subyektlari uchun ishlatiladigan universal
buxgalteriya dasturi bo‘lib, unda ish haqi hisoblash, amortizatsiya, soliq va moliyaviy hisobotlar
shakllantiriladi.
4.
Bulutli xizmatlar (Google Drive, Dropbox, OneDrive)
– autsorsing kompaniyasi va
mijoz o‘rtasida hujjat almashinuvi, raqamli hujjat aylanishi uchun foydalaniladi.
5.
Elektron raqamli imzo (ERI)
– barcha hisobotlar va hujjatlarni rasmiylashtirishda
qonuniy kuchga ega bo‘lishini ta’minlaydi.
118
Raqamli texnologiyalar yordamida buxgalteriya autsorsingida ishchi kuchi samaradorligi
oshadi, inson xatolari kamayadi, hujjatlar real vaqt rejimida tekshiriladi, arxiv tizimi
soddalashtiriladi, va eng muhimi – mijozning buxgalteriya axboroti xavfsiz muhitda saqlanadi.
Autsorsing xizmatlarining mijoz bilan o‘zaro aloqasi ko‘pincha CRM tizimlari orqali yuritiladi.
Bu esa har bir hujjat, so‘rov yoki to‘lovni kuzatib borishga imkon beradi.
Biroq raqamli texnologiyalarning joriy etilishi bilan bir qatorda, axborot xavfsizligi, texnik
xatoliklar, ERI bilan bog‘liq sertifikat muammolari, qonunchilikdagi o‘zgarishlarga
moslashtirishdagi murakkabliklar kabi muammolar ham mavjud. Shu sababli har bir autsorsing
tashkiloti axborot xavfsizligi siyosatini ishlab chiqishi, xodimlarni maxfiylik bo‘yicha
majburiyatga jalb qilishi va zaxira nusxalar tizimini shakllantirishi kerak.
Toshkent shahrida joylashgan “FinAudit Group” MChJ misolida olib borilgan amaliy tahlil
shuni ko‘rsatadiki, 2022-yilda xizmat ko‘rsatishning 75% dan ortig‘i to‘liq raqamli
texnologiyalar orqali amalga oshirilgan. Kompaniya “1C Buxgalteriya”, “Soliq.uz”, “Google
Drive” va “MyCRM” platformalaridan foydalanadi. Natijada, xizmat ko‘rsatish tezligi 40% ga
oshgan, inson omiliga bog‘liq xatoliklar 28% ga qisqargan. Mijozlarning qoniqish darajasi 92%
ni tashkil etgan. Tahlil shuni ko‘rsatadiki, raqamli texnologiyalar asosida tashkil etilgan
autsorsing hisobi xizmatlari nafaqat tezkor va qulay, balki rentabellik nuqtai nazaridan ham
afzal yechim bo‘lib xizmat qilmoqda.
O‘zbekistonda buxgalteriya xizmatlarini autsorsing asosida tashkil etishda raqamli
texnologiyalardan foydalanish, hisob yuritish jarayonlarini soddalashtirish, hujjat aylanishini
avtomatlashtirish va xizmat sifati bilan birga shaffoflikni ta’minlash imkonini bermoqda. Shu
bilan birga, mijoz-autsorsing tashkiloti o‘rtasida o‘zaro ishonchni oshirish, ERI, bulutli
xizmatlar, onlayn axborot tizimlaridan foydalanish orqali hisob-kitoblarning to‘g‘riligi va
qonuniyligini kafolatlash zarur. Kelgusida buxgalteriya autsorsing xizmatlarining rivoji
to‘g‘ridan-to‘g‘ri raqamli texnologiyalar salohiyatiga bog‘liq bo‘lib qolmoqda.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasi “Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida”gi qonuni, 1996-yil
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ–4699-son qarori, 2020-yil
3.
“UzASBO axborot tizimi orqali buxgalteriya hisobotlarini yuritish bo‘yicha nizom”, Moliya
vazirligi, 2021
4.
– Davlat soliq qo‘mitasi rasmiy sayti
5.
– Moliya vazirligi axborot portali
6.
Soliyev S. “Buxgalteriya xizmatlarini tashqi ko‘rsatish (autsorsing) amaliyoti”, Toshkent:
Iqtisod-Moliya, 2022
7.
Karimov I. “Axborot tizimlari va raqamli boshqaruv asoslari”, Toshkent, 2021
