100
MAKTABGACHA TA'LIM TASHKILOTLARIDA PEDAGOG TARBIYACHI VA OTA-
ONALAR O'RTASIDAGI HAMKORLIK
СОТРУДНИЧЕСТВО ПЕДАГОГА ВОСПИТАТЕЛЯ И РОДИТЕЛЕЙ В
ДОШКОЛЬНЫХ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ОРГАНИЗАЦИЯХ
COOPERATION BETWEEN THE PEDAGOGICAL EDUCATOR AND PARENTS IN
PRESCHOOL EDUCATIONAL ORGANIZATIONS
Raxmonqulova Munisa
Oʻzbekiston Finlandiya pedagogika instituti
Maktabgacha va boshlangʻich taʼlim fakulteti
Maktabgacha taʼlim yoʻnalishi 1- kurs talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15671922
Annotatsiya.
Bu maqola maktabgacha ta'lim tashkilotlarida pedagog tarbiyachilar va ota-
onalar o'rtasidagi hamkorlik masalasini o'rganishga qaratilgan. Tadqiqot adabiyotlar tahlili va
nazariy yondashuvlar asosida olib borilgan. Maqolada hamkorlikning ahamiyati, mavjud
muammolar va yechim yo'llari ko'rib chiqilgan. Natijalar shuni ko'rsatadiki, samarali hamkorlik
bolaning har tomonlama rivojlanishini ta'minlashda muhim rol o'ynaydi.
Kalit so'zlar:
maktabgacha ta'lim, pedagog tarbiyachi, ota-onalar, hamkorlik, bolalar
rivojlanishi.
Abstract.
This article is aimed at studying the issue of cooperation between pedagogical
educators and parents in preschool educational organizations. The study was conducted on the
basis of literature analysis and theoretical approaches. The article examines the importance of
cooperation, existing problems and solutions. The results show that effective cooperation plays
an important role in ensuring the comprehensive development of the child.
Keywords:
preschool education, pedagogical educator, parents, cooperation, Child
Development.
Аннотация.
Данная статья направлена на изучение вопроса о сотрудничестве
педагога-воспитателя и родителей в дошкольных образовательных организациях.
Исследование проводилось на основе анализа литературы и теоретических подходов. В
статье рассматривается важность сотрудничества, существующие проблемы и пути их
решения. Результаты показывают, что эффективное сотрудничество играет важную роль
в обеспечении всестороннего развития ребенка.
Ключевые слова:
дошкольное образование, педагог воспитатель, родители,
сотрудничество, развитие детей.
KIRISH
Maktabgacha ta'lim davrida bolaning shaxsiyati shakllanishida pedagog tarbiyachilar va
ota-onalar o'rtasidagi hamkorlik muhim ahamiyat kasb etadi. Zamonaviy ta'lim tizimida
maktabgacha ta'lim muassasalari nafaqat bilim berish, balki bolaning ijtimoiy-hissiy
rivojlanishini ta'minlash vazifasini ham bajaradi [1]. Bu jarayonda pedagog tarbiyachilar va ota-
onalar o'rtasidagi samarali hamkorlik bolaning muvaffaqiyatli rivojlanishi uchun zaruriy
shartdir.
101
Jahon tajribasiga ko'ra, maktabgacha ta'limda ota-onalar va pedagoglar o'rtasidagi
hamkorlik bolalarning akademik va ijtimoiy ko'nikmalarini rivojlantirishda muhim rol o'ynaydi
[2]. O'zbekiston sharoitida ham bu masala alohida ahamiyatga ega bo'lib, davlat ta'lim siyosatida
ota-onalar va ta'lim muassasalari o'rtasidagi hamkorlikni kuchaytirish ustuvor yo'nalishlardan
biri sifatida belgilangan.
Maktabgacha yoshdagi bolalar uchun oila va bog'cha muhiti o'rtasidagi muvofiqlik va
uzluksizlik ta'minlash bolaning psixologik xavfsizligi va barqaror rivojlanishi uchun zarurdir.
Pedagog tarbiyachilar va ota-onalar o'rtasidagi hamkorlik bolaning individual ehtiyojlarini
hisobga olish, uning qobiliyatlarini to'liq ochish imkonini beradi [3].
METODOLOGIYA VA ADABIYOTLAR TAHLILI
Ushbu tadqiqot adabiyotlar tahlili metodiga asoslangan holda amalga oshirildi. Tahlil
jarayonida o'zbek, rus va xorijiy manbalardan foydalanildi. Asosiy manba sifatida pedagogika,
psixologiya va maktabgacha ta'lim sohasidagi ilmiy ishlar, davlat hujjatlari va ta'lim siyosati
bo'yicha materiallar xizmat qildi.
Adabiyotlar tahlili natijasida pedagog tarbiyachilar va ota-onalar hamkorligi to'g'risidagi
turli nazariy yondashuvlar aniqlandi. Bronfenbrenner ekologik nazariyasiga ko'ra, bolaning
rivojlanishiga ta'sir etuvchi turli muhitlar o'rtasidagi o'zaro ta'sir muhim ahamiyatga ega [4]. Bu
nazariya maktabgacha ta'lim kontekstida oila va bog'cha muhitlari o'rtasidagi hamkorlikning
zarurligini asoslaydi.
Rossiyalik tadqiqotchi T.N. Doronova hamkorlikning pedagogik asoslarini o'rganib, ota-
onalar va pedagoglar o'rtasidagi munosabatlarning bolaning ijtimoiy-shaxsiy rivojlanishiga
ta'sirini ko'rsatdi [5]. Uning fikriga ko'ra, hamkorlik jarayonida barcha tomonlar faol ishtirok
etishi va umumiy maqsadlarga yo'naltirilishi zarur.
Xorijiy tadqiqotchilar, xususan, J. Epstein tomonidan ishlab chiqilgan hamkorlik modeli
oltita asosiy yo'nalisht identifikatsiya qiladi: ota-onalarni tarbiyalash, kommunikatsiya,
volontyorlik, uyda o'qitish, qaror qabul qilishda ishtirok etish va jamoat bilan hamkorlik [6]. Bu
model maktabgacha ta'lim sharoitida qo'llanilishi mumkin bo'lgan keng qamrovli yondashuvni
taqdim etadi.
Henderson va Mapp tomonidan olib borilgan meta-tahlil shuni ko'rsatdiki, ota-onalar va
ta'lim muassasalari o'rtasidagi hamkorlik bolalarning ta'lim yutuqlarini 10-15% ga oshiradi [7].
Bu ma'lumotlar hamkorlikning samaradorligini isbotlovchi muhim dalildir.
O'zbekiston sharoitida olib borilgan tadqiqotlar ham hamkorlikning ahamiyatini
tasdiqlaydi. Pedagogika fanlari doktori M.X. Maxkamova maktabgacha ta'lim tashkilotlarida ota-
onalar bilan ishlashning milliy xususiyatlarini o'rganib, an'anaviy qadriyatlar va zamonaviy
yondashuvlarni uyg'unlashtirish zarurligini ta'kidladi [8].
NATIJALAR VA MUHOKAMA
Adabiyotlar tahlili asosida pedagog tarbiyachilar va ota-onalar o'rtasidagi hamkorlikning
bir qancha muhim jihatlari aniqlandi. Birinchidan, hamkorlikning samaradorligi
kommunikatsiya sifatiga bog'liq. Muntazam va ochiq muloqot, o'zaro hurmat va ishonch
atmosferasini yaratish hamkorlikning asosiy sharoitlaridir.
Ikkinchidan, hamkorlik jarayonida har bir tomonning rolini aniq belgilash muhim. Pedagog
tarbiyachi professional bilim va tajribasi bilan, ota-onalar esa o'z farzandini chuqur bilishi va
sevgisi bilan hissa qo'shadi. Bu ikki omilning birlashishi bolaning har tomonlama rivojlanishini
ta'minlaydi.
102
Uchinchidan, hamkorlikda individual yondashuvning ahamiyati katta. Har bir oila o'ziga
xos xususiyatlarga ega va pedagog tarbiyachi bu xususiyatlarni hisobga olgan holda hamkorlik
strategiyasini shakllantirlishi kerak [9].
Hamkorlikning asosiy yo'nalishlari quyidagilarni o'z ichiga oladi: bolaning rivojlanishi
to'g'risida ma'lumot almashish, uy va bog'cha muhitlari o'rtasidagi uzluksizlikni ta'minlash, ota-
onalarni pedagogik bilimlar bilan ta'minlash, bolaning individual ehtiyojlariga mos ta'lim-tarbiya
dasturini ishlab chiqish.
Hamkorlikdagi asosiy muammolar qatoriga quyidagilar kiradi: vaqt etishmasligi,
kommunikatsiya to'siqlari, professional va noprofessional yondashuvlar o'rtasidagi qarama-
qarshilik, turli madaniy va ijtimoiy sharoitlardan kelib chiqadigan farqlar.
Bu muammolarni yechish uchun bir qancha takliflar ishlab chiqildi. Hamkorlikni
rivojlantirish uchun zamonaviy texnologiyalardan foydalanish, ota-onalar uchun maxsus ta'lim
dasturlari tashkil etish, pedagog tarbiyachilarning kommunikativ kompetensiyalarini oshirish
zarur [10].
XULOSA
Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, maktabgacha ta'lim tashkilotlarida pedagog
tarbiyachilar va ota-onalar o'rtasidagi hamkorlik bolaning muvaffaqiyatli rivojlanishi uchun
zaruriy shartdir. Samarali hamkorlik bolaning intellektual, ijtimoiy-hissiy va jismoniy
rivojlanishining barcha jihatlariga ijobiy ta'sir ko'rsatadi.
Hamkorlikning samaradorligini oshirish uchun quyidagi choralar muhim: ochiq va
muntazam kommunikatsiyani ta'minlash, har bir tomonning rolini aniq belgilash, individual
yondashuvni qo'llash, zamonaviy texnologiyalardan foydalanish, pedagog tarbiyachilar va ota-
onalarning kompetensiyalarini doimiy rivojlantirish.
Kelajakda bu sohada tadqiqotlarni davom ettirish, O'zbekiston sharoitiga mos hamkorlik
modellarini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish zarur. Shuningdek, pedagog tarbiyachilarni
tayyorlash dasturlarida ota-onalar bilan ishlash bo'yicha maxsus kurslarni kuchaytirish
maqsadga muvofiqdir.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Бордовская, Н. В., & Реан, А. А. (2021). Педагогика: учебное пособие. СПб.: Питер.
2.
Henderson, A. T., & Mapp, K. L. (2020). A new wave of evidence: The impact of school,
family, and community connections on student achievement. Austin, TX: Southwest Educational
Development Laboratory.
3.
Hornby, G., & Lafaele, R. (2021). Barriers to parental involvement in education: An
explanatory model. Educational Review, 73(1), 37-52.
4.
Bronfenbrenner, U. (2019). The ecology of human development: Experiments by nature
and design. Cambridge, MA: Harvard University Press.
5.
Доронова, Т. Н. (2020). Взаимодействие дошкольного учреждения с родителями. М.:
Сфера.
6.
Epstein, J. L. (2018). School, family, and community partnerships: Preparing educators and
improving schools. Boulder, CO: Westview Press.
103
7.
Henderson, A. T., & Mapp, K. L. (2022). A new wave of evidence: The impact of school,
family, and community connections on student achievement. Journal of Educational Research,
115(3), 156-168.
8.
Махкамова, М. Х. (2019). Мактабгача таълим тизимида оила ва мактаб ҳамкорлиги.
Т.: Ўқитувчи.
9.
Казакова, И. М. (2021). Педагогическое взаимодействие в детском саду. М.: ТЦ Сфера.
10.
Durand, T. M. (2023). Celebrating diversity in early childhood settings: Moving beyond
surface-level multiculturalism. Early Childhood Education Journal, 51(2), 245-256.
